Türkiye’de 44 yıldır hizmet veren Bank Mellat’ın İstanbul Türkiye Merkez Şubesi’nin çalışma ruhsatı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) kararıyla iptal edildi. Aynı süreçte yaptırım listesine giren Golden Global Yatırım Bankası’nın yönetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) bırakılırken, Mahan Air uçuşlarını durdurma kararı aldı.
BDDK’nın 19 Eylül tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararına göre, 5 Şubat 1981’de Bakanlar Kurulu kararıyla kurulan ve 16 Nisan 1982’de faaliyete geçen Bank Mellat’ın izni kaldırıldı. Kararda ABD yaptırımlarına doğrudan atıf yapılmasa da gelişme, Washington’un Tahran’a yönelik ekonomik baskısının arttığı bir döneme denk geldi. Yaklaşık 1,6 milyar liralık bilançosuyla dikkat çeken bankanın bu kararı, mali büyüklüğünden ziyade jeopolitik ve yaptırım politikaları açısından önem taşıyor.
Finans kuruluşları ve havayolu şirketleri hedef alındı
ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 4 Eylül’de Golden Global Yatırım Bankası ile bağlantılı iki şirketi yaptırım listesine almıştı. Suçlamaları reddeden banka, ilgili kişi ve kurumlarla iş yapmadığını belirtmişti. BDDK ise 16 Eylül’de bankadaki yüzde 99,98 oranındaki payların temettü dışındaki haklarının TMSF tarafından kullanılmasına karar verdi. TMSF, 17 Eylül’de yönetim kurulu atamalarını gerçekleştirdi.
Havacılık sektöründe de benzer bir tablo ortaya çıktı. İran’ın önde gelen havayolu şirketlerinden Mahan Air, Türkiye’deki yer hizmeti sağlayıcılarıyla sözleşmelerinin feshedilmesi üzerine 21 Eylül itibarıyla Tahran-İstanbul, Ankara ve İzmir hatlarında uçuşlarını durdurdu. DHMİ’nin acil toplantı çağrısı yaptığı bu gelişme, İranlı yolcuların Avrupa transit bağlantılarını da etkiledi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, daha önce ABD’nin Türk finans kuruluşlarını yaptırım listesine almasına ilişkin “not ettik” açıklamasında bulunmuştu. Ankara’nın Washington’a karşı daha sert bir itiraz geliştirmemesi, hükümetin ABD yaptırım politikasına uyum sağladığı yönündeki tartışmaları alevlendirdi. Daha önce Mahan Air ve Bank Mellat gibi isimler listede olmasına rağmen faaliyetlerini sürdürebilirken, son dönemde yaşanan zincirleme reaksiyonlar tek taraflı yaptırımların Türkiye ekonomisine ve komşuluk ilişkilerine yansımasını somutlaştırdı.
