Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TÜBİTAK SAGE'de düzenlenen basın toplantısında, Ay Araştırma Programı'nda kritik bir aşamaya gelindiğini duyurdu. Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki yerli uzay aracının, fırlatma öncesi dayanıklılık sınamaları için Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne (USET) teslim edildiği belirtildi.
Bakan Kacır, projenin gidişatına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak sürecin detaylarını paylaştı.
“Ay'a erişmek üzere üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetlerini tamamladığımız uzay aracımızı, sistem seviyesi çevresel testlerinin gerçekleştirilmesi için TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezimize, USET'e uğurluyoruz. Türkiye'nin ilk derin uzay görevine uzanan yolculuğumuzda attığımız bu adımın, ülkemiz ve milletimiz için hayırlı olmasını diliyorum.”
Hedef 2027'de Ay yörüngesine ulaşmak
Kacır, Türkiye'nin Ay görevi gerçekleştiren 9'uncu ülke olma hedefini vurgulayarak, bugüne kadar bu başarıyı sadece 8 ülkenin yakaladığını hatırlattı. Aracın 2027'nin ilk aylarında fırlatılması planlanıyor. Yaklaşık iki ay sürecek yolculuğun ardından aracın, Ay yüzeyinden 100 kilometre irtifadaki kutupsal ve dairesel yörüngeye oturması öngörülüyor.
Görev süresince Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, suyun oluşum mekanizmaları, manyetik alanlar ve ısıl özellikler incelenecek. Yerli geliştirilen bilimsel ekipmanlarla radyasyon ölçümleri yapılacak. Kacır, operasyon süresinin en az 3 ay olacağını, performans durumuna göre bu sürenin 1,5 yıla çıkarılabileceğini ifade etti.
Bakan Kacır, teknik detaylara ve yerlilik oranına dair şunları söyledi:
“Bu bilimsel görevi icra edecek yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracımızı yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla ürettik. İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde geliştirdiğimiz uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik kabiliyetlerden, Ay uzay aracımızda yararlandık. Uydu teknolojilerinde yıllar içinde inşa ettiğimiz bilgi birikiminin eseri uzay aracımızın üretim, montaj ve entegrasyon çalışmalarını tamamladık. İcra edilecek testlerle, aracımızın fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşacağı zorlu koşullara dayanımını doğrulayacağız. Isıl vakum testleriyle uzay ortamını, yapısal testlerle fırlatma koşullarını, elektromanyetik uyumluluk testleriyle de aracımızdaki sistemlerin birlikte güvenli ve uyumlu şekilde çalışmasını sınayacağız.”
Testler sonrası Kennedy Uzay Üssü'ne sevkiyat
Çevresel testlerin tamamlanmasının ardından aracın, TÜBİTAK UZAY'ın ODTÜ yerleşkesindeki yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine alınacağı bildirildi. Nihai kontrollerin bitmesinin sonra aracın fırlatma için ABD'deki Kennedy Uzay Üssü'ne gönderilmesi planlanıyor. Hava ve saha koşullarının elvermesi halinde 2027 başında fırlatma yapılması hedefleniyor.
Kacır, hibrit itki sisteminin görevin kritik unsurlarından biri olduğunu belirterek, bu sistemin yörünge yükseltme ve Ay yüzeyine iniş manevralarında kullanılacağını kaydetti. Programın şu ana kadar yüzde 77 oranında tamamlandığını aktaran Bakan, süreçte TÜBİTAK UZAY ve DeltaV ile birlikte yerli teknoloji firmalarının da rol aldığını vurguladı.
Türkiye'nin uzay ekosistemini güçlendirme çabalarına değinen Kacır, Ankara'da TUA, TÜBİTAK ve ODTÜ işbirliğinde uzay teknolojileri geliştirme bölgesi kurulduğunu, Somali'de ise bağımsız uzaya erişim sağlayacak bir uzay limanı inşasının sürdüğünü dile getirdi.
