Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mutlu Yıldız tarafından yürütülen bilimsel çalışma, Güneş Sistemi’nin erken dönemlerine ilişkin yeni bir senaryoyu gündeme getirdi. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS) dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, yaklaşık 4,6 milyar yıl önce genç Güneş, Dünya’nın birkaç katı kütlesine sahip bir gezegeni yutmuş olabilir.
Araştırmanın temel çıkış noktasını, Güneş’in iç yapısında uzun süredir çözülemeyen bazı anomaliler oluşturuyor. Standart Güneş modellerinin hesapladığı değerler ile Güneş yüzeyinin yaklaşık 280 bin kilometre altında ölçülen ses hızı arasında belirgin bir fark bulunuyor. Prof. Dr. Yıldız, bu uyuşmazlığın nedenini genç Güneş’in ağır elementlerce zengin bir gezegen cismini bünyesine katması ihtimalinde aradı.
Ses hızı farkı ve lityum bolluğu açıklanıyor
Yapılan hesaplamalar, bir gezegenin Güneş’e düştüğünde anında eriyip homojen şekilde karışmadığını gösteriyor. Gezegen, Güneş’in içine ilerlerken dış zarfını ve mantosunu büyük ölçüde kaybederken; yoğun ve ağır elementler bakımından zengin olan özek kısmı dağılmıyor. Artan basınç altında sıkışan bu özek, Güneş’in konvektif katmanının altına kadar ulaşıyor ve burada çözünen madde, milyarlarca yıl korunabilecek kimyasal bir iz bırakıyor.
Farklı Güneş modelleri üzerinde yapılan simülasyonlarda, yaklaşık 5,6 Dünya kütlesindeki bir gezegen maddesinin bıraktığı izlerin, günümüzde gözlenen Güneş iç yapısıyla yüksek oranda örtüştüğü tespit edildi. En başarılı sonuç veren modele DD1020 adı verilirken, varsayımsal kayıp gezegen için “Dev Dilek” ismi kullanıldı.
Bu senaryo, sadece ses hızındaki tutarsızlığı gidermekle kalmıyor; aynı zamanda Güneş’in konvektif bölgesinin yapısı ve yüzeyindeki düşük lityum bolluğu gibi diğer astrofiziksel sorunları da aynı fiziksel çerçeve içinde açıklama potansiyeli taşıyor.
Prof. Dr. Mutlu Yıldız, elde edilen bulguların tek başına kesin kanıt teşkil etmediğini vurgulayarak sürecin devam eden bir araştırma konusu olduğunu belirtti:
“Sonuçların Güneş’in bir gezegen yuttuğunun kesin kanıtı olmadığının altını çiziyor. Ancak öngörülen kimyasal iz bağımsız yöntemlerle doğrulanabilirse, Güneş Sistemi’nin milyarlarca yıl önceki tarihinde kaybolmuş bir gezegenin izleri bugün Güneş’in derinliklerinde hâlâ bulunuyor olabilir.”
