TRT 1 kanalında yayınlanan "Mehmed: Fetihler Sultanı" isimli yapım, tarihsel olayları hatalı aktardığı gerekçesiyle Çin'de hukuki bir sürece konu oldu. Cumhuriyet gazetesinin haberine göre, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan bir Uygur Türkü'nün vekaleti üzerine hazırlanan bilirkişi raporu sonrası, dizi ekibine ve TRT yönetimine resmi bir ihtarname gönderildi.
Yarkand Hanlığı sahnesi süreci başlattı
Tepkilerin odağında, 1451-1481 yılları arasında hüküm süren Fatih Sultan Mehmed'in, 1514 yılında kurulan Yarkand Hanlığı'ndan bir heyeti kabul ettiğinin anlatıldığı sahne yer alıyor. Dizide bu heyetin sözcüsü olarak Ali Şir Nevai karakteri gösterildi. Sahnede Ali Şir Nevai'nin Fatih Sultan Mehmed'e, "Çin, kudretiyle erkeklerimizi köle, kızlarımızı ise cariye etmeye karar kılmıştır. Orada yalnız korku vardır." dediği bölüm, Çin'deki bazı izleyiciler tarafından tepkiyle karşılandı.
TRT ve yapım ekibine ihtarname gönderildi
Davacı adına hazırlanan uzman bilirkişi raporu, dizinin Sincan'ı konu alan bölümlerinin kurgusal bilgiler içerdiğini ve tarihî olayları yanlış kronolojik sıra ile sunduğunu öne sürdü. Raporda, bu durumun kamuoyunun tarih algısını yanlış yönlendirdiği belirtildi. Raporda ayrıca, "Doğu Türkistan" ifadesinin 15. yüzyıl için tarihsel olarak uygun olmadığı, Yarkand Hanlığı'nın Fatih Sultan Mehmed'in ölümünden 33 yıl sonra kurulduğu ve Ali Şir Nevai'nin bu hanlığın temsilcisi olmasının verilere aykırı olduğu iddia edildi.
Hazırlanan raporun ardından TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol, TRT Genel Müdürlüğü, Miray Yapım, yapımcı Eyüp Gökhan Özekin ve senarist Ozan Bodur'a ihtarname ulaştırıldı. İhtarnamede, tarihi gerçeklerin çarpıtıldığı, olayların yanlış zaman çizelgesinde anlatıldığı ve Çin halkı ile Uygur Türklerini aşağılayan ifadeler kullanıldığı ileri sürüldü. Metinde, kamuoyuna yazılı özür yayımlanması, tartışmalı sahnelerin düzeltilmesi veya yayından kaldırılması ve benzer içeriklerin tekrar kullanılmaması talep edildi. İlgili taraflardan 30 gün içinde yazılı yanıt istenirken, haberin yayımlandığı tarihe kadar herhangi bir açıklama yapılmadığı kaydedildi.
