Nevşehir’in Göreme beldesinde meydana gelen ve aşırı yağışın tetiklediği toprak kayması olarak değerlendirilen faciada, yaşamını yitirenlerin kimlik tespit çalışmaları sürerken Adalet Bakanı Akın Gürlek, Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından adli soruşturma başlatıldığını duyurdu. Nevşehir Valisi Hüseyin Kök ise olay yerindeki incelemelerinin ardından facianın doğal afet kaynaklı olduğunu belirtmişti.
Titreşim ve hatalı restorasyon uygulamaları uyarısı
Olaydan kısa süre önce bölgede inceleme yapan mimar Zeynep Çöloğlu, yaşanan trajedinin sadece hava koşullarıyla açıklanamayacağını, insan kaynaklı faktörlerin de riskleri artırdığını vurguladı. Çöloğlu, özellikle ana yol güzergâhlarında bulunan peribacalarının araç trafiğinden kaynaklanan titreşimler nedeniyle doğrudan etkilendiğini ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.
Çöloğlu, Göreme’de restorasyon amacıyla askıya alınan bazı peribacalarında gözlemlediği hatalı uygulamalara da dikkat çekti. İskele ayaklarının doğrudan kaya kütlelerinin üzerine bastığını aktaran mimar, bu tür uygulamaların yapıları korumak yerine kayalara ek yük bindirdiğini ve tahribata yol açtığını söyledi. Çöloğlu, kalıcı koruma önlemlerinin acilen hayata geçirilmesi gerektiğini belirterek şu taleplerde bulundu:
“Peribacalarının çevresinin araç trafiğine kapatılması, ağır iş makinelerinin kontrolsüz geçişlerinin engellenmesi ve kaya yüzeylerinde aşınmaya neden olan ATV turlarının yasaklanması gerekmektedir.”
Yol çalışmaları ve otopark genişletmeleri eleştirildi
Kapadokya Çevre Platformu Sözcüsü ve belgeselci Mükremin Tokmak da çökmenin yaşandığı alanın, Göreme Açık Hava Müzesi’nin eski otoparkının karşısındaki yeni otopark bölgesinin hemen altında bulunduğunu hatırlattı. Üst bölümünde at çiftliklerinin yer aldığı bu alanın, bütüncül bir manastır kompleksini barındırdığını belirten Tokmak, yol yapımı, otopark kapasitesinin artırılması ve yoğun araç-insan hareketliliğinin yarattığı titreşimlerin riskleri büyüttüğünü savundu.
Tokmak, daha önce yaptıkları uyarılarda yol çalışmalarının ardından kaya kütlelerinde büyük kopmalar ve göçmeler yaşanabileceğini dile getirdiklerini anımsatarak, “Yağış ve kış koşulları etkili görünse de plansız ve projesiz uygulamaların da değerlendirilmesi gerekir” dedi.
Bilimsel ölçüm ve ziyaretçi sınırlaması talebi
Bölgedeki turist ve araç yoğunluğunun son yıllarda önemli ölçüde arttığını belirten yetkililer, jeolojik açıdan hassas olan Kapadokya’da bilimsel titreşim ölçümlerinin yapılmasını istedi. Tokmak, Devrent Vadisi’ndeki Deve Kayası çevresine ahşap çit çekilmesi gibi sınırlı önlemlerin yeterli olmadığını, tarihi ve doğal alanların korunması için araçların bu bölgelerden uzakta park edilmesi ve ziyaretçilerin hassas yapılara yaklaşmasının kesin sınırlarla belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
Mimar Zeynep Çöloğlu da aşırı turizmin Kapadokya’nın doğal ve kültürel mirası üzerindeki etkilerinin bilimsel olarak incelenmesi ve korumacı bir ziyaretçi yönetiminin acilen uygulanması çağrısında bulundu. Yaklaşık dört yıl önce Ortahisar ile Göreme arasında başlatılan ve Birinci derece arkeolojik ve doğal sit alanından geçen yol yapım çalışmaları sırasında Saklı Kilise, Tokalı Kilisesi ve Bizans dönemine ait manastır kompleksi için tahribat riski oluşturduğu yönündeki uyarılar, yaşanan bu son olayla birlikte yeniden gündeme geldi.
