Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) görüşülen 2027 yılı Sağlık Bakanlığı bütçe teklifi, sağlık sistemindeki önceliklerin tartışılmasına neden oldu. Toplamda 1,97 trilyon Türk Lirası olarak öngörülen bütçenin büyük bölümünün hastalık sonrası müdahalelere ayrılması, birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan çalışanlar ve sendikalar tarafından eleştirildi. Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN), mevcut bütçe yapısının sürdürülebilir olmadığını ve koruyucu hekimliğin güçlendirilmesi için köklü değişiklikler yapılması gerektiğini vurguladı.
AHESEN Genel Başkanı Dr. Ahmet Kandemir, bütçe rakamlarını değerlendirerek sistemin işleyişine ilişkin somut verileri paylaştı. Kandemir, ayrıntılı açıklamalarında aile sağlığı merkezlerinin yaşadığı fiziki, ekonomik ve idari sorunlara dikkat çekti.
Kandemir, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“2027 yılı Sağlık Bakanlığı bütçesinin yüzde 69,1’i tedavi edici hizmetlere, yüzde 29,7’si koruyucu sağlık hizmetlerine ayrıldı.”
Bütçenin yaklaşık 1 trilyon 359 milyar Türk Liralık kısmının tedavi edici hizmetlere, 585,4 milyar Türk Liralık kısmının ise koruyucu sağlık hizmetlerine gideceğini belirten Kandemir, bu dengenin uzun vadede sağlık harcamalarını artıracağını savundu. Politikaların yalnızca tedavi üzerine kurulmasının yerine, hastalıkları önleyici hizmetlerin öncelenmesi gerektiğini ifade eden Genel Başkan, OECD ortalamalarına yakın bir bütçe dağılımı hedeflenmesi çağrısında bulundu.
ASM'lerde fiziki yetersizlik ve güvenlik açığı sürüyor
Aile sağlığı merkezlerinin (ASM) önemli bir kısmının prefabrik veya fiziki koşulları yetersiz binalarda hizmet verdiğini hatırlatan Dr. Ahmet Kandemir, bu durumun hem hasta hem de çalışan güvenliği açısından risk oluşturduğunu belirtti. Binaların kamu eliyle inşa edilmesi, donatılması ve güvenli çalışma standartlarına uygun hale getirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Güvenlik meselesinin sadece fiziki altyapıyla sınırlı olmadığını, sağlıkta şiddet olaylarına karşı caydırıcı yasal düzenlemelerin yanı sıra teknik önlemler için de bütçeden kaynak ayrılması gerektiğini vurgulayan Kandemir, artan iş yükü ve eksik kadrolara da değindi. Yardımcı ve destek personeli istihdamının artırılmasının şart olduğunu belirten Genel Başkan, personel eksikliğinin hizmet kalitesini düşürdüğünü ifade etti.
Çalışanların özlük haklarına da değinen AHESEN Başkanı, yıllık izin, hastalık izni ve analık izni gibi temel haklarını kullanan hekimlerin yerlerine vekil bulunamadığında ücret kesintisiyle karşılaştığını kaydetti. Performansa dayalı ödeme sistemi ve kesintilerin gelirlerde ciddi kayıplara yol açtığını, enflasyon karşısında eriyen ücretlerin bazı sağlık çalışanlarını yoksulluk sınırının altına ittiğini söyledi.
Kandemir, bu konudaki tespitlerini şöyle sürdürdü:
“Artan kiralar giderlerin karşılanmasını zorlaştırıyor. Aile sağlığı merkezlerinin günlük işleyişi için ayrılan cari ödenekler ekonomik koşulları karşılamaktan uzak. Yüksek enflasyon ve kira artışlarına rağmen ödenekler aynı ölçüde güncellenmiyor. ASM'lerin temel işletme giderlerini karşılayabilmesi için ekonomik koşullarla uyumlu ve sürdürülebilir bir finansman modeline ihtiyaç var.”
Sendika, taleplerini üç ana başlıkta özetledi. Bunlar arasında koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan kaynağın artırılması, aşılamadan anne-çocuk sağlığına ve erken tanı-tarama programlarına daha fazla bütçe ayrılması yer alıyor. Ayrıca ASM’lerin fiziki altyapısının tamamen kamu tarafından sağlanması, çalışanların izin ve özlük haklarının güvence altına alınması ile eksik kadroların tamamlanması isteniyor. Dr. Ahmet Kandemir, yüksek maliyetlerle müdahale eden bir sistem yerine, hastalıkları önleyen ve eşit erişim sunan bir sağlık bütçesi talep ettiklerini sözlerine ekledi.
