2025-2026 eğitim öğretim yılı başlarken, çözülmemiş yapısal sorunlar yeni döneme taşındı. Ekonomik krizin sınıflara yansıması, özel okul sayısındaki rekor artış ve müfredattaki laiklik karşıtı değişiklikler sistemin çöküşünü derinleştiriyor.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) istatistiklerine göre, ülkede okul çağında olup örgün eğitimde olmayan yaklaşık 1,5 milyon çocuk bulunuyor. Yaygın eğitimdeki öğrenciler dahil edildiğinde bu rakam 1 milyon 463 bin 528’e ulaşıyor. Okuldan kopanların yarısını kız çocukları oluştururken, ilkokulda okullaşma oranı yüzde 95,43, lisede ise yüzde 82,85 seviyesinde seyrediyor.
Ücretsiz yemek desteği azalırken yoksulluk artıyor
Eğitimciler ve sendikaların "bir öğün ücretsiz yemek" taleplerine rağmen bakanlık kaynak yokluğunu gerekçe gösteriyor. OECD verilerine göre Türkiye, çocuk yoksulluğunun en yüksek olduğu ikinci ülke konumunda. MEB’in kendi verileri de bu tabloyu destekliyor; 2023-2024 döneminde 1 milyon 29 bin 250 öğrenciye verilen ücretsiz öğle yemeği sayısı, 2024-2025 döneminde 902 bin 704’e geriledi.
Kamusal eğitim tahrip edilirken özel okul sayısı son 25 yılda yüzde 700 artarak 14 bin 700’e ulaştı. Ülkedeki her beş okuldan biri özel okul haline gelirken, 2025-2026 yılında 1775 devlet okulu kapatıldı ve 348 yeni özel okul açıldı.
MESEM’lerde çocuk işçiliği ve iş kazaları
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, 2025 ve 2026 yıllarında toplam 9 bin 950 çocuğun iş kazası geçirdiğini, bunlardan 37’sinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Buna rağmen Bakanlık, "ara eleman açığı" gerekçesiyle çocuk işçiliğini ortaokul sıralarına indirerek Zanaat Okulları açtı. Lisede sınıf tekrarlayan öğrenciler doğrudan Mesleki Eğitim Merkezlerine (MESEM) yönlendiriliyor.
MEB verilerine göre, 2025-2026 eğitim öğretim dönemi itibariyle 224 bin 346 işletmede 509 bin 85 çocuk MESEM kapsamında çalıştırılıyor. Ayrıca 254 bin 60 mesleki ve teknik anadolu lisesi öğrencisi de 111 bin 578 işletmede mesleki eğitim adı altında emek gücü olarak kullanılıyor.
Müfredatta laiklik tasfiyesi ve bütçe öncelikleri
Ak Parti’nin "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" ile ders programlarında dini referanslar artırılırken, "Atatürk ve Cumhuriyet" kavramları müfredattan seyreltildi. Tarih kitaplarında "Coğrafi Keşifler" yerine "Sömürgecilik Politikaları", "Kurtuluş Savaşı" yerine "Milli Mücadele" ifadeleri kullanılmaya başlandı. Din Öğretimi Genel Müdürlüğü’nün bütçesi dört yılda 9,2 kat artırılarak 109,8 milyar TL’ye çıkarılırken, Diyanet’e bağlı 4-6 yaş Kur’an kurslarının sayısı 6 bin 459’a yükseldi.
Eğitimde yaşanan diğer bir kriz ise ücretli öğretmenlik sistemi ve temizlik personeli açığı. Ülkede 80 binden fazla ücretli öğretmen, aylık 16 ila 30 bin TL arasında değişen gelirlerle ve sigorta güvencesi olmadan çalışıyor. Okullarda kadrolu temizlik görevlisi sayısı 49 bin 578 ile okul başına düşen personel sayısı 1’in altında kaldı; temizlik yükü öğretmen ve öğrencilere bırakıldı.
