Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerine dayandırılan bilgilere göre Türkiye Diyanet Vakfı (TDV), Aktif Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu'nun (TLK) yüzde 59,65'ine sahip durumda. Vakfın fondaki 1,22 milyarı aşkın payının güncel değerinin ise yaklaşık 2,18 milyar TL olduğu belirtiliyor.
Rakamın büyüklüğü dikkat çekerken, kamuoyundan bağış, zekât, sadaka, kurban ve farklı yardım kampanyaları kapsamında kaynak toplayan Vakfın milyarlarca liraya ulaşan finansal varlığının hangi gelirlerden oluştuğu ve fon yatırımında değerlendirilen tutarın ne kadarlık bölümünün hangi kaynaklardan geldiği soruları gündeme geldi.
Fon faizsiz yatırım araçlarından oluşuyor
Türkiye Diyanet Vakfı'nın yatırım yaptığı belirtilen TLK, klasik faizli bir para piyasası fonu değil.
Kamuyu Aydınlatma Platformu'ndaki bilgilere göre Aktif Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu, Aktif Portföy Yönetimi A.Ş. Katılım Şemsiye Fonu'na bağlı olarak faaliyet gösteriyor.
Fonun yatırım stratejisinde, varlıkların tamamının faizsiz katılım finans ilkelerine uygun, likiditesi yüksek ve faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarında değerlendirilmesi öngörülüyor. Bu nedenle ortaya çıkan tabloyu doğrudan "Diyanet faizden gelir elde ediyor" şeklinde yorumlamak mevcut verilerle doğru değil.
Ancak asıl tartışma başka: 2,18 milyar TL nereden geldi?
Türkiye Diyanet Vakfı, vatandaşlardan çok sayıda başlık altında bağış topluyor. Vakıf; zekâttan kurbana, sadakadan Gazze ve diğer kriz bölgelerine yönelik yardımlara, su kuyularından eğitim faaliyetlerine kadar geniş bir alanda bağış kabul ediyor.
Bu nedenle 2 milyar TL'yi aşan fon büyüklüğünün ortaya çıkması, yatırımın kendisinden çok paranın kaynağına ve mali şeffaflığa ilişkin soruları öne çıkarıyor.
Kamuoyunun yanıtını beklediği sorular şöyle:
Fondaki yaklaşık 2,18 milyar TL'nin kaynağı nedir?
Bu tutarın içerisinde vatandaşların belirli bir amaç için yaptığı şartlı bağışlar bulunuyor mu?
Fon yatırımından bugüne kadar ne kadar getiri elde edildi?
Elde edilen kazanç hangi faaliyetlerde kullanıldı veya kullanılacak?
Türkiye Diyanet Vakfı'nın yatırım fonlarında ve diğer finansal araçlarda değerlendirdiği toplam varlık ne kadar?
Vakfın banka hesapları, katılım hesapları, fonları ve diğer likit finansal varlıklarının toplam büyüklüğü ne seviyede?
Fon yatırımlarına ilişkin kararları kim veriyor ve hangi denetim mekanizması uygulanıyor?
TDV: Gelir ve harcamalarımız denetleniyor
Türkiye Diyanet Vakfı ise mali faaliyetlerinin denetime tabi olduğunu belirtiyor. Vakfın kurumsal internet sitesinde 2017 yılından itibaren yıllık faaliyet raporları yayımlanıyor.
TDV daha önce yaptığı açıklamalarda da harcamalarının şeffaf şekilde gerçekleştirildiğini, ilgili resmî kurumlar tarafından düzenli olarak denetlendiğini ve faaliyet raporlarıyla bütçe ve harcama kalemlerinin kamuoyuyla paylaşıldığını savunmuştu.
Vakfın kurumsal yapısına ilişkin açıklamalarında ayrıca Genel Kurulun bilanço ile kâr ve zarar hesaplarını incelediği, Denetim Kurulu tarafından hazırlanan denetleme raporlarının da Genel Kurula sunulduğu belirtiliyor.
Buna karşın MKK verilerine dayandırılan son rakamlar, kamuoyuna açıklanan raporların yalnızca faaliyet ve harcama başlıkları açısından değil, Vakfın sahip olduğu finansal varlıkların ayrıntılı dağılımı açısından da değerlendirilmesini gündeme getiriyor.
Çünkü tartışmanın merkezindeki mesele, bir vakfın nakit varlığını değer kaybından korumak amacıyla faizsiz finans araçlarında değerlendirmesi değil; milyarlarca liraya ulaşan bu mali büyüklüğün kaynağının, getirilerinin ve kullanım biçiminin bağışçılar tarafından ne ölçüde takip edilebilir olduğudur.
Türkiye Diyanet Vakfı'nın fondaki pay oranı, yatırımın kaynağı, elde edilen gelir ve fon yatırımının hangi tarihten itibaren gerçekleştirildiğine ilişkin yapacağı ayrıntılı bir açıklama, tartışılan noktaların netleşmesini sağlayacak.
