Büyükşehir’in 2025 raporları belli oldu: Borç 50 milyar lirayı geçti!

GÜLPERİ TİBİN/ GERÇEK HABERCİ - İzmir Büyükşehir Belediyesi 2025 yılı Denetim Raporu kamuoyuyla paylaşıldı. Söz konusu rapora göre belediyenin 74,5 milyar TL olarak öngörülen gelir bütçesinin 65 milyar TL’si gerçekleşti. Ayrıca belediyenin toplam borç yükünün 52 milyar 970 milyon lira olduğu kaydedildi. Yatırım kalemlerinde ise en yüksek harcama Buca Metrosu için yapılırken, önümüzdeki üç yıl için 36,2 milyar liralık yeni borç ödeme planı görüldü. 
GELİR BÜTÇESİNİN YÜZDE 87’Sİ GERÇEKLEŞTİ 
Yayımlanan rapora göre, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 74,5 milyar TL olarak öngördüğü gelir bütçesinin 65 milyar TL’si gerçekleşti. Belediyenin gelir gerçekleşme oranı yüzde 87,27 olarak belirlendi. Gelir kalemleri incelendiğinde en büyük payı 58,6 milyar TL ile “diğer gelirler” oluşturdu. Yıl başında 401 bin TL olarak öngörülen "Alınan Bağış ve Yardımlar", yıl sonunda 3,8 milyon TL’yi aşarak yüzde 965,75 oranında bir gerçekleşme gösterdi. Kuruma yapılan bu yoğun bağış trafiği, bütçenin en çok sapan kalemi olarak kayıtlara geçti.
BÜTÇEDE SERMAYE GELİR SÜRPRİZİ 
Bütçenin bir diğer sürprizi ise sermaye gelirlerinde yaşandı. 960 milyon TL olarak tahmin edilen gelirler, 3 milyar TL sınırını aşarak yüzde 319,18 oranında gerçekleşti.
Öte yandan, "Red ve İadeler" kalemindeki artış da dikkat çekici boyutlara ulaştı. Başlangıçta 3,7 milyon TL olarak hesaplanan iadeler, yaklaşık 48,7 milyon TL’ye ulaşarak öngörülerin yüzde1.291 üzerine çıktı. Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri: 3,7 milyar TL'lik hedefin 3,2 milyar TL'si gerçekleşti. Vergi Gelirleri’ne ise 175,6 milyon TL'lik hedefe karşılık 151,8 milyon TL tahsilat yapıldı
PERSONEL GİDERLERİ 5.33 MİLYAR LİRA OLARAK BELİRLENDİ
Raporda, kurumun bütçe disiplini kalemlere göre farklılık gösterdi. Cari Transferler yüzde 99,14 ve Faiz Giderleri yüzde 98,78 oldu. Kurumun "Sermaye Giderleri" için ayırdığı 24,43 milyar TL’lik ödeneğin yalnızca 16,28 milyar TL kullanıldı. Benzer şekilde "Sermaye Transferleri" de yüzde 62,83 seviyesinde kaldı. Bütçenin en büyük payını alan "Mal ve Hizmet Alımları" kalemi, 27,51 milyar TL harcama ile genel bütçenin lokomotifi oldu.
Personel giderleri için ayrılan 5,84 milyar TL'lik ödeneğin yüzde 91,22'si yani 5,33 milyar TL kullanılırken; SGK Devlet Primi ödemelerinde gerçekleşme oranı yüzde 88,39 olarak kayıtlara geçti. SGK devlet primi giderleri 451,8 milyon TL olurken, faiz giderleri 6 milyar 13 milyon TL olarak açıklandı.
PASTANIN BÜYÜK DİLİMİ BUCA METROSU’NA
Ayrıca söz konusu raporda, 2025 yılı toplam sermaye giderleri yaklaşık 16 milyar 288 milyon lira olarak gerçekleşti. Yatırım bütçesinin büyük kısmını alan ulaşım projeleri arasında, 5 milyar 523 milyon lirayı aşan harcama tutarıyla Üçyol İstasyonu-DEÜ Tınaztepe Kampüsü-Buca Koop. güzergahını kapsayan Hafif Raylı Sistem Projesi başı çekti. Bununla birlikte, 2 milyar 235 milyon lira ulaşım yollarındaki asfalt kaplama çalışmaları, bakım ve onarım faaliyetleri için kullanılırken, ulaşım hizmetlerinin genel yürütülmesi için de 2 milyar 111 milyon liralık kaynak kullanıldı. Belediyenin sermaye giderlerindeki ilk beş kalem incelendiğinde, dördüncü sırayı 1 milyar 275 milyon lira ile taşıt kiralama hizmetleri aldı. Listenin beşinci sırasında ise Buca ile Bornova ilçelerini birbirine bağlayacak olan sanat yapıları, tünel ve bağlantı yolları yapım projesi yer buldu; bu önemli altyapı çalışması için 2025 yılı içerisinde yaklaşık 857 milyon 588 bin lira tutarında bütçe gideri gerçekleştirildi. Bu verilerle birlikte, belediyenin toplam yatırım bütçesinin önemli bir kısmının doğrudan raylı sistem ve yol altyapı çalışmalarına aktarıldığı kayıtlara geçti.
