Sayıştay, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) 2025 Yılı Denetim Raporu'nu yayımladı. Raporda, kurumun mali işlemlerine ilişkin iki temel bulguya yer verildi. AFAD'ın 2025 yılı nihai bütçe ödeneği 243 milyar 119 milyon 510 bin 869 lira olarak belirlenirken, bu tutarın 242 milyar 922 milyon 640 bin 569 lirası harcandı.
Raporun dikkat çeken bölümlerinden biri, afet konutlarının yapım işleri kapsamında Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na (TOKİ) ve Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı'na (GYO) aktarılan tutarların izlenmesiyle ilgili oldu. Sayıştay, bu kurumlara aktarılan ödeneklerin mevzuata aykırı olarak takip edilmeden doğrudan giderleştirildiğini belirtti. Geçici kabul işlemleri tamamlanan varlıkların ise ilgili hesaplarda izlenmediği vurgulandı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görüşüne de yer verilen raporda, afet konutlarının yapım işlerinin yürütülmesi için TOKİ ve Emlak Konut GYO'ya aktarılan tutarların amacına uygun hesaplarda takip edilmesi gerektiği ifade edildi. Yapımı süren yatırımların, geçici kabulün tamamlanmasının ardından maddi duran varlık hesabına aktarılması gerekirken, hak sahibi afetzedelere dağıtılmak üzere yaptırılan konutların ilgili hesaba kaydedilmemesinin bilançoda hataya neden olduğu kaydedildi.
İller Bankası'na yapılan aktarımlar eleştirildi
Sayıştay'ın ikinci önemli bulgusu ise Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Barınma ve Yapım İşleri Genel Müdürlüğü ve Afetlere Müdahale Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen projeler için konulan ödeneklerin İller Bankası Anonim Şirketi'ne (İLBANK) aktarılmasıyla ilgiliydi. Raporda, bu aktarım işlemlerinin mevzuata uygun olmadığı belirtildi.
Bulguda, anılan genel müdürlükler ile İller Bankası arasında yapım işleri, müşavirlik hizmetleri ve mal alım işlemlerine ilişkin birçok protokol yapıldığı, bütçedeki ekonomik sınıflandırmasına uygun gider kalemlerine harcanması gereken ödeneklerin protokollerle İller Bankası'na aktarıldığı ifade edildi. Bu uygulamanın, yıl sonuna doğru Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan gelen ödeneklerin iptal edilmemesini amaçladığı ve işlemlerin bütçe gideri olarak muhasebeleştirildiği tespit edildi.
Raporda şu ifadeler kullanıldı:
“Protokollerin dayanağı kabul edilen mevzuat hükümleri ve yatırım programında yer alan projeler incelendiğinde, ilgili yılların Bütçe Kanunları ile Başkanlığın bütçesine konulan ve projelerin gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan ödeneklerin protokol yapılarak İller Bankasına aktarılamayacağı anlaşılmaktadır.”
Sayıştay, Başkanlık ve taşra teşkilatı tarafından gerçekleştirilen işlere ait ödeneklerin İller Bankası'na aktarılması yerine, kendisine ödenek verilen harcama birimlerince gerçekleştirilmesini önerdi. Projesinde öngörülen mal ve hizmetler alınmadan ve işler yaptırılmadan bütçe ödeneklerinin kullanılmaması, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda belirlenen gider gerçekleştirme usulüne ve ilgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirme belgeleri tamamlanmadan gider yapılmaması gerektiği vurgulandı.
