Eski Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve Adalet ve Kalkınma Partili siyasetçi Bülent Arınç, sosyal medya üzerinden yayımladığı mesajda yargı sistemindeki yapısal sorunlara değindi. Arınç, Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız’ın yüksek yargı üyelerinin görev sürelerine ilişkin tespitlerini desteklerken, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası yaşanan kitlesel ihraçların yargıdaki deneyim açığını derinleştirdiğini vurguladı. Arınç, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan bu konuyu siyasi partiler arasında görüşmek üzere kendisine yetki vermesini talep etti.
Arınç, açıklamasında MHP'li siyasetçinin hukuki görüşlerine atıfta bulunarak konuya giriş yaptı:
“Sayın Feti Yıldız hukukî görüşlerine itibar ettiğim değerli bir siyasetçidir. Sayın Yıldız, 04.11.2026 tarihli mesajında ilgili kanuna atıf yaparak “Danıştay ve Yargıtay üyelerinin görev süreleri 12 yılla sınırlandırılmıştır” ibaresini hatırlatmış ve bu duruma ilişkin görüşlerini “mesleklerinin en verimli ve deneyimli döneminde yüksek yargı adına ciddi bir kurumsal hafıza kaybına neden olacaktır” sözleriyle özetlemiştir.”
Bu görüşlere katıldığını belirten Arınç, asıl sorunun kaynağının Anayasa'nın 140/5. maddesindeki yaş haddi olduğunu savundu. Bu hükmün yargıyı işlevsiz hale getiren bir krize yol açtığını ifade eden Arınç, darbe girişimi sonrası oluşan boşluğun nasıl doldurulduğunu şu sözlerle anlattı:
“15 Temmuz 2016 hain darbe girişiminde yargıdan hâkim, savcı ve yüksek yargı üyesi olarak toplam 5.000 civarında ihraç yaşandı. Bu boşluğun doldurulması amacıyla hızlandırılmış stajla mesleğe giren yeni yargıç ve savcılar 25-26 yaşında kürsülere geldiler. Hiçbir iddianame ve karar tecrübesi olmayan, büyük bir kısmı iyi niyetli fakat tecrübesiz kişilerle yargılamalar aksadı. Bir kısım avukat da mesleğe alındı, mülakatlar her zaman eleştiri konusu oldu.
Bu genç arkadaşlarımız ağır ceza mahkemesi üyesi, savcı ve hâkim oldular. Ağırlaştırılmış müebbet cezalara imza attılar. Reislik makamlarında oturanların inisiyatifine kalan kararlarda çelişkiler ortaya çıktı. Genç arkadaşlarımız, tecrübesizlikleri sebebiyle telkin ve tavsiyelere uydular. Yargıya güven gittikçe düştü. Bu kişiler ihtiyaç duyulduğu için kıdeme bakılmaksızın her türlü üst göreve gelebildiler.”
Yargıtay'daki 'ilçe başkanı' itirafı ve vahim tablo
Yargıdaki tecrübesizliğin boyutlarını anlatmak için kıdemli bir Yargıtay üyesinden duyduğu bir anekdotu paylaşan Arınç, durumun ciddiyetini şöyle aktardı:
“Geçenlerde trajikomik bir olayı duyunca gerçekten irkildim. Kıdemli bir Yargıtay üyesi anlattı: Bir genç hâkim, kura çektiği yerden kısa süre sonra Yargıtay'a tetkik hâkimi olarak atanmış; hem de eskiden mümkün olmayan bir şekilde. Üyemiz, genç tetkik hâkiminin dosyasına bakmış, şaşırmış ve kendisini tanımak istemiş. Safiyane bir şekilde, “Hâkim Bey, buraya gelmeden önce hangi görevlerde bulundunuz?” diye sormuş. Aldığı cevap da aynı şekilde safiyane olmuş: “... partinin ilçe başkanıydım efendim.” Bu cevabı veren kişi Yargıtay'da belki birkaç klasör dava dosyasını okuyup bozma veya onama yönünde görüş bildirecek. Durum vahimdir.
Sadece ülkemizde değil, dünyanın her yerinde hâkimler; akli melekeleri yerindeyse ve bir rahatsızlıkları yoksa baktıkları dosyalar, verdikleri kararlar ile istinaf ve Yargıtay'dan aldıkları onama ve bozmalarla değer, bilgi ve tecrübe kazanırlar. Bizde ise Yargıtay'ın en değerli başkan ve üyeleri, HSK üyeleri ve yüksek yargı üyeleri “65 yaşını doldurdum” diyerek vedaya geliyorlar. Onlar geldikçe ben de çok üzülüyorum; çünkü yargı en tecrübeli, en başarılı üyelerini kaybediyor.”
