TÜİK’in 2025 verilerine göre İzmir'de can kaybı 31 bin 494'e yükselirken kaba ölüm hızı ülke ortalamasını aştı. YENİ Parti İzmir Milletvekili Tuncay Özkan, ölümlerin ardında ağır bir yönetim iflası olduğunu söyledi. Özkan, hem merkezi idarenin yatırım kısıtlamalarını hem de yerel yönetimin uygulamalarını eleştirdi.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 yılı ölüm verileri, İzmir'in nüfusu kendisinden yaklaşık 1,4 milyon daha fazla olan Ankara'yı geride bırakarak Türkiye'de en fazla can kaybı kaydedilen ikinci kent olduğunu ortaya koydu. Kentte kaba ölüm hızı binde 7,0 ile Türkiye ortalaması olan binde 5,7'nin üzerine çıktı. Verileri değerlendiren YENİ Parti İzmir Milletvekili Tuncay Özkan, tablonun sadece demografik yapıyla açıklanamayacağını belirtti. Özkan, can kayıplarının arkasında merkezi yönetimin bütçe ve çevre politikaları ile yerel yönetimin uygulama hatalarının bulunduğunu savundu.
"SOLUNUM HASTALIKLARINA BAĞLI ÖLÜMLER YÜZDE 21'İ AŞTI"
İzmir'de ölüm nedenleri arasında solunum yolu hastalıklarının dikkat çekici boyuta ulaştığını kaydeden Özkan, şu verileri paylaştı:
"Kentteki 31 bin 494 ölümün dökümüne baktığımızda; dolaşım sistemi hastalıkları 10 bin 652 ile yüzde 33,8, solunum sistemi hastalıkları 6 bin 726 ile yüzde 21,4, kanser ise 4 bin 751 ile yüzde 15,1 pay alıyor. Solunum sistemi kaynaklı ölümler Türkiye genelinde yüzde 15,1 iken İzmir'de yüzde 21,4'e çıkıyor. 'İzmir emekli kenti' savunması bu tabloyu açıklayamaz. Yaşlı ve kronik hastalığı bulunan yurttaşları zehirli havaya ve kilitli trafiğe mahkûm etmek doğrudan yönetsel bir kusurdur."
"1 TRİLYON VERGİYE KARŞILIK YÜZDE 2 YATIRIM"
İzmir'in devlete sağladığı mali katkının karşılığını alamadığını ifade eden Özkan, merkezi bütçe dağılımını eleştirdi:
"Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2025 verilerine göre İzmir tek başına bütçeye 1 trilyon 24 milyar lira vergi geliri sağladı. Ülkede toplanan her 100 liralık verginin 8,2 lirası bu kentten çıktı. İzmir katkıda Türkiye dördüncüsü oldu. Ancak kamu yatırımlarından kente ayrılan pay yüzde 2 ila 3 bandında kaldı. İzmir bütçeye kaynak aktarırken temel sağlık, çevre ve altyapı yatırımlarından mahrum bırakılıyor."
"ALİAĞA SANAYİSİ İÇİN KENT ZEHİRLENİYOR"
Çevre denetimlerinin yetersizliğine değinen Özkan, hava kalitesi ölçümlerinin sağlıklı yapılmadığını öne sürdü:
"Temiz Hava Hakkı Platformu verilerine göre kentteki 23 hava izleme istasyonunun hiçbirinde ince partikül (PM2,5) ölçümü yeterli düzeyde yapılmıyor. Aliağa'daki demir-çelik tesisleri, rafineriler, petrokimya fabrikaları ve plansız gemi söküm merkezleri rüzgâr koridoruyla tüm körfez çanağını etkiliyor. Bacalara filtre takılması konusunda denetim uygulanmıyor, asbest riski görmezden geliniyor. Sağlık Bakanlığı ise kaynakları koruyucu hekimlik yerine çevre ilçelerde birinci basamağı zayıflatarak devasa şehir hastanelerine aktardı."
"BÜYÜKŞEHİR'DE UYGULAMA VE ÖNCELİK SORUNU VAR"
Özkan, eleştirilerini yerel yönetime de yönelterek İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin bütçe kullanımını ve ulaşım politikasını değerlendirdi:
"Büyükşehir Belediyesi 2026 yılı için 110 milyar liralık konsolide bütçe belirledi. Kaynak var ancak bütçenin harcama kalemlerinde koruyucu halk sağlığı ve çevre yatırımları çok yetersiz kalıyor. Trafikte sıkışıklık oranı yüzde 54,1'e ulaştı, İzmirli yılda 112 saatini trafikte harcıyor. Sıkışık arterlerde ambulansların gecikmesi doğrudan can kaybı riskidir. Deniz kenti İzmir'de İZDENİZ'in toplu ulaşımdaki payı yüzde 3'ü geçemiyor."
"SORUMLULUK CEMİL TUGAY'IN DA YAKASINDA"
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın parti değiştirmesine de değinen Özkan, kentin sorunlarının sorumluluğunun sürdüğünü söyledi:
"Cemil Tugay'ı transfer edenler bu ölümlerin, yapılmayan yatırımların hesabını vermek zorundadır. Transfer olmakla sorunlar çözülmüyor; sorumluluk Cemil Tugay'ın da yakasındadır. Hava kirliliğini ve trafiği çözmek istediniz de kim engelledi? Bu sorular yanıtlanmalıdır. Pandemi döneminde belediyelerimizin hizmetleri engellendi, İller Bankası ödenekleri kesildi. Ancak hesabı ödemeden masayı dağıtmak olmaz."
"ACİL EYLEM PLANI ŞART"
Krizden çıkış için önerilerini sıralayan Özkan, "İzmir Sağlık ve Çevre Riskleri Gözlemevi" kurulması çağrısında bulundu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın PM2,5 ölçümlerini başlatmasını, Aliağa'daki filtre denetimlerinin bağımsız heyetlere açılmasını ve raylı sistem dış kredi onaylarının bekletilmemesini istedi. Büyükşehir Belediyesi'nin ise bütçesini gösterişten uzaklaştırarak koruyucu sağlık birimlerine, biyolojik arıtma yatırımlarına ve deniz ulaşımına ayırması gerektiğini vurguladı.
