Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki A400M tipi askeri nakliye uçaklarının, Libya'ya ulaşmak için rotalarını yaklaşık 700 kilometre uzatarak Balkanlar üzerinden bir rota izlemesi, Ankara ile Atina arasındaki kronikleşmiş hava sahası anlaşmazlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Askeri havacılık analizleriyle bilinen İtalyan merkezli ItaMilRadar sitesi, Flightradar verilerine dayanarak bu durumu gündeme taşıdı. Site, Türk uçaklarının Akdeniz'i kestirme olarak kullanmak yerine Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk koridorunu takip ederek Bingazi'ye vardığını ortaya koydu. Bu rota değişikliğinin arkasındaki potansiyel sebep olarak Türkiye ile Yunanistan arasındaki Uçuş Bilgi Bölgesi (FIR) krizi gösteriliyor.
Uluslararası sivil havacılık kurallarına göre ülkeler, kendi egemen hava sahaları dışında kalan ve FIR olarak tanımlanan bölgelerde hava trafik kontrol hizmeti veriyor. Bu hizmet, olası çarpışmaları engelleme ve acil durum koordinasyonu gibi görevleri kapsıyor ancak bu bölge, ülkelere egemenlik hakkı tanımıyor.
Atina Uçuş Planı İstiyor, Ankara Gerek Yok Diyor
Ankara, Atina'yı FIR sahasını bir egemenlik alanı gibi kullanmaya çalışmakla ve yetkilerini aşmakla suçluyor. Türkiye, Şikago Sözleşmesi'nin ilgili maddesine dayanarak askeri uçakların FIR bölgesinden geçerken uçuş planı bildirme zorunluluğu olmadığını savunuyor. Yunanistan ise Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü kuralları ve yerleşik uygulamalar gereği, hava trafik güvenliği adına tüm sivil ve askeri uçakların Atina FIR sahasına girmeden önce plan sunması gerektiğini talep ediyor. Atina, Türkiye'nin 1980'den itibaren askeri uçaklar için bu bildirimi yapmaktan vazgeçtiğini belirtiyor. Bu anlaşmazlık, iki ülke savaş uçaklarını sık sık "it dalaşı" olarak bilinen tehlikeli karşılaşmalara sürüklüyor.
Kargo Uçakları Rota Değiştirirken Akıncı FIR Hattını Kullandı
İtalyan portalına göre Türkiye, yaklaşık iki yıldır bu dolaylı rotayı kullanıyor. Güney Kıbrıs ve Mısır ile yaşanan koordinasyon sorunları veya Doğu Akdeniz'deki yoğun askeri faaliyetler de olası diğer nedenler arasında sayılıyor. Cumhuriyet'in edindiği bilgiye göre, tartışmalara ilişkin Türk yetkililerin resmi bir açıklama yapması bekleniyor. Bu gelişmeler yaşanırken Millî Savunma Bakanlığı'ndan ise dikkat çekici bir hamle geldi. Bakanlık, Libya'daki Flintlock tatbikatı için Antalya'dan kalkan bir Akıncı Taarruzi İnsansız Hava Aracı'nın, Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanı Anlaşması sınırlarını izleyerek hedefine ulaştığını duyurdu. Paylaşılan rota haritasında Akıncı'nın, kargo uçaklarının kaçındığı Yunanistan FIR hattını kullandığı net bir şekilde görüldü.
