Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olarak adlandırılan ve kamuoyunda vatandaşlık maaşı olarak bilinen sosyal destek modelinin detayları netleşmeye başladı. Hazırlanan taslak çalışmaya göre, hane gelirinin en düşük emekli maaşı seviyesi olan 23 bin 552 Türk Lirası'nın altında olması temel başvuru kriteri olarak belirlendi.
Sabah'ın haberine dayanan bilgilere göre, yeni düzenleme kapsamında ihtiyaç sahibi ailelere sadece nakit yardım değil; kira, elektrik, doğalgaz, gıda ve barınma gibi çeşitli kalemlerde destek sağlanması planlanıyor. Yardım tutarları sabit olmayacak; hanelerin gelir durumu, çocuk sayısı ve barınma koşulları dikkate alınarak kademeli bir sistem uygulanacak.
Yürütülen etki analizlerinde, sistemin ilk aşamada 2,5 milyon haneye ulaşabileceği ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon Türk Lirası'na tekabül edebileceği öngörülüyor. Ancak bu rakam, her haneye eşit miktar dağıtılacağı anlamına gelmiyor. Ödemelerin bölgesel ihtiyaçlara göre farklılaşması hedefleniyor.
Bölgesel ihtiyaçlara göre değişen destek kalemleri
Taslakta, büyükşehirlerde kira desteğine öncelik verilirken; Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi soğuk iklim koşullarına sahip illerde doğalgaz ve enerji yardımlarının ön plana çıkarılması öngörülüyor. Kırsal kesimlerde ise gıda yardımlarının ağırlık kazanması planlanıyor. Bir hane, ihtiyacı doğrultusunda kira, enerji ve gıda desteğinden aynı anda faydalanabilecek ancak toplam ödeme belirlenen üst sınırı aşmayacak.
Emeklilerin de bu sistemden yararlanabilmesi mümkün kılınıyor. Geliri 23 bin 552 Türk Lirası'nın altında olan ve başka geliri bulunmayan emekliler, özellikle kirada oturuyorlarsa barınma desteği alabilecek. Destek kapsamına yaşlılar, sürekli hastalığı bulunanlar ve bakıma muhtaç kişiler öncelikli gruplar olarak dahil ediliyor.
Gelir tespiti banka ve tapu kayıtlarıyla yapılacak
Yeni sistemde geleneksel kapı kapı dolaşma yöntemi yerine mevcut kamu verileri kullanılacak. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları'nın envanteri, SGK kayıtları, Gelir İdaresi Başkanlığı verileri, banka hesap hareketleri ve tapu bilgileri entegre edilerek gelir tespiti yapılacak. Hanenin maaş geliri, kira ödemesi yapıp yapmadığı ve tek başına yaşayıp yaşamadığı gibi kriterler elektronik ortamda değerlendirilecek.
Destek alan hanelerin gelir durumları aylık olarak takip edilecek. Geliri belirlenen sınırın üzerine çıkan vatandaşların programdan otomatik olarak çıkarılması planlanıyor. Böylece kaynakların gerçekten ihtiyaç duyan hanelere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Ödemelerin özel bir kart üzerinden yapılması da taslağın öne çıkan unsurlarından. Vatandaşlar, destek tutarının bir kısmını nakit olarak çekebilecek; gıda ve temizlik ürünleri gibi temel ihtiyaçlarını ise bu kartla indirimli olarak karşılayabilecek. Kartın kullanım limitleri ve indirim oranları henüz kesinleşmedi.
Pilot uygulama Aralık 2026'da başlayacak
GETAD'ın hayata geçmesi için TBMM'ye yasa teklifi sunulması gerekiyor. Taslak takvime göre, pilot illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi hedefleniyor. İlk ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde, yani ocak-mart döneminde başlaması planlanıyor. Pilot uygulamadan elde edilen sonuçlara göre aksaklıklar giderilip sistem 2027 yılı içinde tüm Türkiye'ye yaygınlaştırılacak.
Başvurular e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden alınacak. Ancak başvuru ekranlarının ne zaman açılacağına dair resmi bir tarih henüz açıklanmadı.
