Fosil yakıtlar ve iklim finansmanı başlıklarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle tıkanan süreç, zirvenin bugüne kadarki en uzun COP toplantısı olarak kayıtlara geçmesine neden oldu. Kapanış oturumunda konuşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yeni bir metin sunmayacağını belirterek “Yapacak bir şey yok, elimizden gelen her şeyi yaptık. Bundan sonra yeni bir metin olmayacak” dedi.
Müzakerelerde Fosil Yakıt ve Finansman Krizi
COP31 başkanlığını yürüten Türkiye ve Avustralya tarafından sunulan taslak metin, Avrupa Birliği ve bazı ülkeler tarafından küresel ısınmayla mücadelede yetersiz bulunarak reddedildi. “Örtü Karar” olarak anılan taslak üzerinde anlaşmaya varılamamasının ardından COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen sonucu “son derece hayal kırıklığı yaratıcı” olarak nitelendirdi. Bowen, fosil yakıtlar ve iklim finansmanı başlıklarındaki anlaşmazlıkların süreci tıkayan temel unsurlar olduğunu söyledi.
Bakan Murat Kurum, ülke temsilcilerinin konuşmaları sürerken sahneden ayrıldı. Gazetecilere yaptığı açıklamada ise başkanlık olarak “her ülkenin kendinden bir şey bulabileceği” bir karar metni hazırladıklarını savundu ve taslağın “büyük çoğunlukla uzlaşının olduğu” bir metin olduğunu ifade etti. Kurum, bazı ülkelerin “bir kelimeye, bir ifadeye” takıldığını belirterek iklimle ilgisi olmadığını söylediği konuların sürece taşınmasının ilerlemeyi engellediğini kaydetti.
Avrupa Birliği’nden Taslağa Tepki
BM iklim görüşmelerinde tüm tarafların kabul ettiği bir anlaşmaya ulaşılamaması en son 2009’daki Kopenhag zirvesinde yaşanmıştı. Antalya’da siyasi deklarasyon çıkmaması, önceki BM iklim konferanslarında kabul edilen yükümlülükleri ve teknik-yasal çerçeveleri ortadan kaldırmıyor.
Reuters’ın aktardığına göre İrlanda Çevre Bakanı Darragh O’Brien, Avrupa Birliği’nin taslağı destekleyememesinin nedenlerinden birinin metinde fosil yakıtlara yer verilmemesi olduğunu belirtti. O’Brien, “Fosil yakıtlara hiçbir atıfta bulunmayan, fosil yakıtlardan uzaklaşma geçişinden bahsetmeyen bir iklim yasasına sahip olmamız akıl alır gibi değil” dedi.
Zirvedeki gözlemcilere göre Suudi Arabistan ve diğer büyük petrol üreticisi ülkeler, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin ifadelerin metin dışında tutulması için yoğun lobi faaliyeti yürüttü. Panama da metnin iklim krizinin ölçeği ve aciliyetini karşılamadığı gerekçesiyle taslağı desteklemedi. Belçika İklim Bakanı Jean-Luc Crucke ise anlaşmanın başarısız olmasını “zor ama yerinde” bir sonuç olarak değerlendirdi. Crucke, çok taraflılığın bitmediğini ancak gerektiğinde “hayır” diyebilme cesaretinin gösterilmesi gerektiğini söyledi.
Reddedilen Taslaktaki Hedefler
Reddedilen taslak, sıcaklık artışında öngörülen aşımı kabul ediyor ve bunu tersine çevirmek için karbon giderme teknolojilerinin daha hızlı geliştirilmesi çağrısı yapıyordu. Bu başlık, petrol üreticisi ülkelerin öne çıkardığı talepler arasında yer aldı. Bilim insanları karbon giderme teknolojilerinin, emisyonlarda keskin düşüşlerle birlikte kullanıldığında iklim krizinin en ağır etkilerini sınırlamada önemli olabileceğini belirtiyor. Ancak eleştirmenler, bu ifadelerin petrol üretimini sürdürmek için gerekçe haline getirilebileceği uyarısında bulundu.
Gelişmekte olan ülkeler de taslağın ısınan dünyaya uyum için yeterli yeni iklim finansmanı sağlamadığını savundu. Metinde finansmanın üç katına çıkarılması çağrısı yer alsa da bunun hangi baz yıl veya miktar üzerinden hesaplanacağı belirtilmedi. Taslakta ayrıca Türkiye’nin önerdiği, elektriğin dünya nihai enerji tüketimindeki payının yaklaşık yüzde 23’ten 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarılması hedefi de bulunuyordu. Bu hedefi savunanlar bunun emisyonları azaltabileceğini belirtirken, eleştirenler fosil yakıtlardan çıkış için açık bir yol haritası sunulmadığı görüşünü dile getirdi.
