İstanbul'da düzenlenen "Türkiye Yapay Zeka Zirvesi"nde konuşan Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, teknokapitalist küresel tahakküme ve veri tekellerine karşı uyarılarda bulundu. Bayraktar, dost ve kardeş ülkelerle "Teknolojik Dayanışma İttifakı" kurulması gerektiğini ifade etti. Zirvede, Türkiye Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklandı.
Teknokapitalist küresel tahakküm
Bayraktar, yaklaşık 30 yıl önce internetin sınırları kaldıracağı ve bilginin serbest dolaşımının küresel barışı getireceğinin söylendiğini hatırlattı. Günümüzde ise bağımsızlığı tehdit eden asıl unsurun konvansiyonel ordular olmadığını belirtti. Tehdidin, tedarik zincirlerine, veri merkezlerine ve cihazlara sızan "teknokapitalist küresel tahakküm" olduğunu kaydetti.
Gönüllü bir esaret
Bu tahakkümün, milyarlarca insanı bağımlı kılan bir sistemle "gönüllü bir esaret" olarak hayata girdiğini söyledi. Sosyal medya veya video platformlarının temel algoritmalarının, insanı dopamin girdabına soktuğunu ifade etti. Arka plandaki yapay zekanın, nörolojik zaafları analiz ederek kullanıcıyı ekranda daha fazla tutmak için öfke, hedonizm ve korku temelli içerikleri optimize ettiğini dile getirdi.
Bu bağımlılığın insanı sağlığından, akli melekelerinden ve hürriyetinden kopardığını vurgulayan Bayraktar, "İnsanın irade göstermesine, bir insan olarak asli fonksiyonlarını yerine getirebilmesine engel oluyor ve nihayetinde zayıf düşürüyor" dedi.
İnsan ile makine arasındaki çizgi
İnsan ile makine arasındaki çizginin giderek bulanıklaştığını belirten Bayraktar, "Sadece makinelerin insanı taklit etmesinden bahsetmiyorum, insanların hızla makineleştiği karanlık bir çağa doğru yol alıyoruz" ifadesini kullandı. Ruhsuz bir rasyonalizmin ve materyalizmin tahakkümü altında olunduğunu söyledi. Bayraktar, makine insanlar için inanç, sevgi, merhamet ve hürriyetin olmadığını kaydetti.
Teknolojinin, gönlü ve merhameti olmayan "sentetik insanın" elinde bir imha aracına dönüşeceğini ifade etti. Bayraktar, "Bizim gayemiz, insanın makineleştiği değil, teknolojinin insana hizmet ettiği adil bir dünya inşa etmektir" diye konuştu.
"Orantısız bir güç elde ediyorlar"
Yapay zeka teknolojisini elinde tutan tekellerin, insanlığın tüm enerji kaynaklarını tüketecek düzeyde işlem gücü talep ettiğini vurguladı. Bu durumu, firavunların egolarını yüceltmek için inşa ettiği piramitlere benzetti. Bayraktar, "Bugün küresel devler, yüz binlerce işlemci ile insanlığın tüm verisini harmanlayıp orantısız bir güç elde ediyorlar" dedi.
Büyük dil modellerindeki ilerlemelerin, kaba işlem gücü yerine yöntemsel iyileşmelerle de mümkün olduğunu belirtti. İnsan beyninin 20 watt'ı geçmeyen enerji kapasitesiyle kainatın şifrelerini kırdığını hatırlattı. Bu nedenle yapay zeka ilerleme modelinin sadece donanım tekellerinin güdümündeki istatistiksel yığınlara dayanmaması gerektiğini söyledi.
"Verilerin tekelleşmesi, zihinlerin esir edilmesidir"
Bayraktar, açık kaynaklı, şeffaf ve denetlenebilir milli bir teknoloji ekosistemi kurulması gerektiğini vurguladı. Dışarıdan temin edilen kritik altyapı yazılımları ve donanımlarında açık kaynak modelinin şart koşulması gerektiğini ifade etti. Verilerin tekelleşmesinin, "modern dünyanın gönüllü kölelik fermanı" olduğunu dile getirdi.
Çözüm olarak verilerin küresel tekellere teslim edilmesi yerine, dağıtık öğrenme ve işleme mimarilerinin hayata geçirilmesini önerdi. Bayraktar, "Veri, kendi kurumlarımızda ve kendi sınırlarımız içinde kalırken, algoritmalarımız bu dağıtık ağlarda mahremiyeti koruyarak öğrenecek ve bizi bu sömürü düzeninden kurtaracaktır" dedi. Kaynakların statükoyu koruyan sistemler yerine geleceğin teknolojilerine yatırılması gerektiğini sözlerine ekledi.
