Müzik endüstrisinde telif hakları tartışmalarının ötesine geçen yeni bir dolandırıcılık yöntemi, dijital gelir havuzlarını etkiliyor. Yapay zekâ araçlarının saniyeler içinde binlerce parça üretebilmesi, sahte dinleme trafiğini düşük maliyetle ve büyük ölçekli hale getirdi. Bu durum, gerçek sanatçıların telif gelirlerinin azalmasına neden oluyor.
Dünya Gazetesi’nin aktardığı bilgilere göre sistem, yapay zekâyla çok sayıda şarkı oluşturulup dijital platformlara yüklenmesi ve ardından bot hesaplarla tekrar tekrar dinletilmesi üzerine kurulu. Sahte dinlemeler üzerinden elde edilen gelir, telif havuzundan gerçek üreticiler yerine dolandırıcılara akabiliyor.
Sahte dinleme oranı normal kataloğun 10 katına çıktı
Fransız müzik platformu Deezer’dan elde edilen veriler, sorunun boyutunu gözler önüne seriyor. Haziran ayında platforma yüklenen yeni parçaların yarısından fazlası tamamen yapay zekâ ürünüydü. Günlük ortalama 90 bin yapay zekâ parçası sisteme dahil edilirken, bu içeriklerin toplam dinlemelerdeki payı yalnızca yüzde 1-3 seviyesinde kaldı.
Deezer’ın 2025 verilerine göre, tamamen yapay zekâyla üretilmiş parçaların dinlemelerinin yüzde 85’e kadarı sahte olarak tespit edildi. Platformun genel kataloğundaki sahte dinleme oranının aynı dönemde yaklaşık yüzde 8 olduğu belirtilirken, yapay zekâ parçalarındaki manipülasyon oranı normal müzik kataloğunun yaklaşık 10 katına ulaştı. Sektör genelinde ise sahte dinleme oranının yüzde 10’a yaklaştığı değerlendiriliyor.
Geleneksel yöntemlerde az sayıda şarkının çok sayıda botla dinletilmesi platformların güvenlik sistemleri tarafından kolayca fark ediliyordu. Yapay zekâ ile birlikte dolandırıcılar yüz binlerce farklı parça üretip, her birini daha az sayıda bot hesabıyla dinleterek dikkat çekmemeyi başarıyor. ABD’de görülen bir davada, bu yöntemi kullanan bir kişinin yüz binlerce yapay zekâ şarkısı ve bot hesaplarıyla milyonlarca dolarlık telif geliri elde ettiği ortaya çıkmıştı.
Telif havuzu için mücadele başladı
Müzik şirketlerinin temel kaygısı, teknolojinin telif sistemini manipüle etmek için kullanılması. Dijital platformlardaki gelir havuzu sınırlı olduğu için sahte dinlemelerin aldığı her pay, gerçek sanatçıların ve hak sahiplerinin gelirinden eksiliyor.
Deezer, sahte olduğu belirlenen yapay zekâ dinlemelerini telif ödemelerinden çıkarıyor ve bu tür parçaları algoritmik öneriler ile editoryal listelerden uzak tutuyor. Büyük plak şirketleri ise yapay zekâ müziğini tamamen engellemek yerine, teknoloji şirketleriyle anlaşarak lisanslı modeller geliştirmeye yöneliyor. Endüstrideki asıl mücadele, gerçek sanatçı ile sahte içerik arasındaki sınırın çizilmesi ve dijital müzik gelirlerinin dağıtımı üzerinde yoğunlaşıyor.
