ABD merkezli yatırım bankası JPMorgan, Batı Asya’daki çatışmaların enerji maliyetlerini tırmandırmasıyla Türkiye ekonomisine yönelik kritik tahminlerinde güncellemeye gitti. Gelişen Piyasalar Ekonomisti Fatih Akçelik imzalı raporda 2026 yılına ait büyüme beklentisi belirgin biçimde aşağı çekilirken, enflasyon ve faiz oranları için öngörülen patika yukarı yönlü değişti. Banka, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon dinamiklerini ve cari dengeyi zorladığına dikkat çekti.
Büyüme ve enflasyon öngörülerinde çarpıcı revizyon
Raporda çatışmalar öncesinde yüzde 4,4 düzeyinde hesaplanan 2026 büyüme tahmini yüzde 3’e indirildi. Yıl sonu tüketici enflasyonu beklentisi ise yüzde 24’ten yüzde 29’a yükseltildi.
Politika faizine ilişkin senaryo da keskin bir değişim gösterdi. JPMorgan daha önce yüzde 30 olarak açıkladığı yıl sonu faiz beklentisini yüzde 35 seviyesine çekti.
Kamu maliyesi tarafında bütçe açığının milli gelire oranı tahmini yüzde 3,5’ten yüzde 4’e taşındı. Cari açığın milli gelire oranı beklentisi de yüzde 1,8’den yüzde 2,8’e revize edildi. Raporda enerji şokunun tüketiciye yansımasının eşel mobil sistemi ve sübvansiyonlarla sınırlandığı, ancak bütçe üzerindeki baskının arttığı ifade edildi.
Petrol fiyatları ve döviz kuru kritik rol oynuyor
JPMorgan’ın hesaplamalarına göre Brent petrolün varil fiyatındaki her 10 dolarlık artış Türkiye’de enflasyonu 1,2 puan yükseltiyor ve cari açığı yaklaşık 6 milyar dolar artırıyor. Brent petrolün yılın ikinci yarısında ortalama 72 dolar, döviz sepetinin ise 51,4 seviyesinde gerçekleşmesi durumunda yıl sonu enflasyonunun yüzde 29, cari açığın 48 milyar dolar olacağı öngörülüyor.
Alternatif senaryolar da raporda yer buldu. Petrol fiyatının ortalama 60 dolara inmesi ve döviz sepetinin 49’da kalması halinde enflasyon yüzde 26’ya kadar gerileyebilir. Buna karşın Brent petrolün 85 dolara tırmanması ve döviz sepetinin 54’e çıkmasıyla enflasyonun yüzde 32,3’e ulaşabileceği belirtildi.
ABD ile İran arasındaki geçici ateşkes sayesinde enerji fiyatlarından doğan risklerin ikinci yarıda azaldığını vurgulayan banka, vadeli piyasalardaki beklentilerle uyumlu bir petrol seyrinin ilave tehditleri sınırlayacağını kaydetti.
İkinci çeyrekte ekonomik aktivite zayıfladı
Öncü göstergeler Türkiye ekonomisinde 2026’nın ikinci çeyreğinde büyümenin yavaşladığına işaret etti. Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre otomobil satışları bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 3,8 daraldı. İthal otomobil satışlarındaki düşüş ise yüzde 6,4’ü buldu.
Aynı dönemde vergi ve BES ödemeleri hariç tutulduğunda reel kart harcamaları çeyreklik bazda yüzde 1,6 geriledi. JPMorgan büyümedeki bu yavaşlamanın dezenflasyona katkı sağlayacağını ancak enflasyon sorununu tek başına çözmeye yetmeyeceğini değerlendirdi.
Enflasyonun seyrini asgari ücret ve kur belirleyecek
Bankanın analizlerine göre döviz kurundaki yüzde 10’luk bir artış tüketici enflasyonunu 3,5 puan yukarı çekiyor. Asgari ücretteki yüzde 10’luk yükselişin etkisi 3 puan olarak hesaplanırken, üretim açığındaki 1 puanlık değişim enflasyonu yalnızca 0,5 puan etkiliyor.
Raporda 2026’nın ikinci yarısında enflasyon görünümünü ağırlıklı olarak döviz kuru, asgari ücret düzenlemeleri ile gıda ve enerji fiyatlarının belirleyeceği vurgulandı. Mevsimsellikten arındırılmış yıllıklandırılmış medyan enflasyon göstergesinin 2025 ve 2026’nın ilk yarısında yaklaşık yüzde 30 seviyesinde katılık sergilediğine dikkat çekildi.
JPMorgan enflasyondaki bu direncin faiz indirimlerini sınırlayacağını belirterek yıl sonunda politika faizinin yüzde 35’e, 2027 sonunda ise yüzde 30’a gerilemesini beklediğini açıkladı. 2027 yıl sonu enflasyon tahmini de yüzde 25 olarak paylaşıldı.
Asgari ücret ve seçim takvimi uyarısı
Asgari ücret ile açlık sınırı arasındaki farkın 2026 sonunda yüzde 35’e ulaşmasını bekleyen banka, aralık ayında yapılacak artışın büyüklüğünü seçim takvimi açısından kritik bir gösterge olarak niteledi. Yüzde 30 veya daha yüksek bir asgari ücret zammının 2027 yılı emekli aylıkları ve temel gelir ödemeleriyle birlikte yakından izlenmesi gerektiğinin altı çizildi.
Raporda kalıcı dezenflasyon için faiz dışı fazla verilmesi, faizlerin daha uzun süre yüksek tutulması ve ihtiyatlı gelir politikalarının uygulanması gerektiği ifade edilirken, siyasi takvimin bu koşulları zorlaştırdığı değerlendirmesi yapıldı.
Dolar/TL ve tahvil piyasasına ilişkin beklentiler
JPMorgan dolar/TL’nin 2026 sonunda 51,4, 2027 sonunda ise 61,7 seviyesine ulaşacağını öngördü. Reel efektif döviz kuru göstergelerinin Türk lirasının artık ucuz olmadığını ortaya koyduğu belirtildi. Banka, Eylül 2023’ten bu yana yüzde 55 getiri sağlayan GBI-EM portföyündeki Türk lirası ağırlığında kâr realizasyonu yaptığını ve dolar/TL forward işleminde kısa pozisyon aldığını bildirdi.
Tahvil piyasasında ise yüksek ücret artışı riski ve yurt içi siyasi belirsizlik nedeniyle kalıcı bir iyimserlik için yeterli zeminin bulunmadığına işaret edildi. Dezenflasyon yönünde güçlü sinyaller oluşmadığı sürece olumlu görünümün sınırlı kalacağı kaydedildi.
Raporda 2026’nın ikinci yarısı ile 2027’de F-35 programı, KAAN’ın motorları, CAATSA yaptırımları ve barış sürecine yönelik yasal düzenlemelerin izlenecek başlıklar arasında olduğu aktarıldı. Fitch’in 17 Temmuz, TCMB’nin 23 Temmuz ve Moody’s’in 24 Temmuz’daki değerlendirmeleri de kısa vadeli takip listesine alındı.
