Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ/ÖZEL HABER- İzmir Kemalpaşa’daki kiraz üreticileri, bu sezon hem iklimsel zorluklar hem de derinleşen iş gücü kriziyle karşı karşıya kaldı. Üreticiler, bu açığı kapatmak için üniversite öğrencileriyle bir toplayıcı organizasyonu kurmayı denese de, lojistik engeller ve sınav takvimi gibi yapısal sorunlar nedeniyle girişimler sonuçsuz kaldı. Mahsulünü toplayamadığı için büyük zarar eden ve ürününü dalında bırakmak zorunda kalan üreticiler, tarımsal iş gücünün "günübirlik" çözümlerle yönetilmesini eleştirerek acil olarak yapısal bir hasat kooperatifçiliği modeline ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
“Göçmenlerin Gitmesi İş Gücü Açığı Oluşturdu”
Tarımda çalışan genç nüfusun azaldığını ve fiziksel işlerden uzaklaştığını belirten Sabriye Sevinç, “Göçmen iş gücünün durumu da piyasayı etkiledi; yerli iş gücü bu konuda zorlandı. Onlar piyasadan çekilince de ortada ciddi bir boşluk kaldı. İş gücü açığının oluşmasında bunun da kısmen ciddi bir etkisi var. Tarımda çalışan iş gücü giderek azalıyor. Genç nesil, bilişim sektörü gibi kas gücü gerektirmeyen işleri tercih ediyor; fiziksel işlerden uzaklaşıyorlar. Bu sektörde çalışan yaşlı ve orta yaşlı kuşak ise artık tükeniyor. 'Öğrencilerle bir grup oluşturup çalışsak mı?' diye düşündüm. Öğrencilerden oluşan bir ekibin hasat yapıp satmasını hayal ettik ve öğrenci birlikleriyle görüştük. Ancak onlar da ulaşım ve lojistik sorunları yaşadıklarını belirttiler. Ürün yetişmiş ancak tarlasında çürümeye terk etmek zorunda kalan üreticiler görmek çok acı; Türkiye’de bu durum çok yaygın” dedi.
Kiraz işçisi Sabriye Sevinç, hasat döneminde tarladan sofraya uzanan süreçteki yapısal sorunları şu sözlerle anlattı:
"İşçilik maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle tarımsal üretimde üreticiler maliyetleri karşılayamıyor ve çalıştıracak işçi bulamıyor. Üretici, bu maliyet baskısı altında ezilirken bir de tedarik sorunu yaşıyor. Kiraz verimli bir ürün olduğu için dalında çok fazla mahsul vardı; bu yüzden orta ve küçük ölçekli üreticiler aile iş gücüyle hasadı tamamlayamadı. Üstüne bir de yağışlar nedeniyle kalite düştü ve bu yıl kiraz üreticileri ciddi bir darbe aldı. Benim önerim, bir 'hasat kooperatifi' oluşturmak.”
120 ağaçtan 40 tanesini hasat edemediğini ifade eden kiraz üreticisi Volkan Taş ise şunları söyledi:
"Toplayabildik ama dalında kalanlar da oldu. Benim tarlamda 40 ağaç dalında kaldı. Ben küçük bir üreticiyim; ürünüm zararına toplandı ve maliyetler yüzünden 30 bin TL borçlandım. Hasat döneminde ciddi bir işçi sıkıntısı var. Büyük arazisi olan üreticiler işçileri bulabildi; bereketli bir sezon olduğu için kiraz boldur, bu yüzden büyük üreticiler buldukları işçileri bırakmadı. Haliyle piyasaya onlar hâkim oldu. Ancak onlar bile az işçiyle çalışmak zorunda kaldı; genel anlamda ciddi bir işçi bulma sorunu yaşanıyor. Herkes birbirine bakıyor anlayacağınız. Hasat döneminin bayram dönüşüne denk gelmesi krizi daha da büyüttü. Benim 2,5 dönümde 120 ağacım var ve hepsini fotoğrafladım; toplayıcı bulamıyoruz. Toplasak da satarken ihracatçı 50 TL’den alıp 200 TL’ye satıyor. Sadece toplama ve ayıklama maliyeti günlük 2 bin TL’yi buluyordu. Bir kişi günde 60 ila 80 kilo arasında kiraz toplayabiliyor. Ancak işçiler kiloyu toplama yarışına girdikleri için 'sıyırma' dedikleri bir yöntem kullanıyorlar. Bir dal olgunlaşmışken diğeri henüz olmamış olsa bile, ayırt etmeden hepsini toplayabiliyorlar."
