Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER- Kamuda görev yapan bilim insanlarının ve kamu çalışanlarının dijital mecralarda topluma bilgi ulaştırmasına bürokratik engel getirildi. Akademisyenlerin ve memurların internette video çekmesini, yazı yazmasını ve bilgi paylaşmasını "esnaflık" saydı. Cumhurbaşkanlığı'ndan çıkıp YÖK üzerinden tüm üniversitelere dağıtılan resmi talimatla; YouTube yayıncılığı, dijital kurslar ve uygulama geliştiriciliği 657 sayılı kanundaki ticaret yasağına sokuldu.
Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Gelir İdaresi, bir kişinin para kazanma amacı gütmemesini veya cebine tek kuruş girmemesini yok saydı. Platformun doğasında para kazanma ihtimali bulunmasını yeterli gören bürokrasi, halkı aydınlatmak isteyen bilim insanlarını doğrudan "yasak iş yapan memur" ilan etti.
Kararın en tartışmalı dayanağını Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sunduğu mütalaa oluşturdu. Bilim insanlarının toplumu aydınlatma misyonunu tamamen şirket mantığıyla ele alan mütalaada şu ifadelere yer verildi:
"Ticari faaliyet; bir tür emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması, böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin 'ticari faaliyet' olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak bir faaliyetin 'ticari faaliyet' sayılabilmesi için kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurları ile birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması gerektiği ortaya çıkmaktadır."
Bu katı yorumla birlikte, bir akademisyenin tek kuruş kazanmadan, reklamları kapatarak sırf kamu yararına ürettiği felsefe, edebiyat veya bilim yayınları dahi "sistem kazanç üretme potansiyeline sahip" denilerek memuriyet suçu sayıldı.
Vergisi Ödense Bile Memuriyet Suçu Sayıldı
Belgede, Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 20/B maddesiyle içerik üreticilerine sağlanan yüzde 15'lik banka kesintisi kolaylığına değinilse de, bunun memuriyet disiplinini kurtarmadığı hatırlatıldı. Yazıda, söz konusu istisnanın faaliyetin ticari mahiyetini ortadan kaldırmadığı savunularak; içerik üreticiliği, uygulama geliştiriciliği ve YouTube yayıncılığının 657 sayılı Kanunun 28'inci maddesindeki yasak kapsamında değerlendirildiği belirtildi.
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından YÖK’e yazılan nihai görüşte, bürokrasinin akademiyi içine soktuğu dar çerçeve şu kesin cümleyle kayıtlara geçti:
"Bahsi geçen hüküm ve açıklamalar bağlamında; söz konusu faaliyetler sonucu elde edilen gelirin 657 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde yer alan yasaklar dahilinde olduğu değerlendirilmektedir."
"Bilginin Görünür Olmasının Önüne Geçilmemeli"
Eğitim-Sen İzmir Üniversiteler Şubesi Başkanı Lülüfer Körükmez, bürokratik karara tepki göstererek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Burada asıl problem şu: Sosyal medya hesaplarında akademisyenlerin bir kısmı akademik içerik veya uzmanlık alanlarında içerik üretiyor. Burada kesinlikle bir ayrım yapılması gerekiyor. Bir anlamda 657 sayılı kanun tüm memurları kapsarken, 2547 sayılı kanun üniversiteleri kapsar; bu ikisi arasında ayrım yapılmalı. Yapılan yayınların içerikleri açısından da bir ayrıma gidilmeli; ticari içerikler ile ticari olmayanlar birbirinden ayrılmalıdır. Örneğin uluslararası projelerde, proje gruplarının ve araştırmacıların sosyal medya hesaplarının olması teşvik edilir. Bu, üretilen bilginin yaygınlaştırılması ve görünür olması anlamında desteklenir. Akademik bilginin yaygınlaştırılmasının ve görünür olmasının önüne geçilmemelidir. Amacımız niyet okumak değil; ancak bahsettiğimiz bu ayrım yapılmazsa bunun nihai sonucu bilginin toplumla buluşması ve akademi üzerinde çok olumsuz etkiler yaratacaktır."
"Yazı Gelir Gelmez Kanalı Kapattım"
Sosyal medyada yayımladığı videoyla kararı kamuoyuna duyuran Prof. Dr. Nevzat Kaya, bürokratik sürecin işleyişini şu sözlerle aktardı:
"Culture Club TV kanalını kapattım. Çünkü rektörlüğümüzden bir yazı geldi. Rektörlüğümüze de Ankara’dan bir yazı gelmiş. Bundan böyle 657 sayılı kanuna tabi olan memurlar içerik üreticiliği yapamazmış. Memurluk yasasıyla uyumlu değilmiş. Ben de dün yazı elime geçer geçmez kanalımı kapattım. Belki mevzuat düzenlenince tekrar açılabilir ama şu an kapalı."
