Birleşmiş Milletler (BM) 81’inci Genel Kurulu'nda konuşan Genel Sekreter Guterres, küresel barış ve güvenlik sisteminin ciddi bir sınavdan geçtiğini belirterek mevcut jeopolitik tabloyu değerlendirdi. Guterres, sivillerin hedef alınması ve insani yardım çalışanlarının öldürülmesi gibi ihlallerin uluslararası düzeni zedelediğine dikkat çekti.
Dünyadaki çatışmalara ve krizlere değinen Guterres, yaşananları şu sözlerle özetledi:
“Siviller hedef alındı, insan hakları ayaklar altına alındı, açlık silah olarak kullanıldı, insani yardım çalışanları öldürüldü, uluslararası hukuk bir kenara atıldı, jeopolitik bölünmeler derinleşti ve eşitsizlikler şiddetlendi. Güven zedelendi. İklim krizi uzak bir uyarı olmaktan çıkıp günlük bir gerçekliğe dönüştü ve yapay zeka, onu yaratanları bile hazırlıksız yakalayacak bir hızla ilerledi.”
Barışın tanımı ve hukukun üstünlüğü
21’inci yüzyıldaki en büyük güç sınavının barış ve güvenlik alanında yaşandığını ifade eden Guterres, barış kavramını sadece çatışmanın yokluğu olarak tanımlamanın yetersiz olduğunu belirtti. BM Şartı'na atıfta bulunan Genel Sekreter, kaba kuvvetin hayatlar ve haklar üzerinde nihai belirleyici olamayacağının kabul edilmesinin esas olduğunu kaydetti.
Guterres, bu bağlamda şunları söyledi:
“Barış, çatışmanın yokluğundan çok daha fazlasıdır. Gücün hukuk tarafından dizginlenmesidir. BM Şartı'nda ifade edildiği gibi, kaba kuvvetin kimin hayatının, haklarının ve geleceğinin önemli olduğuna dair nihai hakem olamayacağının kabul edilmesidir.”
Gazze'deki yıkım ve iki devletli çözüm uyarısı
Gazze'ye yönelik saldırıların durdurulması ve insani yardımın acilen bölgeye ulaştırılması çağrısını yineleyen Guterres, Uluslararası Adalet Divanı’nın aldığı hukuken bağlayıcı geçici tedbirler kararına uyulması gerektiğini hatırlattı. İsrail'in Batı Şeria'daki politikalarının barış sürecini baltaladığını belirten Genel Sekreter, görev süresi boyunca tanık olduğu durumu şöyle aktardı:
“Tüm taraflar, uluslararası hukuka ve Divan'ın kararlarına uymalı. Görev sürem boyunca Gazze'de hiçbir şeye benzemeyen bir katliam ve yıkım yaşandı. İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki şiddeti, yerinden etme politikaları ve yerleşim yerlerini genişletmesi, barışa giden yolu yerle bir ediyor. İki devletli çözümün gözlerimizin önünde yok olup gitmesine izin veremeyiz.”
İklim krizi ve petrol şirketlerinin sorumluluğu
Konuşmasında iklim değişikliğine de yer veren Guterres, krizin etkilerinin tahmin edilenden daha geniş bir coğrafyayı kapsadığını bildirdi. Büyük petrol şirketlerinin atmosferi sorumsuzca kullandığını savunan Genel Sekreter, kirliliğe neden olanların ortaya çıkan zararı onarmak için daha fazla adım atması gerektiğini sözlerine ekledi.
