Fevzi Efe SEKİTMEZ/GERÇEK HABERCİ/DOSYA HABER- Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Avrupa imalat sanayisinin gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payını 2035'e kadar yüzde 20'ye çıkarmayı hedefliyor. Bu kapsamda hazırlanan Sanayi Hızlandırma Yasası (IAA), Türkiye otomotiv ve metal sanayisinde yapısal bir krize yol açtı. Taslağın temelini oluşturan "Made in Europe" (Avrupa'da Üretildi) politikasında, 1996 yılından bu yana Gümrük Birliği ortağı olan Türkiye'nin kapsam dışı bırakılmasına yönelik Almanya ve Fransa uzlaşısı Ekim ayında netleşti. Uzlaşıda İngiltere, Norveç ve İsviçre gibi ülkelere kapı aralanırken Türkiye dışarıda bırakıldı. Taslak düzenleme, AB ülkelerinde devlet teşviki verilen elektrikli ve hibrit araçlar ile 2029'dan itibaren kamu kurumu filo alımlarında aracın değer bazında en az yüzde 70'inin AB sınırları içinde üretilmesini şart koşuyor. Bu durum, Türkiye'de üretilen araçların Avrupalı tüketiciye verilen teşviklerden yararlanamamasına ve İzmir, Manisa, Bursa gibi kentlerdeki yan sanayi fabrikalarından alınan parçaların yerini Doğu Avrupa'daki tedarikçilere bırakma riskine neden oluyor.
ÜRETİMDE YÜZDE 17 ÇÖKÜŞ
Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine göre, Türkiye otomotiv sanayisi yılın ilk dokuz ayında ihracatını dolar bazında yüzde 3,1 artırarak 31 milyar 145 milyon dolara ulaştı. Ancak patronların "rekor" söylemlerinin ardında fiziksel üretimdeki sert daralma yatıyor. Otomotiv Sanayii Derneği'nin (OSD) 26 Ekim 2026'da açıkladığı verilere göre, Ocak-Eylül döneminde otomobil üretimi yıllık yüzde 17 düşüşle 528 bin 366 adede geriledi. Toplam taşıt ihracatı ise miktar bazında yüzde 11 daraldı. Sektörün en büyük ihracat kalemi olan ve 12 milyar 135 milyon dolarlık gelir sağlayan tedarik endüstrisi, üretimin azalmasıyla doğrudan sarsılıyor.
DİPLOMATİK KARŞI HAMLELER
Türkiye'nin dışlanmasının ardından Ekim ayının ikinci yarısında diplomasi ve lobi trafiği hızlandı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 19-20 Ekim tarihlerinde sektör temsilcileriyle Ankara'da acil koduyla toplanarak AB nezdinde lobi atağı kararı aldı. Toyota Motor Europe, 16 Ekim'de Türkiye ve İngiltere gibi ortakları kapsayan "Made with Europe" formülünü önerirken, Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) de 26 Ekim'de Türkiye için muafiyet çağrısında bulundu. Yasa teklifinin 30 Kasım'da Avrupa Parlamentosu ilgili komitesinde, Aralık ortasında ise Genel Kurul'da oylanması bekleniyor.
EGE YAN SANAYİSİ TEHLİKEDE
Marmara Bölgesi ana montaj merkezi konumundayken, İzmir ve Manisa ekseni Türkiye'nin Avrupa'ya entegre en büyük tedarik sanayisi üssü olarak öne çıkıyor. CMS, Cevher, Maxion, Norm Holding ve Ege Endüstri gibi devlerin bulunduğu bölgede, imalat sanayisi İzmir'in gelirinin yüzde 24,5'ini oluşturuyor. Ancak AB'nin yüzde 70'lik Avrupa içeriği şartı, Ege'deki jant, aks ve döküm üreticilerinin "AB dışı girdi" sayılmasına neden olacak. Bu durum, Avrupalı ana markaların siparişlerini Polonya, Çekya ve Romanya'ya kaydırmasına zemin hazırlıyor. Ege Genç İş İnsanları Derneği'nin (EGİAD) raporuna göre İzmir'de yeşil dönüşüm oranının yüzde 2 seviyesinde kalması, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) getirdiği ek vergi yüküyle birleşince bölge sanayicilerini çifte kıskaca alıyor.
MANİSA BYD YATIRIMI ASKIDA
AB'nin korumacı politikaları, Türkiye'ye yönelik doğrudan yabancı yatırımları da derinden etkiliyor. Çinli elektrikli araç üreticisi BYD'nin Manisa'da kurmayı planladığı 1 milyar dolarlık ve yıllık 150 bin araç kapasiteli fabrika yatırımı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından fiziki ilerleme sağlanmadığı gerekçesiyle 2026 yılı başında askıya alındı. Yatırımın sürüncemede kalmasının temel nedeninin, Gümrük Birliği'ni kullanarak AB pazarına gümrüksüz araç sokma stratejisinin "Made in Europe" duvarına çarpması olduğu kaydediliyor.
FATURA METAL İŞÇİSİNE KESİLİYOR
Daralan üretim ve düşen siparişler, patronlar tarafından işçi sınıfına yönelik bir baskı aracına dönüştürülüyor. OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı'nın 250 bin doğrudan istihdamın risk altında olduğunu belirtmesi, fabrikalarda çarkların yavaşlamasını esnek çalışma ve işten çıkarma dayatmalarına dönüştürüyor. Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası'nın (MESS) Ocak ayında 150 bin metal işçisine önerdiği yüzde 18'lik enflasyon altı zam oranı, fabrikalarda eylemlere ve 43 fabrikada grev kararlarına neden olmuştu. EGİAD raporuna göre İzmir'de makine sektöründe kadın ve erkek işçi ücretleri arasındaki eşitsizlik büyürken, özel sektör istihdamının yüzde 40'ını oluşturan mavi yakalılar artan üretim baskısı ve maliyet düşürme politikalarının hedefi haline geliyor.
