Haftalardır, CHP’den istifa ederek bağımsız kalan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın AK Parti’ye geçip geçmeyeceği konuşuluyor. Bu belirsizliğin ve olası bir geçişin İzmir’de yerel medyayı nasıl etkileyeceğini araştırdık. Yerel medya yöneticilerinin ortak görüşü, parti değişikliği ile yayın politikalarında bir değişikliğin olmayacağı, ancak oto-sansürün devreye girebileceği.
Cemil Tugay’ın 14 Ağustos’ta, yani kuruluş yıldönümünde AK Parti’ye katılıp katılmayacağı bir süredir tartışılıyor. Bu transferin gerçekleşmesi durumunda İzmir’in ilk kez AK Parti’li bir belediye başkanı tarafından yönetileceğine dikkat çekiliyor. Bu, İzmir yerel basınını da yakından ilgilendiriyor.
Cemil Tugay’ın olası parti değişikliği durumunu; İlkses Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Erdal Erek, Gerçek Haberci haber portalı İmtiyaz Sahibi Adem Nakçı, Yenigün Gazetesi İmtiyaz Sahibi Mesut Şimşek, Ege Telgraf Genel Yayın Yönetmeni Aylin Süphandağlı ve İz Gazete Genel Yayın Yönetmeni Ümit Kartal’a sorduk.
İLKSES: SORMAYA DEVAM EDERİZ
İlkses Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Erdal Erek, Cemil Tugay’ın AK Parti’li olması ile yerel basının tutumunda bir değişiklik olmayacağını ifade etti:
“Örneğin MHP’li olan Aliağa Belediyesi’nin haberleri de İzmir yerel basınında yer buluyor. AK Parti’nin tek belediyesi Menemen de gazete sayfalarında ve diğer mecralarda yer buluyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi AK Parti’li olduğunda da haber açısından durum değişmeyecek.”
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin basın birimleri açısından kurumsal bir yapısının olduğunun altını çizen Erek, “Belediye her gün ortalama sekiz-on haber servis ediyor. Cemil Tugay bir süredir bağımsız bir belediye başkanı. Bu kurumsal işleyişte yine bir değişiklik olmadı. AK Parti’ye geçmesi durumunda da bir şey değişeceğini sanmıyorum. Bizim alışkın olmadığımız yeni bir sistem getirirlerse bir şey diyemem. O zaman durum değerlendirmesi yaparız” diye konuştu.
Belediye yetkililerine ve haber kaynaklarına ulaşmada bir sorun yaşanacağını düşünmediğini kaydeden Erek, şunları söyledi:
“Eğer bir haber kaynağı kentin belediye başkanı başka bir partiye geçti diye konuşmuyorsa ya da görüşlerini ona göre şekillendiriyorsa onun sağlıklı bir haber kaynağı olmadığını kabul etmemiz gerekir. Bir uzman diyelim ki körfez kirliliği hakkında görüşlerini parti değişikliğinden dolayı söylemiyorsa ondan görüş almanın bir gereği yoktur. Yerel basın bu durumda da sağlıklı, güvenilir kaynaklara ulaşmaya devam edecektir. Ama belediye bürokratlarına ulaşamamak gibi bir durum olursa, yerel basın yine bilimsel olan kaynakları konuşturarak üzerine düşeni yapacaktır.”
Erek, yerel basının sorumluluğunu yerine getirmek için gayret edeceğini kaydederek, “Haber kaynağının tutumunda bir değişiklik olursa, bu elbette gazetecilerin de diline yansır. Bekleyip göreceğiz” dedi.
Erek, gazetecilerin AK Parti’nin geçmişte yaptığı eleştirilerin de takipçisi olacağını ifade ederek, “AK Parti’nin en büyük eleştirilerinden biri Türkiye’nin en pahalı suyunun İzmir’de oluşudur. Belediye başkanı AK Parti’li olursa da yerel basın bunu sormaya devam edecektir. Kentsel dönüşüm konusunda da İzmirlilerin taleplerini gündemde tutacaktır. Bir diğer husus da İzmir’in AK Parti’ye geçmesi durumunda hükümetin sorumluluğunun artacak olmasıdır. Açıkçası bizler de İzmirliler de ne değişeceğini görmek isteyecektir” diye konuştu.
