Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda MÜSİAD Suriye, Suriye Türkiye Ortak İş Kurulu (STIK), Suriye Yatırım Ofisi (SIA) ve Halep Valiliği iş birliğiyle düzenlenen toplantıda Bakan Bolat, Halep'e 22,5 yıl aradan sonra yeniden geldi. Toplantıya Halep Başkonsolosu Muammer Hakan Cengiz, AK Parti milletvekilleri Arslan Tatar, Abdurrahim Dusak, Ahmet Salih Dal ile Suriyeli yetkililer ve iş insanları katıldı.
Bolat, son bir ayda Suriyeli bakanlarla üç kez görüşerek olumlu ilerlemeler kaydettiklerini belirtti. Bakan, devrim sürecinin başarıyla tamamlandığını ve yeni Suriye'nin bağımsız bir şekilde yoluna devam edeceğini vurguladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla tüm bakanlıkların Suriye'nin yeniden inşası ve istikrarı için azami katkı sunduğunu aktaran Bolat, Batı ambargolarına ve İsrail'in baskılarına rağmen geçiş sürecinin yönetildiğini ifade etti.
Bakan Bolat, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“En son Aralık 2004'te o zaman Başbakanımız olan Sayın Cumhurbaşkanımızın (Recep Tayyip Erdoğan) gezisine iştirak etmiştim. Ağustos 2001'de de MÜSİAD'ın Şam-Halep gezisi vardı, ona iştirak etmiştim ve hamdolsun, yıllar sonra Rabbilalemin burada sizlerle buluşmayı tekrar nasip etti.”
“Her iki ülke meseleleri hakkında olumlu ilerlemeler sağladık. Devrim başarıldı, yeni Suriye yoluna devam edecek. Allah'a ne kadar şükretsek azdır ki devrim 8 Aralık 2024'te başarıldı. Despot bir rejim devrildi. Ve yeni Suriye, bağımsız, hür, müstakil olarak inşallah yoluna devam edecek.”
“Sayın Cumhurbaşkanımızın (Recep Tayyip Erdoğan), Suriye'nin yeniden inşası ve imar sürecinde, istikrara kavuşmasında, ekonomik gücünün artmasında her bakanlığın kendi faaliyet alanında yapabileceklerine azami katkı göstermesi talimatıyla çalışıyoruz.”
Gümrük kapıları genişletiliyor, Kamışlı hedefte
Türkiye ve Suriye arasındaki ilişkileri "etle tırnak gibi ayrılmaz" olarak nitelendiren Bolat, 14 yıllık iç savaş travmasının atlatılmasının zorluğunu ancak başarıldığını dile getirdi. Suriye devlet yapısının, ordusunun ve kurumlarının yeniden inşa edildiğini belirten Bakan, ABD'nin ambargoları kaldırması ve SDG'nin silah bırakarak hükümet saflarına katılması kararını bu haftaki önemli gelişmeler arasında saydı.
Bolat, ticari ilişkilerin güçlenmesine ilişkin değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:
“20 ayda Suriye'nin yeni devlet yapısı, kurumları, ordusu, eğitimden sağlığa, adaletten savunmaya, içişlerine, adliyeye bütün alanlarda Suriye yeniden yapılanıyor, devlet yeniden kuruluyor. Ve bunlar olurken Batı ambargoları devam ettiği halde ve İsrail, Suriye'deki bu başarılı geçiş sürecini sabote etmek için her türlü askeri baskılar ve sıkıştırmaları yaptığı halde başarıldı. Bu hafta Suriye için adeta bayram müjdeleriyle doluydu. ABD'nin en önemli ambargoları kaldırması, SDG ismiyle bilinen kuzeydoğudaki yapılanmanın silahlarını bırakarak hükümete ve Suriye ordusu saflarında yer almaya karar alması.”
“Suriye çok ağır bir 14 yıllık iç savaştan yeni çıktı. Bu travmayı atlatmak, bu geçiş sürecini başarmak, bu geçiş sürecini yönetmek gerçekten çok zor işlerdi. Suriye Cumhurbaşkanlığı'nı, hükümetini, yönetimini, gerçekten Suriye halkını gönülden tebrik ediyoruz.”
Geçen yıl ikili ticaret hacminin yüzde 42 artışla 3 milyar 750 milyon dolara yükseldiğini hatırlatan Bolat, şu an faal olan 6 gümrük kapısının yanı sıra Kamışlı kapısının da yıl sonuna kadar açılacağını müjdeledi. Suriye tarafının gerekli yatırımları yaparak kapıyı açmaya taahhüt ettiğini, Türkiye'nin ise hazır beklediğini kaydetti.
Bölgedeki istikrar çabalarına değinen Bakan Bolat, şunları söyledi:
“İkili ticaretimiz (geçen yıl) 3 milyar 750 milyon dolara yükseldi, % 42'lik bir artış gerçekleşti. Türkiye, Suriye'nin en büyük dış ticaret ortağı.”
“6 tane gümrük kapısı faal işliyor. Memnuniyetle görüyoruz ki Suriye tarafı da yatırım yapıyor şimdi. Bunları genişletme, büyütme ve Kamışlı kapısını yıl sonuna kadar açmayı bize taahhüt ettiler. Bizim taraf hazır bekliyor. Suriye tarafı kısa bir yatırım yapacak ve ondan sonra inşallah açacağız.”
“Tabii İsrail'in Suriye'deki bu başarıları engellemeye çalışması, Suriye'deki istikrarı bozup istikrarsızlaştırma çabaları, Suriye'deki güven ortamını tehdit ederek yatırımcıları korkutma, ürkütme planları var. Ama Allah'ın da bir hesabı var. Ve Türkiye bu konuda çok kararlı. Gördüğüm kadarıyla Suudi Arabistan, Katar da çok kararlı. Avrupa Birliği de bu devrim sürecinde en azından karşıt bir pozisyona geçmedi, bu da olumlu bir şey. Amerika Birleşik Devletleri de önce Sezar Yasası'nı, sonra da bu SST denilen devlet destekli terör yaptırımlarını kaldırma kararı alarak sürece katkı sundu."
Türkçe Suriye'de ikinci lisan konumunda
İç savaş döneminde Türkiye'ye sığınan yaklaşık 4 milyon Suriyelinin 1 milyon 800 bininin son yıllarda ülkelerine döndüğünü anımsatan Bolat, bu kişilerin Türkçe bilgisi sayesinde kültürel ve ekonomik entegrasyonda köprü görevi gördüğünü belirtti. Suriye'de Türkçe konuşan nüfusun 3,5 milyona ulaştığını ifade eden Bakan, bu durumun ticaret ve yatırımlara olumlu yansıyacağını vurguladı.
Bolat, dil ve kültür bağlarına ilişkin şu açıklamayı yaptı:
“Bugün Suriye'de Türkçeyi çok iyi konuşan 3,5 milyon Suriyeli var. Biz bundan büyük bir memnuniyet duyuyoruz. Türkçe, Suriye'de ikinci lisan konumunda. İnanıyorum ki bu kültürel ve sosyal entegrasyon ekonomiye de, yatırımlara da, ticarete de olumlu etkiler yapacak.”
Halep'i İstanbul'a, Şam'ı Ankara'ya benzeterek kardeşlik vurgusu yapan Bolat, Türkiye-Suriye birliğinin kıyamete kadar süreceğine olan inancını dile getirdi. Toplantı sonrası Bakan Bolat ve heyeti, Halep Kalesi'ni ziyaret ederek hatıra fotoğrafı çektirdi ve Suriyelilerle sohbet etti.
