GÜLPERİ TİBİN-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER- İzmir’de havaların ısınması ve yaz sezonunun yaklaşması, orman yangını tehlikesini de bir kez daha gündeme getirdi. Geçtiğimiz günlerde kentte, İzmir Orman Bölge Müdürlüğü tarafından orman yangınlarına ilişkin tatbikat gerçekleştirildi. Öte yandan sezonun yaklaşmasıyla birlikte, geçtiğimiz sene yaşanan yangınlarda elektrik hatlarının etkisi de gündemdeki yerini aldı. İzmir Valisi Süleyman Elban, 2025 yılında yaz sezonunda meydana gelen orman yangınlarına ilişkin açıklamasında Ödemiş, Çeşme, Seferihisar ve Foça’daki yangınların elektrik hatlarından kaynaklandığını belirtmişti. Elban, söz konusu açıklamasında, “Hem Ödemiş hem Çeşme hem Seferihisar hem de Foça’daki yangınımız, elektrik hatlarından kaynaklı olarak çıkmış durumda” ifadelerine yer vermişti. Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) İzmir Şube Yönetim Kurulu Başkanı Gülhan Gürler, konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.
ELEKTRİK HATLARI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİLMELİ
Gürler, Elban’ın açıklamasını hatırlattığı değerlendirmesinde şunları kaydetti:
“Havaların ısınmasıyla birlikte orman yangını haberleri de maalesef bir gerçeğimiz oldu. Geçen yıl da başta İzmir olmak üzere farklı bölgelerde yangınlar yaşamış, İzmir Valisi Süleyman Elban’ın Çeşme’de meydana gelen yangın için elektrik kaynaklı olduğunu ifade ettiğine tanık olmuştuk. Bazı orman yangınlarının elektrik direği veya hatlarından kaynaklandığı ifade edilirken, yangın nedeniyle çok ısınan bazı trafoların patladığına ilişkin sosyal medyada görüntüler yer almıştı. Geçmiş yıllardaki deneyimlerimizden biliyoruz ki, orman yangınlarının bir kısmı mangal ateşi, sigara izmariti veya cam kırıkları gibi nedenlerden kaynaklanırken, bir kısmı da gerçekten elektrik şebekesinden kaynaklanmaktadır.
Önlem olarak elektrik dağıtım şirketleri, ormanlık bölgelerdeki elektrik hatlarını yaz mevsimi öncesi ve mevsim boyunca düzenli olarak kontrol etmelidir. Hatlarda tekniğine uygun olmayan veya gevşek ekler ve bağlantılar, kırık izolatörler, uygun olmayan yüksek gerilim (YG) sigortalar düzeltilmeli; topraklama sistemlerinin işlerliği ve yönetmeliklere uygunluğu denetlenmelidir. Elektriksel koruma önlemleri kontrol edilmeli, elektrik direklerinin dipleri temizlenmeli ve hat güzergâhındaki ağaçların bakımı yapılmalıdır. Özetle, nakil hatları ve trafoların bulunduğu bölgelerde temizlik çalışmaları yürütülmelidir. Orman Genel Müdürlüğü, orman içindeki tüm elektrik hattı güzergâhlarındaki ağaçların bakımını ve budamasını takip etmeli, dalların iletim hatlarına temas etmesine izin vermemelidir.”
HENÜZ YANMAYAN ALANLARDA HIZLA ÖNLEM ALINMALI
Gürler, ormanlık bölgelerde elektrik tesislerinin tasarımı ve uygulamasına yönelik yapısal önlemler alınması için çalışma başlatılması gerektiğini belirterek, “Aslında Elektrik Mühendisleri Odası olarak orman yangınlarına önlem alınması için Orman Genel Müdürlüğü ve elektrik dağıtım şirketlerine çağrı yapıyoruz. Henüz yanmayan alanlarda hızla bu önlemlerin alınması, önümüzdeki yıllarda ise yaz öncesi kontrollerin yapılması gerektiği uyarısını bir kez de sizin aracılığınızla vurgulamak isteriz. Ayrıca ormanlık bölgeler için elektriksel ark ve yangın risk analizi yapılarak elektrik tesislerinin tasarımı ve uygulamasına yönelik yapısal önlemler alınması için de çalışma başlatılmalıdır” dedi.
TEİAŞ’IN ÖZELLEŞTİRİLMESİ RİSKLERE NEDEN OLACAK
Ayrıca iletim şebekesini işleten TEİAŞ’ın da özelleştirilmesi riskinin bulunduğunu belirten Gürler, özelleştirme durumunda yaşanabilecekleri anlattı. Gürler, elektrik dağıtım hatlarının da özelleştirilmesinin etkilerine değindiği konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Bildiğiniz gibi elektrik dağıtım hatları, özelleştirmelerden sonra özel dağıtım şirketleri tarafından işletilmektedir. Bakım ve onarım çalışmaları, daha fazla kâr elde etme amacıyla teknik uzmanlığı düşük taşeron firmalara ihale edilmektedir. Teknik kapasitesi ve yetkinliği azalan dağıtım şirketlerinin eksik bıraktığı her hizmetin, ölümlü kazalara ve yangınlara yol açabileceği unutulmamalıdır.
Bir yandan dağıtım şebekesinin özelleştirilmesinin yarattığı sorunlarla boğuşurken, bir yandan da TEİAŞ’ın özelleştirilmesine yönelik çalışmalar ısrarla sürdürülmektedir. Elektrik şebekesinin ana omurgası olan iletim şebekesini işleten TEİAŞ’ın özelleştirilmesi halinde, yalnızca arz güvenliği riske atılmayacak, bununla birlikte iletim şebekesinin bakımlarının aksamasına ve orman yangınları başta olmak üzere doğrudan can ve mal güvenliği riskleri oluşmasına neden olacaktır. Yangınlara ve elektrik kesintilerine neden olan bu döngüden çıkış için ise elektrik dağıtım şebekesinin kamulaştırılması, gerekli teknik personelin istihdam edilmesi, şebekenin merkezi bir planlama ve kamusal anlayışla yeniden yapılandırılması gerekmektedir.”
AĞAÇ KALMADIĞI İÇİN DEĞİL ZAMANINDA MÜDAHALE YAPILDIĞI İÇİN SÖNMELİ
Gürler, konuyla ilgili değerlendirmesini şöyle noktaladı:
“Yangınlar büyümeden en kısa sürede söndürülmesi için teknolojik olanaklar seferber edilmelidir. Günümüzde yangınların büyümeden tespit edilebileceği sensörler, kameralar, görüntü işleme ve yapay zekâ yazılımlarının kullanıldığı sistemler devreye alınmalı; müdahale ekipmanlarının yanı sıra yangın algılama ve erken uyarı sistemlerine de yatırım yapılmalıdır. Yangınlar, ağaç kalmadığı için değil, zamanında müdahale yapıldığı için sönmelidir.”
