Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER-Çevre kirliliğini azaltmak amacıyla marketlere kurulan depozito iade makineleri, çok daha maliyetli bir süreci beraberinde getiriyor. Şişe başına verilen 1 TL'lik teşvik, atığın gerçek piyasa değerinin çok üzerinde olması sistemin ekonomik dengesini bozuyor. Piyasada bir kilo pet şişenin geri dönüşüm değeri yaklaşık 23 TL iken, depozito makinelerinde 50 adet şişe için verilen 50 TL’lik teşvik, atığın gerçek piyasa değerinin iki katından fazlasına denk geliyor.
Dengesiz fiyatlamanın sonucu olarak oluşan ek maliyetler ise üreticiler tarafından ürünlere zam olarak yansıyor ve vatandaşa "kazanç" olarak sunulan sistem aslında tüketicinin cebinden daha fazla para çıkmasına neden oluyor.
“Mesele Kültürel Değil Ekonomik”
Sistemin yaygınlaşmasının mümkün olmadığını, piyasanın sistemi kusacağını belirten Geri Dönüşüm İşçileri Derneği Başkanı Ali Mendillioğlu,“Bu sistem yaygınlaşırsa sektör çöker. Üreticiler için bunun hammadde olarak değeri 55-60 TL değil. Toplanan atıkların maliyeti bu rakamlara denk geliyor ve siz buradan tekrar üretim yapacağınızı söylüyorsunuz. İzmir, İstanbul gibi kentlerde bu makinelerin kullanılabileceği alanlar kısıtlı. Hadi topladınız; bu atıklar nerede depolanacak? Plastik temizlenmesi için arıtma tesisi gerekecek. Toplayınca iş bitmiyor; depolama ve işleme süreci devasa bir maliyet. Depozito uygulaması tüketiciye zam olarak yansıdı. Üretici, bu maliyeti ürün fiyatlarına zam yaparak çıkarıyor. Bu, kültürel bir mesele değil, altyapı meselesidir; bu maliyetlere girmeye değer mi? Depozito maliyet haline gelince, bunu tüketiciden çıkarmaya çalışıyorlar. 23 TL olan malı, 60 TL maliyetle toplamaya çalışırsanız sistem tıkanır” diye konuştu.
“Para Kazanmıyorsun Para Ödüyorsun”
Mevcut otomasyonların piyasa değerinin çok üzerinde bir geri dönüşüm emeği ödediğini ve ambalaj üreticisinin bu zararı karşılamak için ürünlere zam yapmaya başladığını açıklayan Mendillioğlu şunları söyledi:
"Her şeyin bir piyasası vardır; bugün bir kilo petin piyasa değeri 23 TL. Bir kilo pet yaklaşık 50 tane şişeye tekabül ediyor. Siz ise makinede 50 şişeye 50 TL ödeyerek, atığı gerçek değerinden daha pahalıya alıyorsunuz. Sistem tamamen tıkanmış vaziyette. Ambalaj üreticisi diyor ki; 'Benim 20 kuruşa hallettiğim işi sen 1 lira yapıyorsun.' Bu sistem ürüne zam yaptırır. Sen topladığında para kazanmış olmuyorsun; topladığın ürünün maliyetini, o ürüne yapılan zamla zaten ödüyorsun."
