Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER- Astor Enerji'ye ait Anahtarlama Ürünleri fabrikasında başlatılan çipli takip uygulaması, iş yeri gözetimi ve işçi hakları tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Şirket, yaklaşık 840 mavi yakalı çalışana dağıtılan konum takip kartlarının "Entegre Güvenlik ve Süreç İyileştirme Sistemi (ENGES)" adıyla pilot olarak uygulandığını resmen doğruladı. Bluetooth Düşük Enerji (BLE) tabanlı Gerçek Zamanlı Konum Belirleme (RTLS) teknolojisiyle çalışan kartların mola ve tuvalet sürelerini saniye saniye kaydettiğini belirten işçiler, fabrikada ciddi bir psikolojik baskı oluştuğunu aktardı. Olayın kamuoyuna yansımasının ardından Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, çipli takip uygulamasını 3 Kasım'da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'a verdiği yazılı soru önergesiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı.
İŞÇİLER ANLATIYOR: 'İNSANLAR ARTIK DAHA AZ TUVALETE GİDİYOR'
Fabrikada yalnızca mavi yakalı üretim işçilerine dağıtılan boyun kartlarının, gün boyunca taşınmasının zorunlu olduğu öğrenildi. Uygulamaya tepki gösteren işçiler, tuvalet ve dinlenme alanlarına giderken cihazı çıkaramadıklarını belirterek yaşadıkları baskıyı şu sözlerle anlattı: "İnsanlar artık daha az tuvalete gidiyor. Psikolojik olarak daha yoğun çalışıyor. Rahatsız olsa bile... Hayvan değiliz sonuçta. İş yerinde bu mobbing". İşçiler ayrıca, kartın bırakıldığında sistemin bunu algıladığını ve "Neden burada sabit kaldınız?" şeklinde uyarıldıklarını aktarırken; fabrikada prim kesintisine kadar gidebilen bir "sarı kart" uygulamasının bulunduğundan endişe ettiklerini dile getirdi.
ŞİRKET 'GÜVENLİK' DİYOR, SİSTEM İK RAPORU ÜRETİYOR
Astor Enerji yönetimi ise yaptığı yazılı açıklamalarda sistemin mola veya dinlenme sürelerini denetlemek için kullanılmadığını, verilerin bölge bazlı ve maskelenmiş olarak takip edildiğini savundu. Kartı taşımayanlara yaptırım uygulanmadığını belirten şirket, uygulamanın temel amacının İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG), acil durum tahliyesi ve süreç iyileştirme olduğunu öne sürdü.
Ancak tedarikçi teknoloji firması ENGES'in tanıtım belgeleri ile şirket açıklaması arasında çelişkiler bulunuyor. Sistemin acil durum butonlarına sahip olduğu doğrulanırken; aynı belgelerde cihazların belirli bölgelerde geçirilen süreleri günlük, haftalık ve aylık raporlara dönüştürerek insan kaynakları süreçleri ile çalışan verimliliği ölçümünde kullanılabildiği belirtiliyor.
ASTOR VE KALYON'DA DİJİTAL GÖZETİM KORKUSU
Astor Enerji'deki uygulamanın benzeri, eylül ayında farklı bir tüzel kişilik olan Kalyon PV fabrikasında da yaşandı. "Acil durum ve afet" gerekçesiyle işçilere takip çipleri dağıtılması, işten çıkarma endişesi taşıyan işçilerin tepkisini çekmiş; iddialara göre şirket bir süre sonra uygulamadan vazgeçmişti.
Birleşik Metal-İş Araştırma Merkezi'nin (BİSAM) 109 iş yerinde 665 metal işçisiyle temmuz ayında yaptığı araştırma, dijital takibin işçiler üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne serdi. Araştırmaya göre, dijital takip altındaki işçilerin yüzde 34'ü aşırı zihinsel yorgunluk yaşadığını, yüzde 29'u sürekli izlenme hissinin strese yol açtığını, yüzde 23'ü ise dikkat dağınıklığı nedeniyle iş kazası riskinin arttığını bildirdi.
KVKK'NİN YASAĞI DELİNİYOR MU?
Çipli takip sistemleri hukuki tartışmaları da beraberinde getiriyor. Kişisel Verileri Koruma (KVK) Kurulu'nun 29 Nisan 2026'da aldığı 2026/921 sayılı kararla, mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesini yasaklamasının ardından şirketlerin bu tür Bluetooth tabanlı cihazları "alternatif" olarak devreye soktuğu görülüyor. Şirketin altı aylık net kârını yüzde 88 artırarak 4,6 milyar TL'ye çıkarması, aldığı devlet teşvikleri ve Nepal'den göçmen işçi getirileceği yönündeki iddialar da gündemde yer almaya devam ediyor.
