Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun bu hafta toplanması beklenirken, CHP Emek Büroları “Türkiye İçin Demokratik ve Adil Bir Asgari Ücret Tespit Modeli” hazırladı. CHP, mevcut sistemin çalışanların geçim koşullarını iyileştirmede yetersiz kaldığını ve komisyonun fiilen hükümet iradesiyle şekillendiğini belirterek yeni modelin önümüzdeki günlerde CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Taşcıer imzasıyla yasa teklifi olarak Meclis’e sunulacağını açıkladı.
15 yerine 16 üye önerisi
Modele göre komisyon 16 üyeden oluşacak: Hükümetten 1 temsilci, TÜİK’ten oy hakkı olmayan 1 kamu uzmanı, işçi kanadından 5, işveren kanadından 5 temsilci ve üniversitelerin çalışma ekonomisi, hukuk, iktisat gibi alanlarında en az 10 yıl deneyimi olan 4 bağımsız akademisyen. Akademisyenler, siyasi parti üyesi olmayacak, “bağımsızlık taahhütnamesi” imzalayacak ve komisyon huzurunda kura ile seçilecek; görev süreleri 2 yıl olacak ve keyfi biçimde görevden alınamayacak.
İşçilere grev hakkı modeli
Cumhuriyet'in aktardığına göre, yeni taslakta karar alma mekanizması da değişecek. Mevcut sistemde salt çoğunlukla karar alınırken, CHP’nin önerisinde nitelikli çoğunluk şartı getiriliyor. Buna göre 16 üyenin en az 11’inin onayı olmadan karar alınamayacak; böylece hiçbir blok tek başına çoğunluğa ulaşamayacak ve uzlaşma zorunlu hâle gelecek. Anlaşmazlık durumunda uluslararası normlara uygun biçimde işçi tarafına “toplu eylem hakkı” tanınması da modelin en dikkat çeken başlıklarından biri.
Model, toplantıların tamamının kamuoyuna açık yapılmasını, rapor ve tutanakların yayımlanmasını, komisyonun asgari ücreti belirlerken “insan onuruna yaraşır yaşam düzeyi”ni esas almasını öngörüyor. Asgari ücretin açlık sınırının altında kalmaması, orta vadede yoksulluk sınırına yaklaşması ve diğer ücretlerin de yoksulluk sınırının üzerine çıkarılması hedefleniyor.
Yeni toplanma zorunluluğu
Yüksek enflasyon dönemleri için de otomatik mekanizma öneriliyor. Yasa teklifine, “asgari ücret, yıllık enflasyon artışları karşısında yıl içinde yeniden değerlendirilir” hükmü eklenmesi planlanıyor. Örneğin 6 aylık enflasyon yüzde 10’u aştığında komisyon kendiliğinden toplanacak; sadece gerçekleşen enflasyon değil, beklenen enflasyon da dikkate alınacak. Komisyonun en geç iki yılda bir toplanma zorunluluğu da “en geç yılda bir” olarak güncellenecek ve artışlarda ekonomik büyümeden emekçilere pay verilmesi de esas alınacak.
Teklifte ayrıca, TÜİK, Merkez Bankası ve Hazine’den veri alacak bağımsız bir teknik birim kurulması; politik baskıdan bağımsız analiz yapılması ve komisyona tarafsız veri sunulması öngörülüyor. Asgari ücret sürecinin yıl boyu sürecek sosyal diyalog mekanizmalarıyla desteklenmesi, Ekonomik ve Sosyal Konsey’in de düzenli toplanması hedefleniyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: