Nisan 2025'te Umman'da başlayan ve bölgesel savaş tehdidiyle kapsamı genişleyen İran-ABD dolaylı görüşmelerinde sona yaklaşıldığı bildiriliyor. Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı'nın açılması gibi kritik başlıkları içeren bir çerçeve anlaşmanın birkaç gün içinde duyurulabileceğini belirtti.
Başkan Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin heyetlerine başkanlık ettiği süreç, Ummanlı arabulucular üzerinden yürütülüyor. Müzakereler, Washington'ın sert yaptırımları ve askeri misillemeler nedeniyle sık sık kesintiye uğramıştı.
"Bölge güvenliği İran'ın görmezden gelinmesi temelinde şekillenemez"
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin yaptırımlarla zayıf gösterilmeye çalışıldığını ancak yaşanan askeri gerilimle birlikte masadaki gücünü kanıtladığını savundu. Arakçi, Tahran'ın artık bölgesel güvenlik denklemlerinde göz ardı edilemeyecek bir aktör olduğunu söyledi.
En büyük kriz uranyum zenginleştirme süresinde yaşanıyor
Uluslararası basına yansıyan taslak metinlere göre taraflar, İsrail-Hizbullah hattı da dahil tüm cephelerde ateşkes sağlanması ve küresel petrol sevkiyatı için hayati önemdeki Hürmüz Boğazı'nın trafiğe açılması konularında büyük ölçüde anlaştı. İran'ın bölgedeki bazı silahlı gruplara finansal desteğini sınırlandırması da mutabakat sağlanan diğer bir başlık oldu.
Anlaşmanın önündeki tek ve en büyük engel ise uranyum zenginleştirme programına getirilecek moratoryumun süresi. İran, nükleer tesislerindeki faaliyetleri 5 yıl boyunca askıya almayı önerirken, ABD en az 15 ila 20 yıllık bir taahhütle birlikte mevcut tesislerin tamamen sökülmesini şart koşuyor.
60 günlük kritik takvim masada
Olası bir imzanın küresel petrol fiyatlarında ciddi bir düşüş yaratması ve piyasalarda bir rahatlama dalgası başlatması bekleniyor. Anlaşmanın ilk aşaması, çatışmaları durduran ve ticari geçişleri güvence altına alan maddeleri kapsayacak.
Axios'un aktardığı yol haritasına göre, eğer çerçeve metin imzalanırsa, mevcut ateşkes 60 gün daha uzatılacak. Bu süre içinde nükleer ve füze programlarına dair en zorlu teknik detayların çözülmesi için 60 günlük ek bir müzakere takvimi başlayacak.
