Amerikan haber kuruluşu Politico, Avrupa Birliği’nin (AB) Türkiye’ye ‘çöp dağları’ olarak nitelendirilen plastik atıkları göndermeyi resmen onayladığını bildirdi. Haberde, birliğin kendi yönetmeliklerine aykırı hareket ederek bu uygulamayı sürdüreceği vurgulandı.
Britanya merkezli Guardian gazetesi, geçen yılın ağustos ayında yayımladığı bir haberde Türkiye’ye AB’den en az 503 bin ton, Britanya’dan ise 139 bin ton plastik atık gönderildiğini aktarmıştı. Gazete, zengin ülkelerin daha az düzenlemeye sahip yoksul ülkelere plastik atık ihraç etmesini ‘atık sömürgeciliği’ olarak tanımlamıştı.
Politico’nun ulaştığı bir AB belgesinde, Türkiye’nin AB atıklarını değerlendirme biçimine ilişkin ciddi endişeler sıralandı. Belgede, uluslararası atık ticaretinin belirsiz ve izlenmesinin zor olduğu ifade edildi. Ayrıca, Türkiye’de plastik atıkların yalnızca yüzde 10’unun geri dönüştürüldüğü, geri kalan kısmının ise çöp depolama alanlarına gönderildiği, yanlış yönetildiği veya çevreyi kirlettiği öne sürüldü. Bu durumlar, AB’nin atık sevkiyat yönetmeliğine göre ihracatın askıya alınması için gerekçe olarak gösterilebilecek unsurlar arasında yer aldı.
Türkiye, açık farkla Avrupa atığının en büyük ithalatçısı konumunda bulunuyor. Geçen yılki veri, yaklaşık 25 milyar adet yarım litrelik meşrubat şişesine eşdeğer 510 bin tonluk bir miktara işaret ediyor. Bu rakam, OECD ülkelerine ihraç edilen plastik atıkların yüzde 70’ine ve küresel ölçekte ihraç edilen tüm plastik atıkların yüzde 36’sına tekabül ediyor.
Çukurova Üniversitesi’nden Dr. Sedat Gündoğdu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“AB kirliliğinin sorumluluğunu üstlenmeli, Türkiye’ye atık sevkiyatını askıya almalı.”
Gönüllü çevreci grup Greenpeace de 2021 yılında yayımladığı bir araştırmada, İngiliz marketlerinden çıkan plastik atığın Adana’da gömüldüğünü ve yakıldığını ortaya koymuştu. Guardian’a göre, aynı yıl Türkiye; yoğurt kabı, salata poşeti ve plastik film dahil olmak üzere Britanya’nın plastik atık ihracatının yüzde 94’ünde kullanılan atık türlerini yasaklamış ancak geri dönüşüm sektörünün baskısıyla bu yasaktan geri adım atmıştı.
Yeni yasak kararının etkileri tartışılıyor
Avrupa Birliği, kasım ayından itibaren genellikle OECD ülkeleri dışındaki ülkelere atık ihracatını yasaklayacak. Çevreciler, bu uygulamanın OECD üyesi olan ve AB atıklarının başlıca ithalatçılarından biri durumunda bulunan Türkiye’ye yönelik sevkiyatı artırmasından endişe duyuyor.
