TÜİK: 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1'i cep telefonu kullanıyor

Araştırmaya göre siber zorbalığa maruz kalan çocuk oranı yüzde 10,2 olarak ölçülürken, bu durumun okula devamı etkilediğini belirtenlerin payı yüzde 7,8 oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılına ilişkin Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'nın sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre, 6-17 yaş aralığındaki çocukların yüzde 80,1'i cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını ifade etti. Söz konusu kullanım oranı yaş grupları bazında değerlendirildiğinde, 6-10 yaş grubunda bu rakam yüzde 66,2 seviyesinde kalırken, 11-17 yaş grubunda yüzde 89,8'e yükseldi.

Cep telefonu kullanan çocukların büyük çoğunluğu olan yüzde 97,4'ü, cihazlarını düzenli olarak kullandıklarını beyan etti. Düzenli kullanıcılar arasında telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol edenlerin oranı ise yüzde 37,8 olarak kaydedildi. Bu sık kontrol alışkanlığı yaşa göre belirgin farklılık gösterdi; 6-10 yaş grubunda bu oran yüzde 17,2 iken, 11-17 yaş grubunda yüzde 48'e ulaştı.

Cihaz kullanım amaçları incelendiğinde, 6-10 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3'ü öncelikli olarak oyun oynadıklarını belirtirken, 11-17 yaş grubunda ilk sırada yüzde 87,8 ile internette gezinme yer aldı.

İnternet ve sanal medya kullanımında video izleme öne çıktı

Çocuklarda genel internet kullanım oranı yüzde 92,7 olarak tespit edildi. Yaş gruplarına bakıldığında, 6-10 yaş grubunda internet kullananların oranı yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 96,9 oldu. Düzenli internet kullanan çocukların hafta içi günde iki saat ve daha fazla süre çevrim içi geçirenlerinin oranı yüzde 53, hafta sonu ise yüzde 63,4 seviyesinde gerçekleşti.

İnternet kullanım amaçlarında ilk sırada yüzde 86,2 ile video izleme bulunurken, bunu yüzde 80,3 ile ders çalışma, ödev veya sunum hazırlama takip etti. Sanal medya kullanımı yüzde 75,1 ile üçüncü sırada yer alırken, en az yapılan faaliyet yüzde 17,9 ile çevrim içi derse veya kursa katılma oldu.

Sanal medya kullanan çocukların toplam oranı yüzde 69,8 olarak ölçüldü. Cinsiyet dağılımında erkek çocukların yüzde 71,4'ü, kız çocukların ise yüzde 68,1'i sanal medya platformlarını aktif olarak kullanıyor. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta yüzde 50,2, 11-17 yaşta ise yüzde 83,4 seviyesinde.

Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı yüzde 68,1 oldu. Erkek çocuklarda dijital oyun oynama oranı yüzde 77,4 iken, kız çocuklarda bu değer yüzde 58,2 olarak kaydedildi. Düzenli oyun oynayanların yüzde 92,7'si bu aktiviteyi sürekli yaptığını ifade ederken, tercih edilen oyun türlerinde yüzde 48,1 ile macera/aksiyon oyunları başı çekti. Strateji/taktik oyunları yüzde 44,5, spor oyunları ise yüzde 41,6 ile takip etti.

Çocukların dijital oyunlara ilişkin görüşleri sorulduğunda, 6-10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması endişesi ön planda yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarına dair düşünceleri yüzde 34,5 ile ilk sırada bulundu.

Üretken yapay zeka kullanımında eğitim amacı önde

11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63'ü üretken yapay zeka araçlarını kullandığını belirtti. Kız çocuklarında bu kullanım oranı yüzde 65,5 iken, erkek çocuklarda yüzde 60,6 olarak gerçekleşti. Kullanım amaçlarında yüzde 88,1 ile örgün eğitim desteği ilk sırada yer alırken, özel amaçlı kullanımlar yüzde 58,6 oranında görüldü.

Yapay zeka kullanmayan çocukların nedenleri sorgulandığında, yüzde 68,9 ile teknolojinin varlığından haberdar olmama gerekçesi başı çekti. İhtiyaç duymama yüzde 21,1, nasıl kullanılacağını bilmeme yüzde 18,7 ve gizlilik ya da güvenlik endişeleri ise yüzde 16,1 oranında etkili oldu.

Siber zorbalık ve okul devamlılığına etkisi

Araştırma kapsamında siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2, siber zorbalık yapanların oranı yüzde 4,6 ve tanıklık edenlerin oranı yüzde 23,6 olarak belirlendi. 11-17 yaş grubunda mağdur olan çocukların yüzde 73,3'ü, zorbalığı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıştığı bir arkadaş veya akran olduğunu ifade etti.

Zorbalığın gerçekleştiği dijital ortamlarda yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 51,1 ile SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sanal medya platformları, yüzde 24,9 ile internet oyunları, yüzde 20,6 ile cep telefonu aramaları ve yüzde 16,3 ile sohbet odaları takip etti.

Maruz kalınan siber zorbalık türlerinde yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesaj gönderilmesi en yaygın yöntem olarak öne çıktı. Çocuklar hakkında asılsız söylenti yayılması yüzde 15,8, incitici mesajların başkalarına iletilmesi veya herkese açık paylaşılması ise yüzde 20,3 oranında görüldü.

Çocuklar, maruz kaldıkları siber zorbalığın nedenini sorguladıklarında yüzde 60,4 ile davranış biçimlerini, yüzde 33,1 ile fiziksel özelliklerini veya dış görünüşlerini işaret etti. Aile kökeni yüzde 4,4, maddi durum yüzde 2,4 ve engellilik durumu ise yüzde 1,7 oranında neden olarak gösterildi.

Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalık deneyimi yaşayanların (maruz kalma, yapma veya tanıklık etme) oranı yüzde 28,1 oldu. Bu deneyimin okula devam durumlarını etkileyip etkilemediği sorusuna, deneyimleyenlerin yüzde 7,8'i olumlu yanıt verdi. Etkilenme oranı kız çocuklarda yüzde 10,5 iken, erkek çocuklarda yüzde 5,3 olarak kaydedildi.

İLGİLİ HABERLER