Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMUAR’ın verileri, mutfak harcamalarındaki artış eğiliminin eylül ayında da devam ettiğini gösterdi. Türkiye genelindeki yaygın zincir marketlerden toplanan fiyatlarla oluşturulan ve 64 temel gıda maddesini kapsayan sepete göre, fiyatlar bir önceki aya kıyasla yüzde 2,7 oranında arttı.
Yaz aylarında kısmen yavaşlayan artış temposu, eylülde yeniden ivme kazandı. Haziran ayında yüzde 1,9, temmuzda yüzde 1,6 ve ağustosta yüzde 0,5 seviyesinde gerçekleşen aylık artışlar, eylülde daha yüksek bir seyir izledi. KAMUAR raporuna göre gıda fiyatları son 76 aydır kesintisiz şekilde aylık bazda yükseliş kaydetti.
Temel gıda harcamaları asgari ücret artışını aştı
Yılın ilk dokuz ayında gıda sepetindeki toplam fiyat artışı yüzde 40 sınırını aştı. Bu dönemde asgari ücrete yapılan yüzde 27’lik zam, temel gıda harcamalarındaki yükselişi karşılamada yetersiz kaldı. Son bir yıllık periyotta ise gıda fiyatlarındaki genel artış yüzde 52,3 olarak hesaplandı.
Eylül ayında tüm gıda harcama gruplarında fiyat artışı gözlendi. Ekmek, pirinç, un ve bulgur grubunda aylık artış yüzde 0,3 ile sınırlı kalırken; et ve balıkta yüzde 3,4, süt ürünleri ve yumurtada yüzde 1,1, margarin ve sıvı yağda ise yüzde 2,6’lık yükseliş yaşandı. Ayın en sert artışı yüzde 9,1 ile bakliyat grubunda gerçekleşti. Salça, zeytin, bal, çay ve tuz gibi işlenmiş gıda ürünlerini içeren grupta artış yüzde 3,1 oldu.
Meyve fiyatları eylülde yüzde 4,6, taze sebze fiyatları ise yüzde 4,9 oranında yükseldi. Ocak-eylül döneminde ekmek, un, bulgur ve makarna fiyatlarındaki artış yüzde 35,5’e ulaşırken; et ve balıkta yüzde 34,5, süt ürünleri ve yumurtada yüzde 29,6, yağlarda yüzde 15,7’lik yükseliş kaydedildi. Aynı dönemde meyvede artış yüzde 54,1, sebzede ise yüzde 100,1 olarak belirlendi.
Son bir yıllık tabloda sebze fiyatlarındaki yıllık yükseliş yüzde 137,6 ile dikkat çekti. Meyvede yıllık artış yüzde 56,4, bakliyatta yüzde 55,2, et ve balıkta ise yüzde 49,2 olarak tespit edildi. Ayrıca son 12 aylık ortalama gıda fiyatlarının, önceki 12 aylık ortalamaya göre yüzde 55,5 arttığı belirtildi. Bu dönemde en yüksek ortalama artış yüzde 101,2 ile sebzede, yüzde 84,6 ile meyvede ve yüzde 60,1 ile et-balık grubunda görüldü.
KAMUAR’ın beş yıllık karşılaştırmasına göre, Eylül 2021’de 100 liraya alınabilen gıda sepetinin maliyeti Eylül 2026’da 2 bin 343 liraya çıktı. Araştırmada, kamu çalışanlarının ortalama ücretlerindeki artışın gıda fiyatlarının gerisinde kaldığı ve alım gücündeki erimenin sürdüğü vurgulandı.
