Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), Türkiye'de kullanımı hızla artan insansız hava araçlarına (İHA) yönelik mevcut kuralları baştan yazan bir talimat taslağı hazırladı. Kamuoyunun görüşüne açılan taslak, İHA'ların tasarımından üretimine ve Türk hava sahasındaki operasyonlarına kadar tüm süreçleri yeniden şekillendiriyor.
Yeni düzenlemenin merkezinde ise İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) yer alıyor. SHGM tarafından kurulup işletilecek bu sistemle, ülkedeki bütün İHA'ların trafiği anlık olarak takip edilecek ve uçuş emniyeti merkezi bir kontrol mekanizmasına bağlanacak.
Trafik anlık izlenecek, çatışmalar önlenecek
İHATTYS, kayıtlı tüm droneların anlık konum ve uçuş bilgilerini izleme kapasitesine sahip olacak. Sistem aynı zamanda, aynı hava sahasını kullanmak isteyen birden fazla İHA arasında yaşanabilecek olası çatışmaları önceden tespit ederek işleticilere uyarı gönderecek.
Ayrıca uçuşa yasaklı veya kısıtlı coğrafi bölgelerin verileri, sistem üzerinden pilotlara anlık ve dijital formatta iletilecek. Uçuş izni başvuruları, onayları ve iptalleri de yine bu sistem üzerinden çevrim içi olarak kayıt altına alınacak.
Tarım ve Orman Bakanlığı ruhsatıyla tarımsal faaliyetlerde kullanılan İHA'lar, meskun mahal dışında ve yeşil bölgelerde operasyon yapacaksa, İHATTYS üzerinden bildirim yapmaları yeterli olacak ve ek bir yetkilendirme gerekmeyecek.
Kurallara uymayanların yetkisi iptal edilecek
Taslakla birlikte kurallara aykırı hareket edenlere yönelik yaptırımlar da netleştiriliyor. Talimatta belirtilen esaslara uymayanlar hakkında Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili yönetmelik uyarınca idari para cezası kesilecek.
SHGM, yapacağı denetimlerde talimat gerekliliklerini karşılamadığı tespit edilen işleticilerin operasyon yetkilerini, pilotların yetkinlik belgelerini veya sertifikalarını sınırlandırabilecek, askıya alabilecek ya da tamamen iptal edebilecek.
Gerekli izinler alınmadan veya belirlenen sahaların dışına çıkılarak yapılan uçuşlarda idari yaptırım süreci başlatılacak. Eğer eylem suç teşkil ediyorsa, ilgili kişiler hakkında Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacak.
Yabancı iha'lar için 20 gün önceden izin şartı
Yabancı bir ülkede tescilli olan İHA'ların Türk hava sahasında operasyon yapabilmesi için, planlanan uçuştan en az 20 gün önce SHGM'ye başvuru yapması ve izin alması zorunlu hale getirilecek.
Ancak acil durum, kamu güvenliği, afet müdahalesi veya basın-yayın gibi öngörülemeyen hallerde Genel Müdürlük, bu süreyi kısaltma veya şartı tamamen kaldırma yetkisine sahip olacak.
Azami kalkış ağırlığı 500 gram ve üzeri olan veya üzerinde kamera gibi kişisel veri kaydedebilen sensör taşıyan tüm İHA'ların sisteme kaydı zorunlu olacak. 150 kilogram ve üzerindeki İHA'lar ise Genel Müdürlük Hava Aracı Sicili'ne tescil edilecek.
