Yeni Parti Grup Başkanvekili Günaydın, kamuoyunda "dezenformasyon yasası" olarak bilinen ve son dönemde gazetecilerin tutuklanmasına gerekçe gösterilen düzenlemenin kaldırılması amacıyla Meclis'e kanun teklifi sundu. Teklif, Türk Ceza Kanunu'ndan "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçunun çıkarılmasını hedefliyor.
Teklifin gerekçesinde, 13 Ekim 2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanun'un 29'uncu maddesiyle TCK'ye eklenen 217/A maddesinin demokratik hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmadığı vurgulandı. Anayasa Mahkemesi'nin 8 Kasım 2023'te reddettiği iptal davasına rağmen maddenin uygulamada yarattığı sorunlara dikkat çekilen metinde, siyasal iktidarın eleştirileri ceza tehdidiyle karşılamak yerine yurttaşların düşüncelerini özgürce açıklamasını ve haber alma hakkını güvence altına alması gerektiği kaydedildi.
Gerekçede, Anayasa'nın 2'nci maddesindeki hukuk devleti ilkesi, 13'üncü maddesindeki temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması rejimi ile 38'inci maddesindeki suç ve cezaların kanuniliği ilkesine atıfta bulunuldu. Maddenin içeriğindeki "gerçeğe aykırı bilgi", "kamu barışını bozmaya elverişli" ve "ülkenin iç ve dış güvenliği" gibi ifadelerin muğlak olduğu ve geniş yorumlanmaya açık bulunduğu belirtildi.
Bu belirsizliklerin yargı makamlarına keyfi uygulamalar için geniş bir takdir alanı açtığı ifade edilen gerekçede, gerçeğin hangi nesnel ölçütlere göre belirleneceğinin net olmadığı vurgulandı. Gerçeğe siyasal iktidarın karar verdiği ve farklı görüşlerin cezai yaptırım tehdidi altında bırakıldığı bir düzenin demokratik çoğulculukla bağdaşmadığı kaydedildi.
Maddenin caydırıcı etkisi ve hapis cezası eleştirisi
TCK'nin 217/A maddesinin somut tehlike suçu olarak düzenlenmesine rağmen uygulamada soyut tehlike niteliği taşıdığı ve ceza hukukunda aranan "açık ve yakın tehlike" kriterinin göz ardı edildiği belirtilen metinde, bu durumun özellikle toplumsal ve siyasal meselelerde eleştirel düşünce açıklayan, bilgi paylaşan ve kamu denetimi yapan gazeteciler üzerinde caydırıcı etki yarattığı ifade edildi.
Maddenin öngördüğü cezanın üst sınırının tutuklama tedbirine kapı araladığına işaret edilen gerekçede, daha hafif alternatif yaptırımların değerlendirilmemesinin ölçülülük ve zorunlu toplumsal ihtiyaç ilkeleriyle bağdaşmadığı savunuldu. Günaydın, gazetecilerin haber yaptıkları, yurttaşların düşüncelerini açıkladıkları ve muhalefetin iktidarı denetlediği için cezai soruşturma tehdidiyle karşılaşmasının toplumun haber alma hakkını ve demokratik denetim mekanizmalarını da zedelediğini belirtti.
Teklifin sonuç bölümünde, hukuk devleti ile ifade ve basın özgürlüğünün korunması ve hapis cezasının son çare olması ilkesi doğrultusunda TCK'nin 217/A maddesinin yürürlükten kaldırılmasının zorunlu olduğu kaydedildi.