Hükümetin Orta Vadeli Programı'ndaki enflasyon tahminlerinin tutmaması durumunda emekli ve memur maaşlarında öngörülenden daha yüksek artışlar gündeme gelebilir.
Ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, dün açıklanan Orta Vadeli Program (OVP) verileri ve enerji fiyatlarındaki seyir üzerine ANKA Haber Ajansı'na değerlendirmelerde bulundu. Yılmaz, resmi hedefler ile piyasa gerçekleri arasındaki makasa dikkat çekerek, olası senaryolarda maaş ve emekli aylıklarına yansıyacak farkları hesapladı.
Yılmaz, motorin ve benzin başta olmak üzere enerji kalemlerindeki artışların enflasyonu yukarı yönlü etkilediğini belirtti. Ekim ayı ve sonrasında elektrik ile doğal gaza zam yapılması ihtimalinin ekonomiyi daha zorlu bir sürece sürükleyebileceğine işaret eden uzman, mevcut OVP'deki 2026 enflasyon tahmininin yüzde 28,4 olarak revize edildiğini ancak bu rakamın iyimser kaldığını vurguladı.
Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Bu tutarsa işçi ve BAĞ-KUR emeklileri, 2027 yılı ocak ayında yüzde 9, memur ve emeklileri ise yüzde 7 zam alacak. En düşük emekli aylığı da 25 bin 671,68 TL olacak.”
Yıl sonunda enflasyonun yüzde 31 düzeyinde gerçekleşmesinin daha gerçekçi bir senaryo olduğunu belirten Yılmaz, bu durumda zamların farklılaşacağını kaydetti.
Yılmaz, alternatif senaryoya dair şunları söyledi:
“Buna göre memur ve memur emeklilerinin alacağı artış oranı yüzde 9,3, işçi ve BAĞ-KUR emeklilerinin alacağı zam yüzde 11,3 olmaktadır.”
Enerji fiyatlarındaki artış fiyatlama davranışlarını bozuyor
2027 yılı için belirlenen yüzde 21'lik enflasyon hedefinin önceki programa göre yüzde 133'lük bir sapma içerdiğine dikkat çeken Yılmaz, enerji fiyatlarındaki yükselişin diğer mal ve hizmetlere yansıma süresinin kısaldığını ifade etti. Bu durumun fiyatlama davranışlarını hızla bozduğunu belirten ekonomist, akaryakıt fiyatlarına dair somut veriler paylaştı.
Yılmaz, gelişmeleri şöyle aktardı:
“Rakamlar bu tabloyu daha açık gösteriyor. Motorinin litre fiyatı birçok yerde 90 lira sınırına ulaştı, bazı illerde bu seviyeyi geçti. Eşel mobil sistemi uygulanmamış olsaydı motorin fiyatı yaklaşık 101 lira düzeyine çıkacaktı. Motorinde, yılbaşından bugüne artış yüzde 67. Benzinin litre fiyatı 80 liraya yaklaşırken, eşel mobil olmasaydı fiyat 90 lira sınırına dayanacaktı. Benzinde, yılbaşından bu yana artış yaklaşık yüzde 47.”
Eylül ayında akaryakıt fiyatlarının sabit kaldığı varsayımıyla yapılan hesaplamalara değinen Yılmaz, buna rağmen aylık ortalama fiyat artışının benzinde yüzde 10,1, motorinde ise yüzde 12,7 seviyesinde gerçekleştiğini bildirdi.
Yılmaz, enflasyona doğrudan etkiyi şu şekilde özetledi:
“Bunun tüketici enflasyonuna yalnızca doğrudan aylık katkısı en az 0,3 puan, yılbaşından bugüne birikimli doğrudan katkısı yaklaşık 1,5 puandır.”
Tarladan market rafına maliyet baskısı
Motorin fiyatlarındaki artışın tarım sanayiinden perakendeye kadar tüm üretim zincirini etkilediğini kaydeden Yılmaz, vergi politikasının enflasyon hedefleriyle uyumlu kullanılması gerektiğini savundu. Elektrik, doğal gaz ve akaryakıt fiyat düzenlemelerinin birbirinden bağımsız değil, tek bir enflasyon patikasının parçası olarak ele alınması gerektiğini belirten Yılmaz, asgari ücret beklentilerini de paylaştı.
Yılmaz, asgari ücret projeksiyonunu şu sözlerle dile getirdi:
“OVP’ye göre 2027’de yıl sonu enflasyon hedefinin yüzde 21 olması nedeniyle 2026 kaybı ile birlikte asgari ücret artış oranın yüzde 22-24 arasında olacağını söylemek mümkün.”
