Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi'nde düzenlenen haftalık basın toplantısında, iklim değişikliği ve halk sağlığı arasındaki kritik bağlantılara dikkat çekildi. Uzmanlar, deniz yüzeyi sıcaklıklarının rekor seviyelere ulaştığı mevcut dönemde acil hazırlık çağrısında bulundu.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Ekstrem Sıcaklık Hizmetleri Teknik Danışmanı Armel Castellan, küresel ısınma eğiliminin hızlandığını vurgulayarak şunları söyledi:
“El Nino hızla güçleniyor ve kayıtlara geçen en sıcak 2 ayı geride bıraktık.”
Castellan, bu artışın tek bir olayla sınırlı kalmayacağını, iklime duyarlı sektörlerde etkilerin giderek artacağını belirtti. WMO'nun eylül-kasım dönemi öngörülerine atıfta bulunan Castellan, bazı bölgelerde normalin üzerinde yağış beklenirken diğerlerinde kuraklık riskinin bulunduğunu hatırlattı. Bu durumun su güvenliği, beslenme ve vektör kaynaklı hastalıklar gibi konuları da gündeme getirdiğini ifade eden Castellan, sağlık ve meteoroloji camiaları arasında köprü kurulması gerektiğini dile getirdi.
Zirve noktası bitiş çizgisi değil
El Nino'nun yıl sonuna doğru zirve yapmasının beklendiğini ancak bunun sürecin sonu olmadığını belirten Castellan, uzun vadeli risklere işaret etti:
“(El Nino) Bu olayın yıl sonuna doğru zirve yapmasını bekliyoruz ancak bu zirve noktası bir bitiş çizgisi değil, yalnızca öngörülen bir tarihtir. Etkileri bu tarihin çok ötesine uzanıyor.”
Her El Nino olayının farklı seyrettiğini ancak mevcut dalganın rekor sıcaklıklarla birleştiğini vurgulayan Castellan, Güney Yarımküre, Güney Afrika, Güney Amerika ve Avustralya'da 2027'nin ilk aylarında en sıcak mevsimlerin yaşanabileceğini kaydetti. Castellan, mevsimsel sıcaklıkların El Nino etkisine eklenmesinin kuraklık, orman yangınları ve hava kirliliği risklerini artıracağını şu sözlerle anlattı:
“Her El Nino olayı birbirinden farklıdır. Etkisi bölgeye ve mevsime göre değişir. Ayrıca diğer iklim etkenleriyle de etkileşime giriyor. Ancak bu El Nino, halihazırda rekor kıran sıcaklıklarla birleşmiş durumda. Bu olay 2026'nın sonlarında zirveye ulaştığında Güney Yarımküre'nin büyük bir kısmı ile Güney Afrika, Güney Amerika ve Avustralya, 2027'nin ilk aylarında en sıcak mevsimlerine girmiş olacak. Mevsimsel sıcaklıkların El Nino'nun etkisine eklenmesi, kuraklık, orman yangınları, duman ve bunların yol açtığı hava kirliliği risklerini artıracak. El Nino küresel bir sinyaldir ancak etkileri her zaman yerel düzeyde hissedilir. Bu olayın dünya genelinde süreceğinin neredeyse kesin olması, belirli bir bölge veya hastane üzerindeki etkilerinin de kesin olarak bilindiği anlamına gelmez.”
Halk sağlığı üzerinde çarpan etkisi
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) İnsani Yardım, Afet Eylemi ve Sağlık Acil Durumları Müdahaleleri Birimi Başkanı Teresa Zakaria ise iklim olayının doğrudan bir sağlık tehdidi oluşturduğunu belirtti. Zakaria, aşırı hava koşullarının hastalıklara yakalanma riskini değiştirebileceğini ifade ederek değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“El Nino, aşırı hava koşullarının artmasına katkıda bulunabildiği gibi hava koşullarındaki değişimler yoluyla çeşitli hastalıklara yakalanma riskini de değiştirebilir. Bu durum bir risk çarpanı görevi görür ve dünya genelinde sağlık üzerindeki etkilerinin görülmesi bekleniyor.”
Sıcaklığın insan vücudu üzerindeki doğrudan etkilerine dikkati çeken Zakaria, kalp-damar, solunum, böbrek, metabolizma ve ruh sağlığı sorunlarının şiddetlenebileceğini vurguladı. Altyapı hasarları ve yerinden edilmeler nedeniyle temiz su ve gıdaya erişimin azalabileceğine işaret eden Zakaria, şunları kaydetti:
“Dünyanın pek çok yerinde sıcaklığa bağlı rahatsızlıkların yanı sıra orman yangını dumanı ve kötü hava kalitesiyle ilişkili solunum yolu hastalıkları da endişe kaynağı olacak. Kuraklık ve seller evleri ve geçim kaynaklarını yok edebilir, insanların yerinden edilmesine ve gıdaya, temiz suya ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin azalmasına neden olabilir. Sağlık tesisleri ve bunların kritik altyapıları sıklıkla sel ve kuraklıktan zarar görür.”
Risklerin krize dönüşmeden önlenebileceğini belirten Zakaria, hükümetleri ve toplumları erken harekete geçmeye davet etti:
“(El Nino'nun etkilerine karşı) DSÖ, hükümetleri, ortakları ve toplumları, hazırlık çalışmalarına şimdiden yatırım yapmaya ve hayat kurtarmak ile sağlık hizmetlerini korumak amacıyla erken harekete geçmeye çağırıyor.”
