Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER- İzmir'in Çeşme ve Karaburun kıyılarında orkinos ölümleri bu yaz sezonunda yeniden görülmeye başlandı. Geçtiğimiz yıl binlerce balığın kıyıya vurmasının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı'na gönderilen numunelerin sonuçları kamuoyuyla paylaşılmazken, resmi makamların süren sessizliği çevre örgütleri ve uzmanların tepkisine yol açtı. Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), eski Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Mustafa Öztürk ve uluslararası iklim araştırması ağı World Weather Attribution verileri; ölümlerin ardında deniz suyu sıcaklığındaki rekor artış, körfezlerdeki çiftlik kaynaklı kirlilik ve agresif bir bakteriyel enfeksiyonun bulunduğunu ortaya koydu.
“Ölümlerin Başlıca Sebebi Bakteri”
ÇEŞÇEP tarafından paylaşılan açıklamada, Bursa Uludağ Üniversitesi araştırmacılarının 2026 yılında "Frontiers in Cellular and Infection Microbiology" dergisinde yayımlanan çalışmasına dikkat çekilerek şu tespitlere yer verildi:
“Ölümlerin başlıca sebebi ‘kapsüllü Lactococcus garvieae’ adlı bakteridir. Bu bakteri, deniz suyu 15-16 derecenin üzerine çıktığında etkili olmakta; yaz aylarında Ege'de suyun 22-25 dereceye ulaşmasıyla balıkların kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organlarını etkileyerek deride yara ve pul dökülmesine yol açmaktadır. Orkinos çiftliklerinin yoğunlaştığı Gerence ve Ildır körfezleri kapalı su yapılarıdır; buradaki yem ve organik atık birikimi ile artan sıcaklık bakterinin yayılmasını kolaylaştırmaktadır. Hastalıktan zayıf düşen ve yön bulma becerisini yitiren balıkların çiftlik ağlarına veya kayalıklara çarpması ise tabloyu ağırlaştırmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı ile İzmir İl Tarım Müdürlüğü’nü numune sonuçlarını şeffaf şekilde açıklamaya ve su kalitesini düzenli denetlemeye davet ediyoruz. Yurttaşlarımızı kıyıya vuran ölü balıklara dokunmamaları ve kesinlikle tüketmemeleri konusunda uyarıyoruz.”
Uluslararası Rapordan Ege Uyarısı: Sıcak Dalgaları Yüzde 70'e Ulaştı
Yerel düzeyde yaşanan çevre krizinin küresel boyutunu ise uluslararası bilim ağı World Weather Attribution (WWA) tarafından yayımlanan son rapor gözler önüne serdi. İsviçre, İsveç, ABD, İrlanda ve İngiltere'den araştırmacıların hazırladığı çalışmada, Ege Denizi'ni de kapsayan Doğu Akdeniz havzasında deniz suyu sıcaklıklarının sanayi öncesi döneme kıyasla 2,6 derece arttığı ve bu artışın küresel ısınma ortalamasını geride bıraktığı vurgulandı.
Raporda, geçmişte bölgenin yalnızca yüzde 9'unu etkileyen deniz sıcak hava dalgalarının bugün yaklaşık yüzde 70'lik bir alana yayıldığı belirtilerek ekosistemdeki çöküşe dikkat çekildi:
"Aşırı yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları ve deniz sıcak hava dalgaları; mercan, sünger ve makroalg gibi habitat oluşturan türlerde kitlesel ölümlere yol açmaktadır. Temel türlerin kaybı tüm ekosistemin yapısını ve işleyişini etkilemekte; bu durum besin zincirinin alt basamaklarındaki omurgasızlar, balıklar, deniz kuşları ve deniz memelilerinde zincirleme toplu ölümleri tetiklemektedir. Sıcaklıklar denizlerimizde yaşayan pek çok türün tolere edebileceği sınırların üzerine çıkmıştır. Çözüm için deniz ekosistemleri üzerindeki ek kirlilik baskılarının azaltılması, yaşam alanlarının korunması ve su ürünleri yetiştiriciliği yönetiminin uyarlanması zorunludur."
Prof. Dr. Mustafa Öztürk: "Asıl Tetikleyici Deniz Kirliliği"
Eski Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Mustafa Öztürk, bölgedeki orkinos ölümlerini değerlendirerek şu uyarılarda bulundu:
"Yapılan analizlerde ölümlerin Lactococcus garvieae bakterisinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Bu bakteri balıkların bağışıklık sistemini zayıflatarak kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organlarını etkilemekte, ilerleyen evrede deride yaralara yol açmaktadır. Ancak asıl tetikleyici faktör deniz kirliliğidir; kirlilik bakterinin yayılmasını hızlandırmaktadır. Yaz aylarında 22-25 dereceye ulaşan su sıcaklığı ve oksijen seviyesinin düşmesi tabloyu ağırlaştırmaktadır. Ölümler hem doğal sularda hem de yetiştiricilik kafeslerinde görülmektedir. Vatandaşlarımızı kıyıya vuran ölü veya yaralı balıkları kesinlikle tüketmemeleri konusunda uyarıyoruz; bu durum insan sağlığı açısından ciddi risk taşır."