Türkiye İstatistik Kurumu'nun ortalama yaşam süresini 78,5 yıl olarak açıkladığını hatırlatan Arınç, mevcut düzenlemenin geçmiş şartlara göre makul olabileceğini ancak bugün için yetersiz kaldığını belirtti. Çözümün Anayasa değişikliğinde yattığını vurgulayan eski başkan, siyasi iradeden somut bir adım beklediklerini dile getirdi:
“Tek başına bir ölçü olmamakla birlikte 65 yaş sınırını geçmişteki şartlara göre makul karşılayabiliriz. Ancak TÜİK, Türkiye'deki ortalama yaşam süresini geçen yıl 78,5 olarak açıklamıştı. Yaşadığımız sürece bakarak şunu düşünüyorum: Sayın Feti Yıldız'ın işaret ettiği konularda geçici bir çözüm bulunmalıdır. Ne var ki kesin çözüm, ancak Anayasa'nın bu maddesini değiştirmekle mümkündür.
Anayasa değişikliği konusu, bence bu tespit ve düşüncelerimiz kendilerine anlatıldığında tüm kesimlerin makul karşılayacağı bir düzenlemedir. Anayasa'nın bu maddesi kalacaksa sınırın en azından 72 yaş olarak düzeltilmesi gerekir. İstenirse değişiklik sırasında bu madde mülga hâle getirilebilir ve konu kendi içinde ayrı bir maddede olarak değerlendirilebilir. Anayasayı değiştirmek zor olmamalıdır. Elbette bazı konularda çelişkiler ve itirazlar olabilir; ancak partilerin yaşadığımız bu yargı süreci içerisinde ortak şikâyet noktasının bu olacağını düşünüyorum. Sayın Adalet Bakanımız konumu itibarıyla bu konuda taraf olmak istemeyebilir. Hukuk Politikaları Kurulu'na kesinlikle taraf olmasını arzu etmem; onların gündemi çok farklı. Bu konuyu Sayın Cumhurbaşkanımız adalet bakanlığı yapmış kıymetli insanlarımızdan birisine veya bendenize izin ve görev verirse konuyu partiler arasına götürmek ve onlarla müzakere etmek görevine talibim. Bu işi en kısa zamanda başaracağımızı ümit ediyorum.”
Disiplin suçlarına sert tepki, tecrübeye sahip çıkma çağrısı
Yaş sınırının acilen 72'ye çekilmesi veya ilgili maddenin yürürlükten kaldırılması gerektiğini yineleyen Arınç, bu sayede tecrübeli hakim ve savcılardan en az 7 yıl daha faydalanılabileceğini kaydetti. Arınç, mesleki ahlak ve disiplin konusunda ise net bir çizgi çizdi:
“Bunu acilen ve tek bir madde olarak yapmalıyız. Ya bu maddeyi mülga kılıp başka bir düzenlemeyle sorunu çözmeliyiz ya da madde kalacaksa yaş sınırını 72 olarak düzeltmeliyiz. Bu gerçekleştiği takdirde bugünkü tecrübeli hâkim ve savcıları görevde tutarak, en azından 7 yıl daha kendilerinden istifade etme imkânımız olur. Onların da bunu hoş karşılayacağını düşünüyorum. Tabii görevini yapmayan, ahlaki suç işleyen, hatta bir savcının bir hâkimi bile vurabildiği bir Türkiye'de bu kişiler cezalarını bulmalı ve meslekten atılmalıdır. Cezaları adi suçlar kapsamında mutlaka en ağır şekilde uygulanmalıdır. Ancak işini iyi yapan, ahlaklı, inançlı, terbiyeli ve tecrübeli isimlere ekmek ve su kadar ihtiyacımız var.”
Feti Yıldız daha önce yaptığı açıklamada, 6723 sayılı Kanun ile getirilen 12 yıllık görev süresi sınırının, 23 Temmuz 2028 tarihi itibarıyla 156 yüksek yargı üyesinin görevden ayrılmasına neden olacağını ve bunun kurumsal hafıza kaybı yaratacağını belirtmişti. Yıldız, üyelerin yaş haddine kadar görev yapabilmesi için düzenleme yapılması gerektiğini savunmuştu.