Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Antalya’daki ev sahipliğinde uluslararası enerji yatırımları ve yeşil finansman konularının masaya yatırıldığı kritik bir platforma dönüştü. Zirve boyunca yürütülen görüşmeler sonucunda Türkiye; yenilenebilir enerji, elektrik iletim altyapısı, nükleer teknoloji, sanayinin karbonsuzlaştırılması ve iklim dostu finansman başlıklarında çok sayıda ülke ve uluslararası kuruluşla mutabakata vardı. Açıklanan somut adımlar arasında Çin ile 15 milyar dolarlık yatırım hedefi, Suudi Arabistan ile 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji programı ve uluslararası kalkınma bankalarıyla 5,1 milyar dolarlık finansman paketi öne çıktı.
Çin ile 15 milyar dolarlık dev enerji hamlesi
COP31’in en dikkat çeken gelişmelerinden biri, Türkiye ile Çin arasında imzalanan yenilenebilir enerji mutabakat zaptı oldu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın paylaştığı bilgilere göre, bu iş birliği çerçevesinde Türkiye’de yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Anlaşmanın kapsamı oldukça geniş; toplam 7 bin megavatlık güneş ve rüzgar enerjisi santrallerinin kurulması, yeni nesil enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesi ve 4 bin megavatlık elektrik iletim altyapısının hayata geçirilmesi hedefleniyor. Ayrıca iş birliği protokolü kapsamında teknoloji transferi yapılması ve rüzgar türbini ekipmanlarının Türkiye’de üretilmesi de planlanan adımlar arasında yer alıyor.
Suudi Arabistan’dan Sivas ve Taşeli için dev destek
Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki enerji diyaloğu somut projelere dönüşmeye devam ediyor. Suudi Arabistan merkezli ACWA Power’ın Sivas ve Karaman’ın Taşeli bölgesinde geliştireceği güneş enerjisi santralleri için finansman sürecinde yeni bir aşamaya gelindi. 11 Kasım’da COP31 kapsamında düzenlenen törende, her biri 1000 megavat kapasiteye sahip iki santral için 8 uluslararası kalkınma ve ticari finans kuruluşu destek mektubu imzaladı. Toplam 2 bin megavat kurulu güce ulaşacak ve yaklaşık 1,6 milyar avroluk yatırımı temsil eden bu projelerin 2029 yılında faaliyete geçmesi hedefleniyor.
Projelerin tamamlanmasıyla 1,3 milyon hanenin elektrik ihtiyacının karşılanması ve yılda yaklaşık 1,65 milyon ton karbondioksit emisyonunun önlenmesi bekleniyor. Sivas ve Taşeli’ndeki bu tesisler, iki ülke arasında daha önce imzalanan toplam 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji programının ilk etabını oluştururken, kalan 3 bin megavatlık kapasite için güneş, rüzgar ve enerji depolama yatırımları planlanmaya devam ediyor.
Almanya ve uluslararası bankalardan yeşil finansman
Türkiye’nin yeşil dönüşüm vizyonuna Avrupa’dan da güçlü destek geldi. Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası ile Alman Kalkınma Bankası KfW arasında, Türk şirketlerinin temiz enerji yatırımlarını desteklemek amacıyla 250 milyon avroluk kredi anlaşması imzalandı. 11 Kasım’da gerçekleşen imza töreniyle sağlanan bu finansman; yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, enerji depolama, iklim teknolojileri ve elektrifikasyon projelerini kapsıyor. Bunun yanı sıra KfW ile VakıfBank arasında da iklim dostu projeler için 250 milyon avroya kadar finansman öngören ayrı bir mutabakat metni imzalandı.
Zirve kapsamında 12 Kasım’da Hazine ve Maliye Bakanlığı; Dünya Bankası, Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) ve İslam Kalkınma Bankası (IsDB) ile toplam 5,1 milyar dolarlık 10 ayrı anlaşmaya imza attı. Paket içerisinde AIIB’nin 1,9 milyar dolarlık, Dünya Bankası Grubunun ise 1,5 milyar dolarlık anlaşmaları bulunuyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, imza törenindeki açıklamasında bu anlaşmaların daha yeşil ve dayanıklı bir ekonomi oluşturulmasına katkı sağlayacağını vurguladı.
Kanada ile nükleer enerji ve bölgesel elektrik koridoru
Enerji çeşitliliği açısından Kanada ile yapılan anlaşma da stratejik önem taşıyor. Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) ile Kanada merkezli AtkinsRéalis şirketinin iştiraki Candu Energy arasında, CANDU reaktör teknolojisine yönelik fizibilite ve ön tasarım mühendisliği mutabakatı imzalandı. Olası bir nükleer santral kurulumu için teknik ve ekonomik çalışmaların yürütüleceği anlaşma kapsamında; santral sahası, reaktör teknolojisinin Türkiye’ye uyarlanması, finansman seçenekleri ve yerli sanayinin projeye katılımı ele alınacak. Çalışmaların 2027 yılı sonundan önce tamamlanması planlanıyor.
Bölgesel entegrasyon alanında ise Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan ve Bulgaristan arasında temiz enerji stratejik ortaklık anlaşması imzalandı. Azerbaycan’da üretilen elektriğin Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına ulaştırılmasını hedefleyen proje, ülkeler arasındaki iletim bağlantılarının geliştirilmesini ve sınır ötesi ticaretin artırılmasını öngörüyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu projeyi “elektriğin TANAP’ı” olarak nitelendirdi.
Afrika ile ticaret hacmi 40 milyar dolara yaklaştı
COP31 gündeminde enerji anlaşmalarının yanı sıra Türkiye’nin küresel ticaret ilişkileri de değerlendirildi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın 3 Kasım’da paylaştığı verilere göre, Türkiye-Afrika ticaret hacmi 2003 yılında 5,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025 yılında 40 milyar dolara yaklaştı. Aynı dönemde Türkiye’nin Afrika’ya ihracatı 2,1 milyar dolardan yaklaşık 24 milyar dolara, kıtadan ithalatı ise 3,3 milyar dolardan 16 milyar dolara yükseldi. Türk müteahhitlerinin Afrika’daki toplam taahhüt bedeli ise yaklaşık 105 milyar doları buldu.
