Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Bu yıl araştırmanın kapsamı genişletilerek 6-17 yaş grubunu kapsayacak şekilde güncellendi. Ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalık deneyimleri ilk kez araştırmaya dahil edildi. Elde edilen bulgular, çocukların dijital dünyayla ilişkisinin derinleştiğini ve yeni teknolojilerin eğitim süreçlerine entegre olduğunu gösterdi.
Yapay zeka kullanımında cinsiyet farkı ve amaçlar
Araştırma verilerine göre, 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63’ü üretken yapay zeka araçlarını kullanıyor. Cinsiyet bazlı incelemede, üretken yapay zeka kullanım oranı kız çocuklarında yüzde 65,5, erkek çocuklarında ise yüzde 60,6 olarak ölçüldü. Bu araçları kullanan çocukların en yaygın kullanım amacı yüzde 88,1 ile örgün eğitim oldu. Özel amaçlarla kullanım oranı ise yüzde 58,6 olarak kaydedildi.
Yapay zeka kullanmayan çocuklar arasında en yaygın gerekçe, yüzde 68,9 ile bu teknolojinin varlığından haberdar olmamak oldu. Çocukların yüzde 21,1’i yapay zekaya ihtiyaç duymadığını, yüzde 18,7’si nasıl kullanacağını bilmediğini, yüzde 16,1’i ise gizlilik, güvenlik veya emniyet endişesi taşıdığını bildirdi.
İnternet ve akıllı telefon kullanım oranları yükseldi
TÜİK verilerine göre 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7’si internet kullanıyor. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 96,9’a çıkıyor. Cep telefonu veya akıllı telefon kullanan çocukların oranı yüzde 80,1 olarak belirlendi. Yaş gruplarına göre bakıldığında bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 89,8 oldu. Telefon kullanan çocukların yüzde 97,4’ü cihazlarını düzenli kullandığını söyledi.
Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 37,8’i cihazlarını en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtti. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 17,2 iken 11-17 yaş grubunda yüzde 48’e yükseldi. Düzenli internet kullanan çocukların yüzde 53’ü hafta içi, yüzde 63,4’ü ise hafta sonu günde en az iki saatini internette geçiriyor. İnternet kullanım amaçlarında yüzde 86,2 ile video izleme ilk sırada yer aldı. Ders çalışma, ödev veya sunum hazırlama yüzde 80,3 ile ikinci, sosyal medya kullanımı yüzde 75,1 ile üçüncü sırada bulundu.
Sosyal medya ve dijital oyun alışkanlıkları
Araştırmaya göre 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 69,8’i sosyal medya platformlarını kullanıyor. Sosyal medya kullanımı 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2 iken 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4’e ulaşıyor. Dijital oyun oynayan çocukların oranı yüzde 68,1 oldu. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 77,4, kız çocuklarında yüzde 58,2 olarak kaydedildi. En çok tercih edilen oyun türü yüzde 48,1 ile macera-aksiyon oyunları oldu.
Dijital cihazlar karşısında geçirilen sürenin günlük yaşama etkileri de araştırmaya yansıdı. Çocukların yüzde 48,3’ü ekran başında geçirdikleri süre nedeniyle daha az kitap okuduklarını, yüzde 42,2’si daha az ders çalıştıklarını belirtti. Ailesiyle daha az vakit geçirdiğini söyleyenlerin oranı yüzde 33, daha az uyuduğunu belirtenlerin oranı ise yüzde 25,4 oldu.
Siber zorbalık ve eğitime etkileri
Araştırmada 11-17 yaş grubundaki çocukların çevrim içi ortamlarda karşılaştığı siber zorbalık deneyimleri de incelendi. Çocukların yüzde 10,2’si siber zorbalığa maruz kaldığını, yüzde 4,6’sı siber zorbalık yaptığını, yüzde 23,6’sı ise bu tür olaylara tanıklık ettiğini bildirdi. Siber zorbalığa maruz kalan çocukların yüzde 73,3’ü, kendilerine zorbalık yapan kişinin yüz yüze tanıdıkları bir arkadaş veya akran olduğunu söyledi.
Zorbalığın gerçekleştiği dijital ortamlar arasında yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. SMS ve benzeri mesajlar yüzde 51,1, sosyal medya platformları yüzde 40,7 oranında bildirildi. Siber zorbalık türlerinde kırıcı veya incitici mesajlar öne çıktı. Siber zorbalığa maruz kalan çocukların yüzde 80,3’ü bu tür mesajlar aldığını belirtti.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1’i ise siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma veya bu tür olaylara tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadı. Bu deneyimlerin okula devam üzerindeki etkisi de ölçüldü. Çocukların yüzde 7,8’i eğitim hayatlarının siber zorbalıktan etkilendiğini ifade etti. Bu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarında ise yüzde 10,5 olarak kaydedildi.