Gerçek Haberci - Sosyal medya kullanıcıları ve özellikle içerik üreticileri (influencer) için alkol içerikli paylaşımlarda hukuki sınırlar detaylandırıldı. 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Reklam Kurulu kararları çerçevesinde, sosyal medyadaki paylaşımlar "Yasak", "Yüksek Risk" ve "Tek Başına Yasak Değil" olmak üzere üç ana başlık altında hukuki olarak değerlendiriliyor.
Bu Paylaşımlar Kesinlikle Yasak!
Mevzuata göre alkol paylaşımlarında "kesin yasak" olan, tanıtım ve talebi artırmaya yönelik eylemler şu şekilde sıralanıyor:
• Marka Reklamı ve İş Birlikleri: Alkol markasının reklamını yapmak (4250 s. Kanun m.6 gereği) ve bu markalarla "İş birliği" etiketi kullanılsa dahi influencer anlaşmaları yapmak yasak kapsamında bulunuyor.
• Etiketleme ve Fiyat Bildirme: Alkol markasını gönderiye etiketlemek yönlendirme sayılırken; fiyat, indirim veya kampanya paylaşımları tüketimi özendirici ve tanıtım niteliğinde olduğu için yasaklanmış durumda.
• Çekiliş ve Özendirici İfadeler: Promosyon yasağı çerçevesinde hediye alkol kampanyaları yapmak; "Mutlaka deneyin", "En iyi viski", "Harika şarap" gibi talep yaratıcı özendirici ifadeler kullanmak ihlal sayılıyor.
• Logo ve Örtülü Reklam: Marka logosunu veya ambalajını özellikle göstermek, doğrudan reklam sayıldığı gibi 6502 sayılı kanunun 61. maddesi uyarınca örtülü reklam yapmak da yasaklı eylemler arasında.
Reklam Kuruluna Göre "Yüksek Risk" Taşıyan Durumlar
Alkol paylaşımının doğrudan reklam içermediği ancak "tüketimi özendirme" veya "örtülü reklam" ihtimali taşıyan şu durumlar yüksek hukuki risk barındırıyor:
• Şişeyi özellikle kameraya çevirmek veya marka görünmese bile şişeyi odak noktası yapmak.
• Ürünü öne çıkarma ve tüketimi özendirme amacı taşıyabilecek sinematik/yavaş çekim içki doldurma veya kadeh kaldırma görüntüleri.
• Alkolü "keyif", "lüks", "başarı" veya "eğlence" gibi kavramlarla ilişkilendirerek talep yaratıcı içerik sunmak.
• Markayı çağrıştıran renk, ambalaj veya özel dekorlar kullanarak örtülü reklam imajı vermek.
Hangi Durumlarda "Tek Başına Yasak" Yok?
Tabloda yer alan hukuki değerlendirmeye göre, paylaşımlarda alkolün bulunması her zaman otomatik bir ihlal oluşturmuyor. Ancak bu durumların "özendirme veya reklam amacı" taşıyıp taşımadığına bakılıyor:
• Günlük Tüketim ve Masada Bulunma: Bardakta rakı veya şarap görünmesi, markasız şişe görünmesi ya da masada alkol bulunması tek başına yasak değil. Bu durumlar, sunuluş şekline göre değerlendiriliyor.
• Müzik ve Kişisel Paylaşımlar: Şarkılarda "şarap", "rakı", "viski" gibi kelimelerin geçmesi mevzuata aykırı olmamakla birlikte, ticari tanıtımla harmanlanması risk yaratıyor. Aynı şekilde evde veya restoranda kişisel alkol tüketimi görüntüsü paylaşmak yasak değil ancak paylaşım reklam, tanıtım veya özendirme niteliğine bürünürse yaptırım gündeme gelebiliyor.
Uzmanlar, özellikle sosyal medya üzerinden gelir elde eden hesapların ve influencer'ların, yüksek yaptırımlarla karşılaşmamak adına bu hukuki sınırlara azami özen göstermesi gerektiği konusunda uyarıyor.
