Yükseköğretim sisteminde değişiklikler öngören kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu'nda kabul edildi. Teklif, öğrenci affı, öğretim elemanlarına yönelik düzenlemeler, akademik usulsüzlüklere yaptırımlar ve vakıf üniversitelerinin denetimi gibi konuları kapsıyor. Düzenlemeyle üniversitelerle ilişiği kesilen öğrencilere 2026-2027 eğitim-öğretim yılında geri dönüş imkanı sağlanıyor.
İlişiği kesilen öğrencilere dönüş yolu açıldı
Teklife göre, yükseköğretim kurumlarıyla daha önce ilişiği kesilmiş olan öğrenciler af düzenlemesinden yararlanabilecek. Terör, kasten öldürme, işkence, cinsel saldırı ve uyuşturucu ticareti gibi suçlardan mahkum olanlar bu kapsamın dışında tutuldu. Sahte belge kullanarak kayıt yaptıranlar veya Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na muhalefet edenler de aftan faydalanamayacak.
Başvuru hakkı tanınan kişiler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna müracaat edecek. Askerlik görevini yapanlar ise terhislerini takiben iki ay içinde başvuru yapabilecek. Af kapsamında öğrenime başlama yılı 2026-2027 olarak belirlendi.
Anayasa uyarınca özel kanunlara tabi olan Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesine bağlı kurumlar ve bu kurumlar adına başka üniversitelerde öğrenim görenler af hükümlerinin dışında bırakıldı.
Akademik usulsüzlüklere meslekten çıkarma cezası verilecek
Teklif, başkaları tarafından ücretli veya ücretsiz yazılmış tez, makale ve proje gibi çalışmaları akademik yükselme veya unvan için kullananlara yönelik yaptırımlar getiriyor. Bu fiili işleyenlerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılması ve kazandıkları akademik derece ile unvanların geri alınması hüküm altına alındı. Bu tür çalışmaları başkaları adına üreten veya aracılık eden kişilere ise 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda yapılan değişiklikle, yükseköğretim kurumlarında çalışacak öğretim elemanları da hakkında soruşturma yapılacak kişiler arasına eklendi. Disiplin soruşturmalarının usul ve esasları da Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yeniden düzenlenerek ifade ve savunma hakkı güvence altına alındı.
Vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik idari yaptırımlar ve denetim mekanizmaları da teklifte yer aldı. Mali yapısı eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek kadar bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izni kaldırılarak garantör veya Yükseköğretim Kurulu'nun belirleyeceği bir devlet üniversitesine devredilmesi kararlaştırıldı.
Teklifle ayrıca Kahramanmaraş'taki iki üniversitenin yapısında değişikliğe gidildi. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirildi ve bilim-teknoloji odaklı bir yapıya kavuşturuldu. Bu kapsamda bazı fakülte ve meslek yüksekokulları Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine devredildi.
Yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacını karşılamak amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek. Emeklilik yaş haddini dolduran öğretim üyelerinin ise Yükseköğretim Kurulu kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sözleşmelerle çalıştırılmasına imkan tanındı.
