Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER- Elektrik faturalarındaki devlet desteği için yeni bir sınır tartışması başladı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), evlerde geçerli olan tüketim tavanını aşağı çekmeye hazırlanıyor. 2025 yılında 5 bin kilovatsaat olan yıllık sınır, bu yıl 4 bin kilovatsaate düşürülmüştü. Şimdi ise 2027 yılı için bu tavanın 3 bin veya 3 bin 500 kilovatsaate indirilmesi planlanıyor. Karar henüz kesinleşmedi; yeni sınırın Ekim ayı içinde netleşmesi bekleniyor. Ancak bu sınırın düşmesi, evinde klimayla veya elektrikli sobayla ısınan geniş ailelerin destek dışı kalması anlamına gelebilir. Sınırı aşan hanelerin elektriği devletin ucuz tarifesinden değil, piyasadaki gerçek maliyet üzerinden hesaplanacak. Bu durum özellikle İzmir’in doğal gaz hattı olmayan gecekondularında ve kenar mahallelerinde yaşayan dar gelirli ailelerin kış aylarındaki faturalarını doğrudan yukarı çekebilir.
İzmir'in Gazsız Mahallelerinde Isınma Gerçeği
Düzenleme genel bir tüketim sınırı öngörse de etkileri bölgesel yaşam koşullarına ve altyapıya göre farklılaşıyor. Kıyı iklimi nedeniyle ılıman bir kış yapısına sahip olan İzmir'de, doğalgaz şebekesinin ilçe genelinde bulunması her mahalle ve sokağa ulaştığı anlamına gelmiyor. Doğalgaz dağıtım şirketlerinin yatırımları sürse de kentin çeperlerinde, gecekondulaşmanın veya mülkiyet sorunlarının bulunduğu bölgelerde şebeke erişimi olmayan mahalleler yer alıyor.
İzmir genelinde doğalgaz şebekesi ilçe merkezlerine ulaşmış görünse de kentin çeperlerinde ve yamaçlarında yer alan çok sayıda mahalle altyapıdan yoksun durumda. Kentsel dönüşüm, dar sokak dokusu ve imar-mülkiyet sorunları nedeniyle doğalgaz borularının giremediği bu bölgelerde binlerce dar gelirli hane bulunuyor. Özellikle Karabağlar’da Cennetçeşme, Salih Omurtak, Limontepe, Umut ve Yurtoğlu mahalleleri; Konak’ta Hilal, Zeytinlik ve Ballıkuyu yamaçları; Bayraklı’da Cengizhan ve Onur mahalleleri ile Menemen Asarlık hattında ısınma neredeyse tamamen elektrikli soba ve klimalarla sağlanıyor. Kış boyunca evi ısıtmak için gün boyu çalışan tek bir elektrikli ısıtıcı dahi hanenin aylık tüketimini hızla yukarı çekiyor. Masadaki yeni tüketim sınırı yürürlüğe girerse, bu mahallelerde yaşayan dar gelirli aileler doğalgaz altyapısı olmadığı için zorunlu olarak destek kapsamı dışına çıkma ve elektriği doğrudan serbest piyasa fiyatından ödeme tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.
“Elektrik zammı asgari ücreti ikiye katladı”
TMMOB Makina Mühendisleri Odası’nın hazırladığı Türkiye’nin Enerji Görünümü Raporu 2026, dar gelirli haneleri vuran fatura krizinin arka planındaki verileri belgeledi:
Zamlar Geliri İkiye Katladı: 2024–2026 döneminde konut elektriğine uygulanan zam oranı yüzde 115'i aşarken, net asgari ücretteki artış yüzde 65,1'de kaldı. OECD Şampiyonluğu: Türkiye, enerji fiyatlarındaki yüzde 26'lık artışla OECD ülkeleri arasında enerji enflasyonunda açık ara ilk sırada yer aldı. 100 TL'lik Faturanın 75 TL'si Dağıtıma: Düşük kademeli bir mesken abonesinin ödediği her 100 TL’lik elektrik faturasının 74,89 TL’sini dağıtım bedeli, yalnızca 15,26 TL’sini gerçek enerji tüketimi oluşturuyor. Raporda, kamu hizmeti olması gereken elektrik temininin piyasalaştırılması şu tespitlerle eleştirildi:
"Mevcut piyasa yapısı, ekonomik rasyonaliteden uzaktır, sürdürülemezdir ve açık bir SERVET TRANSFERİ düzenidir. Halk yüksek faturalar altında ezilmektedir. Şirketler hiçbir risk almadan, devlet garantisiyle devasa kârlar elde etmektedir. Kamu hizmeti olması gereken elektrik temini faaliyetleri için yurttaş varlığı elektrik üretim ve dağıtım şirketlerine transfer edilmiştir. Bunun kısa adı servet transferidir."
Yeni Tarife Senaryoları ve Tüketim Eşikleri
Mevcut 2026 uygulamasında yıllık 4 bin kilovatsaatlik limit, aylık ortalama yaklaşık 333 kilovatsaate karşılık geliyor. Masadaki seçeneklerden yıllık 3 bin 500 kilovatsaat sınırı aylık ortalama 291 kilovatsaatlik bir eşik oluştururken; 3 bin kilovatsaat senaryosunda ise aylık tüketim tavanı 250 kilovatsaate, günlük tüketim ise yaklaşık 8,21 kilovatsaate geriliyor. Tüketimi bu limitlerin üzerinde kalan meskenler, sübvansiyonlu tarifeden çıkarılarak serbest tüketici statüsünde piyasa maliyetlerine dayalı faturalandırma kapsamına alınacak.
SKTT Maliyeti Nasıl Hesaplanıyor?
Görevli tedarik şirketlerinin uyguladığı Son Kaynak Tedarik Tarifesi, doğrudan organize toptan piyasadaki enerji maliyetlerine dayanıyor. İkili anlaşması bulunmayan ve belirlenen tüketim sınırını aşan aboneler için faturalar formüle göre hesaplanıyor.
Tarife formülü şu bileşenlerden oluşuyor: SKTT = (PTF + YEKDEM) × K Katsayısı
Formüldeki Piyasa Takas Fiyatı (PTF), toptan elektrik piyasasında gerçekleşen ağırlıklı günlük ortalama maliyetleri ifade ediyor. YEKDEM kalemi, yenilenebilir enerji kaynaklarını destekleme mekanizması kapsamında belirlenen aylık birim bedelleri içeriyor. "K" katsayısı ise EPDK tarafından belirlenen operasyonel çarpanı temsil ediyor. Bu sistemde faturalar sübvansiyonlu sabit ulusal tarife yerine toptan elektrik piyasasındaki anlık dalgalanmalara açık hale geliyor.
