Orta Doğu'daki artan jeopolitik gerilimler, petrol fiyatlarının yükselmesine neden olarak mart ayı içerisinde akaryakıt fiyatlarına önemli bir zam baskısı oluşturdu. Ancak, 4 Mart'tan itibaren devreye alınan eşelmobil sistemi sayesinde maliyet artışlarının büyük bir kısmı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) aracılığıyla absorb edilerek pompa fiyatlarına yansıması engellendi. Türkiye Gazetesi'nin aktardığına göre, mart ayında motorin maliyetlerindeki artışın büyük bir kısmı eşelmobil mekanizması kapsamındaki düzenlemelerle kontrol altına alındı.
Mart Ayında Maliyet Artışları
Mart ayının başlarında, motorin litre fiyatlarıyla ilgili olarak ciddi bir maliyet artışı gözlemlendi. Bu nedenle, aylık bazda motorinde litre başına 7 liraya kadar çıkan fiyat artışları kaydedildi. Özellikle 20 Mart'ta 5 liranın, 24 Mart'ta ise 6,5 liranın üzerinde zam baskısı oluştu. Bu durum, kullanıcıların pompa fiyatlarında ciddi bir artış beklemesine neden oldu. Ancak eşelmobil sistemi sayesinde bu fiyat artışlarından çoğu pompa fiyatlarına yansımadı. Motorinde pompa fiyatlarına yansımayan yaklaşık 17 liralık bir fark oluştu. Benzin fiyatlarında da benzer bir durum yaşandı. Eşelmobil sisteminin aktif olarak çalışması sayesinde, benzin maliyetlerindeki artışlardan bir kısmı da kontrol altına alındı.
Pompaya Yansımayan Farklar
Elde edilen hesaplamalar neticesinde, motorinde yansımayan farkın miktarı yaklaşık 17 lira, benzinde ise bu rakam 12 lira civarında oldu. Özellikle motorinde 50 litrelik bir depo için bu durum, yaklaşık 830 liralık bir ek maliyetin tüketiciye yansımaması demek. Benzin tarafında ise 500 lira civarında bir yapı meydana geliyor. Bu durum, akaryakıt tüketiminde önemli bir rahatlama sağlıyor. Türkiye'de günlük ortalama 80 milyon litre motorin tüketimi gerçekleştiği göz önünde bulundurulduğunda, motorin maliyetlerinden pompaya yansıyan 1,3 milyar liralık bir yük, hanelere yansımamış oldu. Benzinde ise günlük karşılanan tutar yaklaşık 187 milyon liraya ulaştığı belirtildi.
Eşelmobil Sistemi ve Kamu Destekleri
Mazot ve benzin fiyatları bir arada değerlendirdiğinde, eşelmobil sistemi aracılığıyla mart ayında kamu tarafından yaklaşık 43 milyar liralık maliyet artışının üstesinden gelindiği ifade ediliyor. Bu sistemde, fiyat artışlarının yüzde 75'ine kadar olan kısmı ÖTV üzerinden karşılanarak tüketicilere akaryakıt fiyatlarındaki artışların minimize edilmesi sağlandı. Bunun yanı sıra, sistemin etkisiyle motorin fiyatının 94 lira seviyelerine yükselebileceği tahmin ediliyor. 4 Nisan itibarıyla motorin ve benzin fiyatlarının sırasıyla 77 ve 62-63 lira bandında bulunması, bu vergi desteği sayesinde mümkün oldu.
Gelecekteki Fiyat Beklentileri
Mart ayındaki benzin ve motorin fiyatlarındaki dalgalanmaların ardında yatan sebepler incelendiğinde, uluslararası petrol fiyatlarının seyrinin önemli bir rol oynadığı görülüyor. Eğer devletin uyguladığı vergi destekleri olmasaydı, motorin fiyatları mevcut rakamların çok üzerine çıkarak 94 liraya yükselebilirdi. Benzin fiyatları ise tükenmiş bir vergi desteği durumunda 73 lira seviyelerine kadar ulaşabilecekti. Böylece mart ayında yaşanan fiyat sıkıntılarının büyük bir kısmı, eşelmobil sistemi ile devletin sağladığı destek sayesinde hafifletilmiş oldu.
