Kocaeli'de 2006 model bir Mercedes satın alan bir vatandaş, aracın geçmişte gümrüğe otomobil yerine "buzdolabı" olarak beyan edildiğini öğrenince şok yaşadı. Bu durum, özellikle eski ve ithal araçlarda vergi kaçakçılığı riskine karşı alıcıların dikkatli olması gerektiğini gösterdi.
İkinci el araç alım süreçlerinde tramer kaydı, kilometre doğruluğu ve ekspertiz raporları standart kontrol listesinde yer alırken, aracın ithalat geçmişi genellikle göz ardı ediliyor. Uzmanlar, 1990'lı ve 2000'li yıllarda Türkiye'ye getirilen araçlarda gümrük işlemlerinin günümüzdeki gibi dijital ve entegre sistemler üzerinden yürütülmediğini, bu nedenle manuel kontrollerin hayati önem taşıdığını belirtiyor.
E-Devlet sorgulaması yetersiz kalabiliyor
Araç sahipleri, e-Devlet platformu üzerinden Türkiye Noterler Birliği'nin sunduğu hizmetlerle araçlarına yönelik hak mahrumiyeti olup olmadığını sorgulayabiliyor. Ancak bu standart sorgulama, aracın gümrük beyannamesi detaylarını veya Türkiye'ye hangi GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) koduyla giriş yaptığını göstermiyor. Şasi numarası ve ilk tescil bilgileri üzerinden gümrük idarelerinden resmi bilgi alınması, olası mağduriyetlerin önüne geçmek için kritik bir adım olarak öne çıkıyor.
Vergi uzmanı Ramazan Kalıntaş, bir aracın trafiğe kayıtlı ve muayenesi yapılmış olmasının, geçmişteki tüm işlemlerin usulüne uygun gerçekleştiği anlamına gelmeyeceğine dikkat çekti. Kalıntaş, konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Eski araçlarda gümrükteki beyan ile bugün trafik sicilinde bulunan kayıt arasında farklılık olup olmadığı önemlidir. Vatandaş satın alma aşamasında aracın ruhsat ve şasi bilgilerini kontrol etmeli, ithalat geçmişi konusunda şüphe varsa ilgili gümrük idaresinden resmî bilgi talep etmelidir.”
Hukuki süreçte zaman kaybedilmemeli
Olası bir gümrük borcu, ceza veya hak mahrumiyeti durumuyla karşılaşılması halinde izlenecek hukuki yol haritası da uzmanlar tarafından netleştirildi. Avukat Erkan Karaoğlu, vatandaşların tebligat aldıklarında panik yaparak doğrudan ödeme yapmamaları gerektiğini, öncelikle dosyanın hukuki boyutunun incelenmesini önerdi.
Karaoğlu, sürecin yönetimine dair şu tavsiyelerde bulundu:
“Vatandaş kendisine bir tebligat yapıldığında süreleri kaçırmamalı ve doğrudan ödeme yapmak yerine gümrük ve vergi hukuku alanında uzman bir avukattan görüş almalıdır.”