GERÇEK HABERCİ: ELEŞTİLERDE FRENE BASILIR
Gerçek Haberci İmtiyaz Sahibi Adem Nakçı da, yerel basının CHP’li belediyeleri eleştirme konusunda çok rahat davrandığının altını çizdi:
“İzmir’de örneğin bir Menemen Belediyesi gerçeği var. AK Parti’li olan bu belediye ne kadar eleştirilmiştir, bir bakmak lazım. Bunu bütün meslektaşlarım görüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi AK Parti’ye geçince de ben eleştirilerde frene basılacağını düşünüyorum. Yerel basın daha temkinli olacaktır. Eskisi kadar rahat soru soracaklarını düşünmüyorum.”
Haber kaynaklarından cevap alma konusunda da işleyişin AK Parti’deki hiyerarşik duruma uygun olarak süreceğini tahmin ettiğini ifade eden Nakçı, şu sözlere yer verdi:
“AK Parti’de tek kişinin konuşması esastır. Kamuoyunun tek ağızdan verilen bilgiyle yetinilmesi beklenir ve uzun zamandır uygulanıyor. Belediye bürokratları, müdürler, daire başkanları hatta meclis üyelerinin demeç vermesinin epeyce azalacağını düşünüyorum. Belediye hizmetleriyle ilgili tek bir kişinin sözlerinin esas alındığı bir hiyerarşinin İzmir’de kısa sürede oluşacağını düşünüyorum.”
Bir süredir bağımsız olan İZBB Başkanı Cemil Tugay’a yönelik haberlere bakıldığında çoğunlukla eleştirel bir dil olduğunun altını çizen Nakçı, şunları söyledi:
“Cemil Tugay AK Parti’li olduğunda dokunulmaz hale gelecek. Bunu görmek çok zor değil. İzmir Büyükşehir Belediye meclisinin son birkaç toplantısında AK Parti grubunun Cemil Tugay’ı eleştirmediğini yapay zekaya sorsanız hemen verileri size sunar. Fikri takip yapan gazeteciler bunu zaten görüyor. Eleştirmeme belediye meclisinden başladı. Basında da bunun yansımasını göreceğiz. Ben gazeteci olarak soru sormaya devam edeceğim.”
Nakçı, kentteki dinamiklerin de tutumunu takip edeceklerini kaydederek, “Benim için en büyük merak konusu her fırsatta CHP’li belediyeleri eleştiren, protesto eden DİSK’in tutumunun ne olacağı. Belediye başkanı değişince sendikaların nicelik dağılımı nasıl olacak? Kentin sorunlarını ve hak mücadelesini gündemde tutma açısından ne yapacaklar?” sözlerine yer verdi.
YENİGÜN: BASIN KENDİ KAYNAKLARI İLE AYAKTA KALMALI
Yenigün Gazetesi İmtiyaz Sahibi Mesut Şimşek de Cemil Tugay’ın AK Parti’ye geçmesi durumunda habere ulaşma konusunda bir değişikliğin yaşanmayacağını ancak oto-sansürün gelişebileceğini söyledi.
“AK Parti’nin İzmir’de kendini anlatmak için basınla daha sık buluşacağını ve enformasyon kanallarını açık tutacağını düşünüyorum. Uzun yıllardır çok istedikleri koltuğa sahip olurlarsa mutlaka tekrar kaybetmek istemeyeceklerdir. Bu nedenle basınla sıcak ilişki kuracaklardır. Zaten gerek İletişim Başkanlığı gerekse Basın İlan Kurumu basınla sürekli sıkı iletişim halinde. Şuralar, çalıştaylar derken basınla yakın münasebeti sürdürüyorlar. Özellikle yerel basının ana gelir kaynağı da resmi ilanlar. Bu yapısal durum açısından bakıldığında da pek bir değişiklik olmayacak basın kuruluşları açısından. Ancak, ülkenin genel havasına bakarak oto-sansürün devreye girmesi söz konusu olabilir ve tabi ki maalesef her yönetimin yaptığı gibi kendine yakın kuruluşların desteği artıp diğerlerininki azalabilir.”
