Menzil Cemaati'nde liderlik krizi: Uşak ve Manisa'da protestolar tırmandı

Abdülbaki Erol'un vefatının ardından oluşan üçlü yapıdaki gerilim, mülk kullanım anlaşmazlıkları nedeniyle sokak eylemlerine dönüştü.

Türkiye'nin en kalabalık dini cemaatlerinden Menzil'in iç yapısında, 2023 yılında eski lider Abdülbaki Erol'un hayatını kaybetmesiyle başlayan belirsizlik süreci şiddetini artırarak devam ediyor. Cemaatin başına tek bir halifenin geçmemesi sonucu ortaya çıkan çoklu liderlik modeli, zamanla derinleşen görüş ayrılıklarına ve maddi varlıkların kontrolü konusunda yaşanan çatışmalara zemin hazırladı.

Erol'un vasiyeti üzerine oğulları Muhammed Saki Erol, Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol'un etrafında kümelenen üç ayrı grup, cemaate ait dergâh, medrese ve vakıf binalarının kullanımı ile arazi mülkiyetleri konusunda uzlaşamaz hale geldi. Bu anlaşmazlıklar sadece Türkiye içinde değil, Avrupa'daki diaspora bağlantılı yapılarda da tansiyonu yükseltirken, son dönemde fiziki confrontasyonlara ve polis müdahalelerine sahne oldu.

Hafta sonu gerçekleşen ziyaretler sırasında Uşak ve Manisa'da yaşanan olaylar, krizin boyutunu gözler önüne serdi. Muhammed Mübarek Erol'un bulunduğu mekanların önünde toplanan gruplar, "Ümmetin malını miras yaptınız" ve "Vakıflar kimsenin mülkü değildir" sloganlarıyla tepkilerini dile getirdi. Uşak'ta polisin güvenlik şeridi çekerek engellediği göstericiler, bir süre bekledikten sonra dağıldı. Benzer gerginlik Manisa'nın Alaşehir ve Salihli ilçelerinde de yaşandı; güvenlik güçleri olası taşkınlıkları önlemek için geniş tedbirler aldı.

Semerkand Vakfı, Manisa'daki gelişmelere ilişkin yaptığı yazılı açıklamada durumu "taşkınlık" olarak nitelendirdi. Açıklamada, "Kendilerini Serhendi olarak tanımlayan grubun sokak başlarında toplanarak taşkınlık çıkardığı" iddia edilerek, "Bu taşkınlıklar ilk defa fiziki müdahaleye dönüşse de güvenlik güçlerinin müdahalesiyle kimseye zarar gelmemiş fakat vicdanlar yaralanmıştır" denildi. Vakıf yetkilileri tarafları sağduyuya davet ederken, Serhendi Vakfı konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmaktan kaçındı.

Vakıflar arasındaki ittifak ve ayrışma haritası

Cemaatin mevcut yapısı incelendiğinde, Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol'un Semerkand Vakfı çatısı altında ortak hareket ettiği, Muhammed Saki Erol'un ise Serhendi Vakfı üzerinden bağımsız bir çizgi izlediği görülüyor. Daha önce yapılan ortak bir beyanda, Gucdevan Vakfı (Muhammed Mübarek Erol) ve Buhara Vakfı (Muhammed Fettah Erol) ile Semerkand Vakfı'nın ilkesel çatı altında hizmet vereceği belirtilmişti. Ancak sahadaki uygulamalar, bu teorik birlikteliğin pratikte sürdürülemediğini gösteriyor.

Menzil Cemaati'nin kökeni, 1902 doğumlu ve 1972'de vefat eden Abdulhakim Erol'a dayanıyor. Siirt'ten Adıyaman'ın Kahta ilçesindeki Menzil köyüne göç eden aile, burayı tarikatın merkezi haline getirdi. Abdulhakim Erol'dan sonra yerine geçen oğlu Muhammed Raşit Erol'un 1993'teki vefatıyla liderlik kardeşi Abdülbaki Erol'a geçti. 2000'li yıllarda Fevzettin Erol önderliğindeki Buhara grubunun ana koldan ayrılmasıyla cemaat ilk büyük kırılmasını yaşamıştı.

Siyasi alanda Cumhur İttifakı ve Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ile yakın ilişkiler kuran oluşum, özellikle 15 Temmuz darbe girişimi sonrası bürokrasideki kadrolaşma iddialarıyla da gündeme gelmişti. Sağlık Bakanlığı dahil çeşitli kamu kurumlarında Menzil mensuplarının etkili olduğu yönündeki iddialar hükümet yetkilileri tarafından reddedilirken, cemaatin ekonomik gücü Türkiye Müstakil Sanayici ve İş Adamları Derneği (TÜMSİAD) gibi yapılarla pekişti. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2019 tarihli raporunda da ülkenin en fazla taraftara sahip dini oluşumlarından biri olarak tanımlanan Menzil'deki son bölünme, hem dini hem de siyasi dengeler açısından yakından izleniyor.

İLGİLİ HABERLER