Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER-Çiftçiler Sendikası (Çiftçi-Sen), Ege Bölgesi'nin en önemli tarımsal ihraç kalemlerinden biri olan çekirdeksiz kuru üzüme ilişkin 2026 yılı maliyet ve fiyat raporunu paylaştı. Son birkaç yıldır yaşanan verim kaybının ardından bu yıl rekoltede ortalama yüzde 50 artış sağlandı. Ancak rekoltedeki bu yükseliş, artan üretim maliyetleri ve düşük alım fiyatları nedeniyle üreticinin beklentisini karşılamadı.
Sendika tarafından yapılan detaylı maliyet hesabına göre, 2026 yılı kuru üzümün kilogram maliyeti 93 TL olarak belirlendi. Çiftçilerin üretim faaliyetini sürdürebilmesi ve yaşamını devam ettirebilmesi için kilogram başına yüzde 25 kâr payı ve yüzde 30 insanca yaşam payı eklenmesi gerektiği kaydedildi. Bu doğrultuda 2026 yılı kuru üzüm referans taban fiyatı kilogram başına en az 151,50 TL olarak duyuruldu.
Üretim Masrafları ve Mazot Fiyatları Yüzde 50 Arttı
Bağcılıkta artan masraf kalemleri üreticilerin belini bükmeye devam ediyor. Çiftçi-Sen raporuna göre, girdi fiyatları son yıllarda 3 ila 4 kat artış gösterdi. 2024 yılında litresi 41-44 TL, 2025 yılında ise 45-53 TL arasında seyreden mazot fiyatları, 2026 yılının başında 55 TL seviyesinden başlayarak 83 TL’ye kadar yükseldi. Mazottaki bu artış tek başına yüzde 50’lik bir yük getirdi.
Üreticiler ayrıca çevredeki enerji ve madencilik faaliyetlerinin yarattığı toz, asit ve zararlı gaz etkilerinden bağlarını koruyabilmek adına ek masraflar yapmak zorunda kaldığını ifade etti. Ürünleri korumak amacıyla kullanılan naylon örtüler ve ek girdiler dekora yansıyan maliyetleri tırmandırdı.
Üzüm Alım Fiyatları Maliyetin Altında Kaldı
Girdi maliyetlerindeki artışa karşın tüccar ve sanayicinin sunduğu alım fiyatları geriledi. Geçen yıl 16-18 TL/kg seviyelerinde işlem gören sumalık yaş üzüm alım fiyatı, bu yıl 11 TL/kg seviyesine kadar düştü.
Kuru üzüm piyasasında ise 2024 yılında Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) 9 numara kuru üzüm alım fiyatını 120 TL/kg olarak açıklamış, piyasada fiyatlar 135 TL'ye kadar çıkmıştı. 2025 yılında TARİŞ'in 120 TL/kg referans fiyatına rağmen sezon sonuna doğru tüccar alım fiyatları 80-90 TL/kg bandına kadar geriledi. Şaraplık üzüm üreten çiftçilerin ise ürünlerini işleyip satmasının yasal engellere ve ağır vergi şartlarına tabi olması nedeniyle doğrudan fabrikaların sunduğu fiyatlara bağımlı kaldığı aktarıldı.
Çiftçi-Sen, yaşanan krizin aşılması ve üreticinin toprağından vazgeçmemesi için çözüm önerilerini şu sözlerle sıraladı:
"Gücünü uluslararası sözleşmelerden ve Anayasa’dan alan çiftçilerin sendikal örgütlenmeleri fiyat belirlemelerinde sürece dahil edilmelidir. TARİŞ, üretimden pazarlamaya kadar olan zincirin her halkasında, yönetim organlarında, üreticilerin söz ve karar sahibi olacağı şekilde yeniden yapılandırılmalı, kuru üzüm alımında devreye sokulmalıdır. Kuru üzüm fiyatlarında maliyet, kâr payı ve insanca yaşam payı gözetilerek sendikamızın referans fiyatları üzerinden TARİŞ tarafından destekleme alımı yapılmalı, hükümet bu konuda destek vermelidir. Şaraplık üzüm üreten üreticilerin üzümlerini işleyip satabilecekleri yasal düzenlemeler yapılmalı ve ürünlerini işleyerek satmaları konusunda teşvikler verilmelidir. İklimi ve üretimi olumsuz etkileyen enerji ve madencilik faaliyetlerine tarımsal alanlarda izin verilmemeli, faaliyette olanlar da kapatılmalıdır. Çiftçileri dolandıran şirket veya kişileri ticaretten men etme, deşifre etme ve caydırıcı cezalar verme konusunda yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Tarım Sigortaları Yasası yeniden düzenlenmelidir. Kamu agroekolojik üretime yönelen üreticilere teşvikler vermelidir."