Şimşek, yerel basının yapısal durumunun partileri aşan bir sorunu taşıdığını kaydederek, şunları söyledi:
“Maalesef yerel basının önemli gelir kaynaklarından biri olarak belediyelerle kurduğu ilişkiler problemli. Bütçe aldığı belediyeyi öven alamadığı belediyeyi yeren bir basın var. Daha da ötesi partizanlık seviyesine varmış yapılar var. Eğer eleştirel ve sorgulayıcı bir basın istiyorsak önce basının kendi kaynaklarıyla ayakta kalması lazım. Mevcut sistemde büyükşehir belediyesi AK Parti’li olursa değişen bir durum olmayacak. Çünkü aslında İzmir’de uzun yıllardır yerel yönetimlere hakim olan CHP’yi de eleştiren bir basın yok. Sadece ilan ya da destek alma durumuna göre değişen pozisyonlar var. Özellikle basın sektöründeki küçük yapılar tamamıyla siyasi/ticari ilişki içerisinde. İktidarı eleştiren de zaten yok denecek kadar az. Siyasi yandaşlık üzerine kurulu olan bir habercilik anlayışı zaten eleştiriyi esas almaz. Basın kuruluşlarının ekonomik yapılarında değişiklik olursa durum değişebilir.”
Gazeteciliğin yapılış biçiminin değişmesinin esas olduğunu ifade eden Şimşek, haber kaynaklarına zaten çoğu zaman ulaşabildiklerini ama cevap almakta zorlandıklarını anlattı:
EGE TELGRAF: SİYASİ YELPAZEDE DEĞİŞİKLİK OLMASI ÖNEMLİ DEĞİL
İzmir’in en köklü gazetelerinden biri olan Ege Telgraf Gazetesi’nin genel yayın yönetmeni Aylin Süphandağlı, “Basının tarafsız ve ilkeli olması bizim için esas olduğu için belediyelerin A ya da B partisinden olması bizi bağlamıyor. Eğer gerçekten hizmet yapmak isteyen bir belediyecilik varsa gazetemizin sayfaları bu hizmetlere yayınlamaya açık. CHP’li ya da AK Parti’li olmuş, bizim için önemli değil” açıklamasını yaptı.
Kendileri için önemli olanın haberin kaynağına ulaşmak olduğunu belirten Süphandağlı, “Haber kaynağı olarak CHP’de de AK Parti’de de sorun yaşayabiliyoruz. Bu durumda partinin değişmiş olması yerel basın için bir şey ifade etmeyecek. Ama burada ben bir vatandaş olarak ben yapılanı yanlış buluyorum. Eğer partinden memnun değilsen istifa edersin ve hizmetlerini bağımsız olarak vermeye devam edersin. Bununla birlikte Cemil Tugay AK Parti’ye geçtiğinde de bir eksiklik görürsek eleştireceğiz. Eleştirmekte sorun yok. Eleştiriler yapıcı olduktan tabii ki dile getirilir. Biz de bunu yaparız. Ama açıkçası halihazırda CHP’li belediyeler de eleştirilmiyor ki” dedi.
Süphandağlı, İzmir’in en eski ikinci gazetesi olduklarını vurgulayarak şunları söyledi:
“CHP’li belediye başkanı için ne yapıyorsak AK Parti’li belediye başkanı için de aynı şeyi yapacağız. Haber takibini aynı şekilde yapacağız. Şimdi de ulaşamadığımız haber kaynakları var ama biz işimizi en iyi şekilde yapmaya çalışıyoruz. Biz İzmir’de en köklü ikinci günlük gazeteyiz. 1960’tan bu yana yayın yapıyoruz. Doğru, ilkeli ve tarafsız habercilik yaparak bugünlere geldik. Kimseyle göbek bağımız olmadan kimseye tabi olmadan sadece habercilik yaparak ayakta kaldık. Bir yerlerden destek alarak yayın yapan yerleri görüyoruz. O destek çekildiğinde o kurumların nasıl çöktüğünü görüyoruz. Siyasi yelpazede değişiklikler olabilir. Ama biz habercilik adına aynı yerde durmaya devam edeceğiz. Kimsenin gölgesinde kalmayacağız.”
İZ GAZETE: BASIN SINAV VERECEK
İz Gazete Genel Yayın Yönetmeni Ümit Kartal, Cemil Tugay’ın kişilik özelliklerinin de belirleyici olacağını savundu. İzmir’in şu an zaten CHP’li olmayan bir Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından yönetildiğinin altını çizen Kartal, “Hatta istifa edip bağımsız olmadan önce de yaptıklarıyla ne kadar CHP’li olduğunu tüm CHP kamuoyunun tartıştığı, kendisini adaylaştıran parti yöneticilerinin dahi savunamadığı bir hatta ilerleyen bir başkan tarafından yönetiliyordu” dedi.
