Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER- İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın AK Parti’ye geçmesinin ardından yeniden gündeme taşıdığı ‘İzmir Körfez Geçişi’ vaadi, kent içi ulaşım tartışmalarını yeniden başlattı. Çiğli ile Narlıdere arasındaki ulaşım aksını deniz altından bağlamayı hedefleyen proje, mühendislik açısından yapılabilir bulunsa da yüksek yatırım maliyeti ve çevresel faktörler nedeniyle kapsamlı bir inceleme gerektiriyor. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Körfez tüp geçidinin Üçyol’a bağlanmasıyla Mavişehir’den Gaziemir’e kesintisiz metro ulaşımının sağlanacağını açıkladı. Ancak uzmanların hazırladığı ön fizibilite değerlendirmelerine göre, projenin toplam maliyeti tercih edilecek inşaat teknolojisine bağlı olarak 1,5 milyar dolardan 6,5 milyar doların üzerine kadar çıkabiliyor. Projenin ekonomik açıdan kendini karşılayıp karşılayamayacağını belirlemek için günlük araç geçiş talebinin ve doğaya etkilerinin doğru analiz edilmesi büyük önem taşıyor.
İzmir Körfez Geçişi Projesi Maliyeti Ne Kadar Olacak?
2026 yılı fiyat düzeyleri ve uluslararası benzer projeler incelendiğinde, İzmir Körfez Geçişi için üç ayrı maliyet senaryosu öne çıkıyor. Köprü, yapay ada ve 1,8 kilometrelik batırma tüp tünel birleşiminden oluşan ilk seçeneğin tahmini maliyeti 1,5 ile 3 milyar dolar arasında hesaplanıyor.
Tamamen deniz altından geçecek bir karayolu tünelinin maliyeti 2,5 ile 5 milyar dolara ulaşırken; karayolu ve raylı sistemi birlikte barındıran kapsamlı bir geçişin bedeli ise 3,5 ile 6,5 milyar doları bulabiliyor. Danimarka ile Almanya arasında inşa edilen 18 kilometrelik Fehmarnbelt Tüneli yaklaşık 8 milyar dolara mal olurken, İzmir Körfezi’nin zemin yapısı ve jeolojik koşulları farklı bir maliyet tablosu ortaya koyuyor.
İzmir Körfez Geçişinde Aşılması Gereken 4 Mühendislik Engeli
Projenin hayata geçirilebilmesi için dört temel mühendislik probleminin çözülmesi gerekiyor. Aktif tektonik fay hatları üzerinde yer alan İzmir Körfezi’nde ilk olarak deprem riski, sıvılaşma ve zemin deformasyonları dikkate alınıyor. İkinci olarak, körfez tabanındaki yumuşak çökeller tünel kazı maliyetlerini doğrudan artırıyor.
Çevresel açıdan ise Körfez’in su dolaşımı kritik bir nokta oluşturuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi 2017 yılında yaptığı açıklamada, olası köprü ayaklarının ve yapay adanın su sirkülasyonunu olumsuz etkileyebileceğini duyurmuştu. Tamamen yer altından geçen bir tünel çevresel açıdan daha avantajlı görülse de Gediz Deltası ve koruma alanları üzerindeki etkiler yeni bir çevresel etki değerlendirmesini (ÇED) zorunlu kılıyor.
İzmir Trafiği İçin Körfez Geçişi Gerçekten Gerekli mi?
Geçişin Çiğli-Narlıdere hattındaki yolculuk süresini 10 dakikaya kadar düşürebileceği öngörülse de yeni bir karayolu hattının ek araç trafiği yaratma ihtimali bulunuyor. Yaklaşık 3 milyar dolarlık bir yatırımın yalnızca yap-işlet-devret modeliyle 30 yılda geri kazanılması için yılda 100 milyon dolar gelir gerekiyor.
Günde ortalama 50 bin ücretli araç geçişi varsayıldığında, araç başına düşen yatırım payı yaklaşık 5,48 dolar olarak hesaplanıyor. Ancak bu hesaba faiz, bakım, işletme ve sigorta giderleri dahil edilmediğinde, yurttaşların ödeyeceği geçiş ücretinin çok daha yüksek seviyelere çıkabileceği vurgulanıyor.
İzmir Ulaşımında Raylı Sistem Alternatifi
Ulaşım uzmanları, aynı bütçeyle toplu taşıma yatırımlarına öncelik verilmesinin daha verimli olabileceğine işaret ediyor. Deniz altından 2 ile 3 milyar dolarlık yalnızca raylı sistem tüneli geçirilerek Çiğli-Karşıyaka ile Narlıdere-Balçova metro hatlarının birbirine bağlanması alternatif bir çözüm olarak değerlendiriliyor. Sadece otomobil odaklı bir tünel yerine raylı sistem bağlantısının tercih edilmesinin, daha düşük maliyetle daha fazla yurttaşa hizmet sağlayıp sağlayamayacağı sorusu somut bir yatırım analizi bekliyor.
