Türkiye genelinde akaryakıt istasyonlarında üç haneli fiyat dönemi başlarken, motorin litre fiyatına yapılacak artışla birlikte İstanbul'da pompa fiyatı 95 liranın, Ankara ve İzmir'de ise 96 liranın üzerine çıkacak. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve başladığı Haziran 2023’ten bu yana motorindeki artış yüzde 301,3’e ulaşırken, yıl başından beri 45 litrelik bir deponun dolum maliyeti neredeyse iki katına çıktı.
Enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ve jeopolitik gerilimler yurt içi fiyatlara yansımaya devam ediyor. Ayın başında açıklanan Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026 yılı enerji ithalatı tahmini 63 milyar dolardan 71 milyar dolara revize edildi. TCMB’nin son Enflasyon Raporu’nda da gıda ve enerji fiyatlarının enflasyon seyrini belirleyici unsurlar olduğu vurgulanmıştı. Ekonomi yönetimi, pompa fiyatlarını dengelemek amacıyla Ağustos ayında devreye aldığı eşel-mobil sistemini 1 Eylül’de sonlandırdı. Bu kararın ardından fiili ÖTV sıfırlanarak pompa fiyatlarında yaklaşık 9,29 TL’lik düşüş sağlanmış ancak 1 Eylül’den itibaren motorinden litre başına 3 TL ÖTV alınmaya başlanmıştı. Vergi, Ekim’de 6 TL’ye, Kasım’da 9 TL’ye ve Aralık’ta 12 TL’ye kademeli olarak yükselecek.
TABELALAR DAHİ HAZIR DEĞİL
Akaryakıt fiyatlarının litrede 100 TL eşiğine yaklaşması, akaryakıt dağıtım sektöründe de yeni maliyetleri doğurdu. Ekonomim’de yer alan habere göre Türkiye genelindeki 14 bin istasyonda kullanılan pompaların üçte ikisinde sayaçların 3 haneli rakamları gösterecek donanıma sahip olmaması nedeniyle, sektör yaklaşık 212,5 milyon dolarlık maliyetle karşı karşıya.
Buna göre, Türkiye’deki pompaların yaklaşık üçte biri eski tip mekanik/manuel sayaçlardan oluşuyor, bu pompaların 3 haneli birim fiyatı göstermesi için pompa başına 7 bin dolarlık masraf gerekiyor. Pompaların diğer üçte birlik kısmı da dijital ekrana sahip olmasına karşın yazılım ve anakart mimarisi gereği yalnızca 99,99 TL’ye kadar iki tam basamağı destekliyor. Bu gruptaki cihazların kart ve yazılım dönüşümünden geçmesi için 1500 dolarlık bir maliyet doğuyor. Son yıllarda kurulan ya da altyapısı güncellenen kalan üçte birlik bölüm ise 3 haneli fiyat gösterimine hazır durumda bulunuyor.
Küresel petrol arzında daralma endişesi
Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, Ortadoğu’daki gerilimin tırmanmasıyla 110 dolar seviyesine yaklaştı. ABD’nin İran’a yönelik baskısı ve Yemen’deki Husilerin Babülmendep Boğazı’ndaki kontrollerini artırması, küresel arz güvenliğini tehdit ediyor. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’na düzenlenen saldırı sonrası hattın kapatılması, küresel petrol arzının yüzde 4’ünü etkileme potansiyeli taşıyor. Kızıldeniz’deki Yenbu limanındaki stokların yalnızca beş ila yedi günlük ihracatı karşılayabileceği belirtiliyor.
Rusya’nın petrol ürünleri ihracatını durdurması da piyasalardaki belirsizliği artırıyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, iç pazar ihtiyaçlarının karşılanması sonrası yasağın kaldırılmasının gündeme gelebileceğini ifade etti. Peskov, "Petrol piyasalarındaki durumun kötüleştiğini görüyoruz. Bunun başlıca nedeni, Basra Körfezi bölgesindeki istikrarsızlık ve gerilimin yeniden tırmanmasıdır" dedi.
Avrupa’da da akaryakıt fiyatları rekor kırmaya devam ediyor. Almanya Otomobil Kulübü (ADAC) verilerine göre ülkede Super E10 benzinin litre fiyatı ortalama 2,273 avroyla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Dizelin litre fiyatı ise 2,404 avroya yükseldi. AB genelinde savaş öncesi döneme kıyasla benzin fiyatları yüzde 24, dizel fiyatları ise yüzde 33 arttı. Danimarka ve Finlandiya benzin fiyatlarında en sert artışın yaşandığı ülkeler olurken, Bulgaristan dizelde yüzde 47’lik artışla öne çıktı.
Gazze’deki sağlık kuruluşları da yakıt krizinden ağır şekilde etkileniyor. Gazze Sağlık Bakanlığı Genel Müdürü Munir el-Burş, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) fon yetersizliği nedeniyle hastanelere dizel tedarikinin durdurulduğunu duyurdu. Burş, durumu şu sözlerle değerlendirdi:
“Bu, geçici bir yakıt krizi değil, hastaneleri tamamen kapanmaya sürükleyen ve hastaları önlenebilir ölümlerle karşı karşıya bırakan, sistematik bir boğma ve mahrum bırakma politikasının yeni bir halkasıdır. Tedariklerin durması yalnızca jeneratörlerin kapanması anlamına gelmiyor; bu aynı zamanda ameliyathanelerin ve yoğun bakım ünitelerinin faaliyetlerinin durması, solunum cihazları ve oksijen sistemlerinin çalışamaz hale gelmesi, kuvözlerdeki yenidoğanlar, diyaliz hastaları, yaralılar ve kronik hastaların hayatının ciddi şekilde tehdit altına girmesi, ambulans hizmetleri ile ilaç ve aşıların soğuk zincirinin de kesintiye uğraması demek.”