Olası değişikliğin kentin siyaset-medya ilişkilerinde de ciddi bir kırılma yaratacağını söyleyen Kartal, “Çünkü İzmir yerel basınının önemli bir bölümü uzun yıllardır CHP’li belediyelerle çalışmaya, onları eleştirmeye, onlarla gerilim yaşamaya ya da haber kaynaklarını bu yapı içerisinde oluşturmaya alıştı. Dolayısıyla ilk dönemde herkes açısından yeni bir pozisyon alma ve birbirini tanıma süreci yaşanacağını düşünüyorum. Ama konu Cemil Tugay olunca, açıkçası hangi rozeti taktığından bağımsız, kişisel özellikleri ve duygu durum karışıklıklarıyla ilgilenmek zorunda kalınacağı da aşikâr” dedi.
Kartal, AK Parti’li bir İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin basınla kuracağı ilişkileri kestirmenin güç olduğunu ifade ederek şu sözlere yer verdi:
“Ancak AK Parti’nin tüm ülkedeki pratikleri, yerelin değil; kendi kontrollerindeki devasa ulusal medya olanaklarının devreye gireceğini gösteriyor. AK Parti, demokrasinin yerelden güçlenmesini isteyecek son parti. Bu nedenle, yerel medyanın görünür ve güçlü olmasını, yerel yönetim kaynaklarıyla desteklenmesini isteyeceklerini düşünmüyorum. Basının görevi belediyenin basın bültenlerini yayımlamak değildir. Gazetecinin bilgiye, bürokrata, belediye başkanına ve belediyenin yaptığı işlere olduğu kadar yapmadığı işlere de ulaşabilmesi gerekir. Yeni yönetim eleştirel gazetecilere de aynı açıklıkla bilgi verirse, sorulara yanıt verirse ve kamu kaynaklarının dağıtımında yayın politikasına göre ayrım yapmazsa bu İzmir basını açısından olumlu bir gelişme olur” dedi.
Tam tersine, “bizden olan medya–olmayan medya” ayrımı kurulursa bunun karşısında duracaklarını dile getiren Kartal, “Kaldı ki Cemil Tugay CHP üyesiyken bile yerel medya ile böyle sakat bir ilişki kurmuştu. Bu nedenlerle umutvar olmak, hayal kırıklığı yaşamasına sebep olur yerel medyanın” dedi.
Kartal yerel basının eleştirel tutumunda bazı değişiklikler görmenin mümkün olduğunu söyleyerek oto-sansür ihtimaline de dikkat çekti. Kartal şöyle konuştu:
“Türkiye’de medya ile siyaset arasındaki ekonomik ilişkiyi görmezden gelemeyiz. Yerel basın ekonomik olarak zaten son derece kırılgan durumda. Öte yandan; AK Parti’nin genel olarak ‘baskıcı’ yüzü de kendisini hissettirebilir ya da yerel medyada otosansüre sebep olabilir. İktidar değişikliklerinde bazı yayınların pozisyon değiştirdiğini Türkiye’nin pek çok kentinde gördük. İzmir’de de bunun örnekleri olabilir. Ama bence asıl sınav burada başlayacak. CHP’li belediyeyi eleştirmek ne kadar gazetecilikse AK Parti’li belediyeyi eleştirmek de o kadar gazeteciliktir. Aynı şekilde CHP’li belediyenin doğru yaptığı bir işi yazmak nasıl yandaşlık değilse, AK Parti’li MHP’li YP’li bir belediyenin doğru yaptığı işi yazmak da yandaşlık değildir. Gazeteciliğin terazisi parti rozetine göre değişmemeli.”
İzmir’de belediyenin parti değiştirmesinin kendileri için bir değişiklik sebebi olmayacağını aktaran Kartal, “Bizim açımızdan aslında değişen fazla bir şey olmayacak. İz Gazete, CHP döneminde nasıl belediyenin yanlışlarını yazdıysa, olası bir AK Parti döneminde de yanlışları yazacak. Doğru yapılan işleri de görmezden gelmeyecek. Bizim açımızdan parti rozetinden daha belirleyici olan şeyler var. Bu konular gazetemizin yayın politikasını da belirliyor. Hatta böylesi tarihi bir siyasi değişim gerçekleşirse gazetecilik açısından sorumluluğumuzun daha da artacağını düşünüyorum. Çünkü 27 yıl sonra oluşacak yeni bir yönetim modelinin İzmir’e ne getirdiğini ne götürdüğünü kayda geçirmek başlı başına önemli bir gazetecilik görevidir. Biz kişilerin ya da partilerin değil, İzmir’in tarafındayız. Arşivimiz de bunun şahididir” dedi.
