Halkbank davasında sona gelindi: ABD Adalet Bakanlığı, "anlaşmaya varıldı" dedi; "ertelenmiş kovuşturma anlaşması" ne anlama geliyor?

Manhattan merkezli ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, mahkemeye sunduğu yazılı kararında çarşamba günü daha önce planlanan duruşmada tarafların avukatlarına “ertelenmiş kovuşturma anlaşması” (deferred prosecution agreement) hakkında sorular yönelteceğini söyledi.

Kararın ardından Halkbank hisseleri İstanbul borsasında yüzde 10 yükselerek günlük en yüksek artış sınırına ulaştı.

2019 yılında, ABD Başkanı Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminde, Halkbank'a İran’ın Amerikan ekonomik yaptırımlarını aşmasına yardım ettiği iddiasıyla "dolandırıcılık, kara para aklama ve komplo" suçlamalarıyla dava açılmıştı. Bankanın, yaptırımları delme planı kapsamında İran, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde aracılık yapan kişiler ve paravan şirketler kullandığı öne sürülüyordu. 

Uzun süredir devam eden davanın sona ermesi, Türkiye ve ABD arasındaki önemli gerilim başlıklarından birini ortadan kaldırıyor. İki ülke arasındaki ilişkiler, Donald Trump’ın yeniden Beyaz Saray’a dönmesinden bu yana onlarca yılın en iyi dönemlerinden birini yaşıyor.

Reuters’a konuşan iki kaynağa göre Türk yetkililer, iki liderin Beyaz Saray’daki görüşmesinde davayı yaklaşık 100 milyon dolar karşılığında çözmeyi önermişti.

2019’daki ilk suçlamalar

Anlaşma, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Ekim 2025’te federal temyiz mahkemesinin kovuşturmanın devam edebileceğine hükmeden kararını yürürlükte bırakmasının ardından duyuruldu.

Halkbank hakkında ilk suçlamalar, 2019’da Trump’ın ilk başkanlık döneminde yöneltilmişti. 

Bağlantılı davalar

ABD savcıları bankanın gizlice 20 milyar dolar tutarındaki kısıtlı fonu transfer ettiğini, petrol gelirlerini İran’ın çıkarına olacak şekilde altına ve nakde çevirdiğini ve petrol gelirlerinin transferini meşrulaştırmak için sahte gıda sevkiyatları gibi gösterdiğini iddia etmişti.

Dava, Türk-İranlı altın tüccarı Reza Zarrab ve eski Halkbank yöneticisi Mehmet Hakan Atilla hakkındaki davalar da dâhil olmak üzere birkaç bağlantılı ceza davasının uzantısıydı.

Reza Zarrab, 2017’de banka dolandırıcılığı, kara para aklama ve komplo suçlamalarını kabul etti ancak henüz ceza almadı. Zarrab, Mehmet Hakan Atilla aleyhine tanıklık yaptı. Atilla, 2018’de banka dolandırıcılığı ve komplo suçlarından mahkûm edildi. Zarrab, 32 aylık hapis cezasının büyük bölümünü çektikten sonra 2019’da Türkiye’ye döndü.