EN AZ KAYANK HANGİ BELEDİYEYE VERİLDİ? 
Rapora göre, transfer tutarı 2025 yılında yüzde 73,24'lük bir artışla 438 milyon 602 bin liraya çıktı. Belediyeler bazında yapılan ödeme listesinde ilk sırayı 144 milyon 490 bin lira ile Çeşme Belediyesi, ikinci sırayı ise 126 milyon 189 bin liralık ödeme tutarıyla Konak Belediyesi’nin aldığı görüldü. İzmir dışındaki belediyelere yapılan yardımlar kapsamında Denizli Bozkurt Belediye Başkanlığı’na yaklaşık 39 milyon 679 bin lira, Adıyaman Belediyesi’ne ise 10 milyon 181 bin lira kaynak aktarıldı. Narlıdere’ye 36 milyon lira, Balçova’ya yaklaşık 26 milyon 486 bin lira ve Kiraz Belediyesi’ne 20 milyon 640 bin liralık transfer gerçekleştirildi. Selçuk Belediyesi 15 milyon 688 bin lira pay alırken; Gaziemir, Tire ve Karşıyaka belediyelerine yapılan ödemeler sırasıyla yaklaşık 7 milyon 199 bin lira, 6 milyon 695 bin lira ve 5 milyon 351 bin lira olarak kayıtlara geçti. Mali transferler toplamda 438 milyon 602 bin lirayı buldu. En az transfer yapılan ilçe Karşıyaka oldu. 
TOPLAM BORÇ 50 MİLYAR LİRADAN FAZLA 
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin güncel mali tablosuna göre, kurumun borç yapısı ve son üç yıldaki ödeme performansı da belli oldu. Verilere göre belediyenin kısa vadeli borçları 28 milyar 660 milyon lira, uzun vadeli borçları ise 24 milyar 310 milyon lira seviyesinde seyrediyor. Toplam borç yükü içerisinde dış borçların payı ise yüzde 45,90 olarak kaydedildi. Toplam borç 52,9 milyar olarak hesaplandı. Belediyenin 2023-2025 dönemini kapsayan kredi borç ödeme verileri, yıllar içinde artan bir ivme gösterdi. 2023 yılında yaklaşık 3 milyar 660 milyon lira olan toplam borç ödemesi, 2024 yılında 7 milyar 22 milyon liraya yükseldi. 2025 yılına gelindiğinde ise ödeme tutarı bir önceki yıla göre iki katından fazla artarak yaklaşık 14 milyar 550 milyon lira olarak gerçekleşti. Böylelikle İzmir Büyükşehir Belediyesi, son üç yıllık dönemde toplamda 25 milyar 232 milyon liralık kredi borcu geri ödemesi yaparak mali yükümlülüklerini yerine getirdi. Borç stoğunun yönetimi ve geri ödeme kapasitesi, belediyenin 2025 yılı finansal raporundaki en dikkat çekici başlıklar arasında yer aldı.
BORÇ ÖDEME PLANLARI!
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin önümüzdeki üç yılı kapsayan mali projeksiyonu, 2026-2028 döneminde ödenecek borç miktarını ve ödeme takvimini ortaya koydu. Hazırlanan rapora göre belediye, önümüzdeki üç yıl içerisinde toplamda yaklaşık 36 milyar 248 milyon liralık borç ödemesi gerçekleştirecek. Bu tutarın 26 milyar 56 milyon lirasını anapara borcu oluştururken, 9 milyar 816 milyon lirası faiz ve 374 milyon lirası BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) ödemelerinden meydana geliyor.
Ödeme takvimindeki en yoğun yıl olan 2026’da, yaklaşık 11 milyar 324 milyon lira anapara ve 6 milyar 13 milyon lira faiz olmak üzere toplamda 17 milyar 590 milyon liralık ödeme yapılması planlanıyor. 2027 yılına gelindiğinde toplam ödeme miktarının 12 milyar 89 milyon liraya gerilemesi öngörülürken, dönemin son yılı olan 2028’de ise borç ödeme yükünün 6 milyar 568 milyon lira seviyesine düşmesi bekleniyor.