21. yüzyılın getirdiği bilgi bombardımanı ve kısa video içerikleri, bireylerin dopamin döngüsüne alışarak uzun metinleri okuma veya filmleri sonuna kadar izleme kapasitesini düşürüyor. Bu durum, prefrontal kortekse giden kan akışının azalmasına ve zihinsel yorgunluğa neden oluyor.
Vox’a konuşan ‘Dikkat Süresi’ adlı kitabın yazarı Gloria Mark, “Olabildiğince uzun süre odaklanabilmek için sınırlarımızı zorlamamız gerektiği düşüncesi koca bir hurafe” diyor.
Dikkati yenilemek için doğa ve çabasız odaklanma
Michigan Üniversitesi psikoloji profesörleri Stephen ve Rachel Kaplan tarafından geliştirilen Dikkat Yenilenmesi Teorisi (ART), dikkatin tazelenebilmesi için doğayla etkileşimin kritik rolünü vurguluyor. Yoğun odaklanmanın aksine, doğada yürüyüş yapmak veya manzarayı izlemek gibi 'çabasız odaklanma' aktiviteleri zihni tüketmeden dinlendiriyor.
Psikoloji profesörü Marc Berman, sosyal medyadaki kaydırma eyleminin veya dizi izlemenin dinlendirici görünse de aslında zihni yorduğunu ifade ediyor. Berman, “Sosyal medyada ‘doomscrolling’ (felaket kaydırması), dizi-film izlemek ya da internette gezinmek dinlendirici görünebilir. Fakat bunlar aslında zihni yoran ve tüketen aktiviteler.” şeklinde konuşuyor.
Bildirimleri kapatmak ve telefon görüş alanından çıkarmak şart
University College London’da psikoloji profesörü Nilli Lavie, odaklanmanın sadece irade ile sağlanamayacağını belirterek çoklu görevlerden kaçınılması gerektiğini söylüyor. Lavie, “En yaygın hurafelerden biri odaklanmanın bizim isteğimize baktığı düşüncesi. Odaklanmak için istemek yetmiyor.” ifadelerini kullanıyor.
Araştırmalar, telefonun kapalı olsa bile görüş alanında bulunmasının dikkati dağıttığını gösteriyor. Uzmanlar, molalarda telefona bakmak yerine pencereden dışarıyı izlemeyi veya kısa bir yürüyüş yapmayı öneriyor.
Nörobilimci Amishi Jha ise zihnin serbestçe gezinmesine izin verilmesinin önemine dikkat çekiyor. Jha, “Birkaç dakika boyunca zihninize en ufak bir yeni girdi almayın. Sıra beklerken eliniz telefona gitmesin. Bir şey dinlemeden kısa bir tur atın. Camdan bakın. Bir meseleyi çözmek için kendinizi kasmanıza gerek yok, bırakın zihniniz özgürce gezinsin.” diyor.
